هشتمین روز از ماه ربیع الثانی سال 232 هجری قمری در تاریخ شیعه به روز ولادت امام حسن عسکری علیه السلام، یازدهمین پیشوا اختصاص دارد. امامی که دور از مدینه به دنیا آمدند و دور از آنجا نیز به شهادت رسیدند.
به گزارش خبرنگار جماران، امام حسن عسکری علیه السلام، یازدهمین امام شیعیان در هشتم ربیع الثانی سال 232 هجری قمری در سامرا به دنیا آمدند. ایشان به مدت شش سال مقام امامت را عهده دار بودند. امام حسن عسکری علیه السلام فرزند امام هادی علیه السلام و پدر بزرگوار امام زمان عج هستند. در بخش هایی از یادداشتی که حجتالاسلام عیسی عیسیزاده، عضو هیئت علمی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن کریم درباره ایشان نوشته، آمده است:
برنامهریزی صحیح در امور اقتصادی زندگی
برنامهریزی صحیح در زندگی موجب رشد اقتصادی و از زیر ساختهای توسعه اجتماعی و بالندگی اقتصادی یک جامعه محسوب میشود این مهم در سیره «امام حسن عسکری(ع)» به خوبی دیده میشود.
در روایتی درباره ترویج فرهنگ صرفه جویی آمده یکی از یاران «امام یازدهم(ع)» به نام محمد بن حمزه سروری میگوید: به وسیله ابوهاشم جعفری که با هم دوست بودیم، نامهای به محضر «امام حسن عسکری(ع)» نوشته و درخواست کردم که ایشان دعا کند تا خداوند متعال در زندگی من گشایشی ایجاد بفرماید وقتی که جواب را توسط ابوهاشم دریافت کردم، آن حضرت نوشته بودند: «مات ابن عمک یحیی بن حمزه و خلف ماه الف درهم و هی وارده علیک، فاشکرالله و علیک بالاقتصاد و ایاک و الاسراف، فانه من فعل الشیطنه؛ پسر عمویت یحیی بن حمزه از دنیا رفت و مبلغ صد هزار درهم ارث باقی گذاشت و این درهمها بر تو به ارث به تو میرسد پس خدا را سپاسگزاری کن و بر تو باد به میانه روی، و از اسراف بپرهیز که اسراف از رفتارهای شیطانی است. بعد از چند روزی، پیکی از شهر حران آمده و اسنادی را مربوط به دارایی پسر عمویم به من تحویل داد. من با خواندن نامهای که بین آن اسناد وجود داشت، متوجه شدم که پسرعمویم یحیی بن حمزه دقیقا همان روزی فوت کرده است که امام آن خبر را به من داد. به این ترتیب از تنگدستی و فقر رهایی یافته و بعد از ادای حقوق الهی و احسان به برادرهای دینیام، طبق دستور «امام حسن عسکری(ع)»زندگی خود را بر اساس میانه روی تنظیم کرده و از اسراف و ولخرجی پرهیز کردم و به این ترتیب زندگی ام سامان یافت در حالی که در گذشته فردی مبذر و اسراف کار بودم.»
همدردی و یاری برادران دینی
انسان مطلوب در فرهنگ و اندیشه اهل بیت(ع) کسی است که در حیات مادی تنها به فکر نجات و آسایش خود نباشد، بلکه در عین تلاش و پویایی برای رسیدن به زندگی مطلوب مادی و معنوی به فکر دستگیری و نجات همنوعان خود است، از این رو این چنین انسانی از فقر مادی و فرهنگی دیگران رنجیده خاطر شده و سعی خود را به کار میبندد تا اینکه از آلام نشأت گرفته از فقر فرهنگی و مادی بکاهد، در فرهنگ و سیره امام حسن عسکری(ع) به خوبی میتوان توجه به این نکات را مشاهده کرد، برای نمونه در روایتی بسیار زیبا و ماندگار از ایشان نقل شده است: «خَصْلَتَانِ لَیْسَ فَوْقَهُمَا شَیْءٌ الْإِیمَانُ بِاللَّهِ وَ نَفْعُ الْإِخْوَانِ: دو خصلت است که بهتر و بالاتر از آنها چیزی نیست: ایمان به خدا و سود رساندن به برادران». (تحف العقول، ص ۴۸۹)
حسن معاشرت با همه انسانها
یکی دیگر از درسهای زندگی در مکتب امام حسن عسکری(ع)، حسن معاشرف و حسن برخورد با همنوعان است، البته این رفتار قرآنی امام یازدهم تنها مختص به شیعیان و محبان و دوست داران نبود، چرا که حکایات زندگی این امام همام گویای برخورد قرآنی ایشان است، زندانبانان امام حسن علیه السلام را مورد آزار و اذیت قرار دهند و در این خصوص کوتاهی نمیکردند، ولی با این حال رفتار الهی و خردمندانه ایشان موجب تحول فکری و رفتاری و حتی اخلاقی در زندانبانان شده بود، به طوری که نقل شده است زندانبانی که رویه ددمنشانه داشته و هیچ گونه تقید دینی نداشته با حضور در زندان متحول شده و در رفتار خود تجدید نظر می کند و رویه عابدانهای در پیش میگیرد. (مفید، ارشاد، ص ۳۴۴)
این رویه علاوه بر رفتار در فرهنگ گفتاری امام حسن عسکری(ع) نیز قابل مشاهده است، کما اینکه در منابع روایی از ایشان نقل شده است: «قالَ الإمامُ الْحَسَنِ الْعَسْکَری – علیه السلام –: قُولُوا لِلنّاسِ حُسْناً، مُؤْمِنُهُمْ وَ مُخالِفُهُمْ، أمَّا الْمُؤْمِنُونَ فَیَبْسِطُ لَهُمْ وَجْهَهُ، وَ أمَّا الْمُخالِفُونَ فَیُکَلِّمُهُمْ بِالْمُداراهِ لاِجْتِذابِهِمْ إلَی الاْیِمانِ: امام حسن عسکری(ع) فرمود: با دوست و دشمن خوش گفتار و خوش برخورد باشید، امّا با دوستان مؤمن به عنوان یک وظیفه که باید همیشه نسبت به یکدیگر با چهرهای شاداب برخورد کنند، امّا نسبت به مخالفان به جهت مدارا و جذب به اسلام و احکام آن.» (التفسیر المنسوب إلی الإمام الحسن العسکری علیه السلام، ص ۳۵۴)
سیره سیاسی اجتماعی
در حوزه فعالیت سیاسی نیز درسهای بسیار بزرگی در سیره و روش امام حسن عسکری(ع) مشاهده میشود و از جمله تلفیق دین و سیاست است، بر خلاف چهرههای اخلاقی که بیشتر آداب اخلاقی را در جامعه بست و نشر میدهند و توجهی به نظامهای سیاسی و حکومتهای طاغوتی ندارند، امام حسن عسکری(ع) در عین اینکه در محاصره و محافظت جدّی دستگاه عباسی قرار داشتند، ولی با این حال با مدیریت شگفت انگیز خود شبکه فوق سری را تشکیل داده بودند که به دور از چشمان تیزبین جاسوسان عباسی نظام فکری و سیاسی اهل بیت پیامبر(ص) را نشر و بست میدادند، این مطلب به خوبی گویای این مهم است که حضرت با نظام طاغوتی عباسی بیعت نکرده و در عین اسارت به مبارزه فکری، فرهنگی و اجتماعی خود با نظام طاغوتی میپرداختند.
