یک دیپلمات سابق گفت: احتمال حمله تنها حدود ۵۰ درصد است و به نظر من چنانچه حملهای هم صورت گیرد، احتمالا از جنگ خردادماه محدودتر خواهد بود.
کوروش احمدی در گفتوگو با خبرنگار جماران، با اشاره به رسیدن ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن و چند ناوشکن آمریکایی به خاورمیانه، اظهار کرد: ترامپ در حال تهدید ایران برای انجام حمله نظامی است، اما در عمل شاید نهایتا احتمال حمله تنها حدود ۵۰ درصد باشد و به نظر من چنانچه حملهای هم صورت گیرد، احتمالا از جنگ خردادماه محدودتر خواهد بود. علاوه بر اینکه توان بازدارندگی موشکهای بالستیک ایران هنوز محفوظ است، عوامل دیگری نیز در کار اند که دامنه جنگ احتمالی را محدود میکنند.
وی ادامه داد: اولا، حضور ناو آمریکایی و هواپیماهای مستقر در آن، به تنهایی برای یک جنگ دامنهدار کافی نیست و امکانات دیگری هم لازم است که هنوز اخبار خاصی در مورد تقویت امکانات آمریکا در پایگاههای منطقهای خود برای دفاع در برابر موشکهای ایران منتشر نشده و به نظر من اسرائیل هم به همین دلیل در چند هفته اخیر، آمریکا را برای حمله نظامی به ایران تشویق نکرده است. به علاوه، اکثر کشورهای منطقه از جمله ترکیه، عربستان، ترکیه و قطر از آمریکا خواستهاند از حمله به ایران خودداری کند، زیرا نمیخواهند یک درگیری گسترده در منطقه ایجاد شود و عواقب غیر قابل پیشبینیاش دامن آنها را بگیرد.
این تحلیلگر مسائل بینالملل با بیان اینکه همچنین روشن نیست که چه هدف خاصی از یک حمله احتمالی به ایران مد نظر ترامپ است، گفت: هدف آمریکا در جنگ ۱۲ روزه این بود که تأسیسات غنیسازی ایران را تخریب کند و اسرائیل نیز میخواست امکانات دفاعی، امنیتی و اطلاعاتی ایران تضعیف شود. اکنون اما یک مشکل ترامپ این است که باید هدف مشخصی را برای حمله به ایران مشخص و اعلام کند.
این دیپلمات سابق افزود: اگرچه پس از شروع اعتراضات در ایران، ترامپ جمهوری اسلامی را تهدید به حمله کرد و خطاب به معترضین مدعی شد کمکهای آمریکا در راه است، اما اکنون اعتراضات فروکش کرده و حتی خود ترامپ مدعی شد که ایران برنامه اعدام معترضین را متوقف کرده است. لذا اکنون ترامپ به سختی میتواند در سطح بینالملل و به ویژه در بین پایگاه رأی خود در داخل آمریکا، حمله به ایران برای حمایت از معترضین را توجیه کند.
احمدی اضافه کرد: نهایتا با توجه به اینکه ترامپ به معترضین ایران قول حمله داده بود و شخصیتش هم به گونهای است که نمیخواهد حرفهایش روی زمین بماند، شاید یک حمله محدود نظامی علیه ایران انجام دهد. این احتمال وجود دارد که حتی اسرائیل هم بکوشد خود را از این جنگ کنار بکشد. بنابراین، من جنگ گسترده را بعید میدانم، زیرا چنین جنگی حتی نمیتواند الزاما به تغییر رژیم منجر شود. برای تغییر رژیم، مانند همان چیزی که در عراق یا افغانستان دیدیم، باید چند صدهزار سرباز وارد کشوری شوند. وگرنه با حمله هوایی از راه دور، حکومتها تغییر نمیکنند. با این پیشفرض، حتی تهدید علیه رهبری را هم بیشتر باید به حساب جنگ روانی و اعمال فشار گذاشت.
وی ادامه داد: جنگ گسترده هوایی نهایتا میتواند برای یک حکومت بحران ایجاد و آن را در اداره کشورش با مشکل مواجه کند و کشور هدف را در معرض فروپاشی قرار دهد. البته این چیزی نیست که ترامپ بخواهد، زیرا کشوری که به مرحله فروپاشی برسد، به منبع تنش و بیثباتی برای مناطق پیرامونی خود تبدیل میشود. در مورد ایران نیز خطر فروپاشی موجب بحرانهای زیادی برای خلیجفارس، تنگه هرمز، آسیای میانه، قفقاز و... میگردد و ترامپ هرگز نمیخواهد دست به کاری بزند که هیچ تصویر روشنی از عواقب بعدی آن ندارد.
این دیپلمات سابق با بیان اینکه بعید است ترامپ حتی خواهان تغییر رژیم در ایران باشد، عنوان کرد: زیرا او ترجیح نمیدهد حکومتی فروبپاشد، بدون اینکه جایگزین مشخصی داشته باشد. به علاوه، طی ۱۰ سال اخیر، ترامپ همواره از اقدامات روسای جمهور پیشین آمریکا نسبت به ملتسازی و تغییر رژیم در سایر کشورها انتقاد کرده است. حتی در ونزوئلا هم ترامپ پس از ربایش مادورو، عملا معاون او را به عنوان جایگزین پذیرفت و اعتنای چندانی به رهبر مخالفان نکرد. بنابراین، بعید است تغییر رژیم در ایران، هدف ترامپ باشد و اگر هم باشد، این احتمال بسیار اندک است که برای این منظور دست به اقدام نظامی بزند.
احمدی با اشاره به اینکه برخی معتقدند هدف ترامپ از اعزام ناو به خاورمیانه، محاصره دریایی ایران است، بیان کرد: اگر واقعا آمریکا چنین هدفی را داشته باشد، ممکن است با واکنش تند ایران مواجه شود و جمهوری اسلامی نیز علیه کشتیهای دیگری که از تنگه هرمز عبور میکنند، اقداماتی را انجام دهد. بنابراین، محاصره دریایی ایران توسط آمریکا چندان عملی به نظر نمیرسد. اما ایجاد مشکل برای کشتیهای ایران در مناطق دوردست، از حدود یک سال قبل در دستور کار آمریکا بوده و اکنون ممکن است افزایش یابد.
وی با اشاره به اختلافات در دولت ترامپ بر سر حمله به ایران، اظهار کرد: ونس، معاون اول ترامپ و کولبی، معاون وزیر جنگ آمریکا، توصیه به احتیاط کردهاند. روبیو و هگست، وزرای خارجه و جنگ نیز هنوز معلوم نیست چه نظری در این خصوص دارند و ویتکاف و کوشنر نیز بر دیپلماسی با ایران تأکید داشتهاند. اینها نیز میتواند باعث خوشتنداری ترامپ در قبال ایران شود.
این تحلیلگر مسائل بینالملل با بیان اینکه به نظر میرسد حداقل در کوتاهمدت، ترامپ عمدتا قصد تهدید ایران را دارد، خاطرنشان کرد: همین تهدید نیز فشار بر ایران را افزایش میدهد، زیرا هم فشار مضاعفی بر اقتصاد کشورمان وارد میکند و هم جمهوری اسلامی مجبور میشود برای مدتی طولانی، نیروهای نظامی کشور را در حالت آمادهباش نگه دارد.
احمدی با اشاره به خواستههای حداکثری آمریکا از ایران، اضافه کرد: «توقف غنیسازی، تعیینتکلیف اورانیوم غنیشده، توقف حمایت از نیروهای نیابتی و تجدیدنظر در برنامه موشکی» از جمله این خواستههاست که اخیرا توسط ویتکاف مطرح شد و در خصوص مورد آخر، هنوز مشخص نکردهاند که میخواهند برد موشکها کاهش یابد یا تعداد آنها. بحث نیروهای نیابتی و توان موشکی ایران، برای نخستین بار از سمت ویتکاف مطرح شده و پیش از این ترامپ و روبیو تنها از مخالفت با تولید موشکهای بالستیک قارهپیما توسط ایران سخن گفته بودند و شخص ویتکاف تا کنون فقط بر توقف برنامه غنیسازی ایران تاکید داشته است.
وی با اشاره به اینکه ایران تا کنون حاضر به مذاکره در خصوص برنامه موشکی و مسائل منطقهای نبوده، افزود: فکر نمیکنم ترامپ بخواهد برای وادارسازی ایران به انجام مذاکره، دست به اقدام نظامی بزند. اما تهدید نظامی میتواند عاملی برای وادار کردن ایران به مذاکره راجع به این موضوعات باشد. البته اکنون دیگر مانند چند سال پیش، گروههای مقاومت دارای اهمیت و حساسیت نیستند، زیرا هم در جریان حملات اسرائیل تضعیف شدهاند و هم اینکه در جنگ ۱۲ روزه هیچ اقدامی از ناحیه این گروهها برای حمایت از ایران صورت نگرفت. بنابراین؛ توقف حمایت ایران از گروههای مقاومت، موضوعی نیست که آمریکا بخواهد به خاطر آن دست به جنگی بزرگ بزند که ممکن است از کنترل خارج شود و کل منطقه را تحت تأثیر قرار دهد.
این دیپلمات سابق ادامه داد: در مورد تضعیف برنامه موشکی اما میتوان این حدس را زد که شاید آمریکا بخواهد شهرهای موشکی ایران را با استفاده از بمبهای سنگرشکن هدف قرار دهد، اما باز هم مشخص نیست که آیا این بمبها میتوانند تا عمق زرادخانههای موشکی ایران نفوذ کنند یا خیر. بنابراین، در جمعبندی باید بگویم هدف آمریکا از ارسال ناوشکن به اطراف ایران میتواند اولا بازگرداندن سطح نیرو در منطقه به قبل از عملیات در ونزوئلا باشد و ثانیا هدف عمده آن افزایش تهدید نظامی به عنوان فاکتور جدیدی در حوزه اعمال فشار باشد.
احمدی در خصوص اینکه برخی معتقدند شاید ترامپ قصد انجام اقدامی مشابه آنچه در ونزوئلا اتفاق افتاد را در ایران داشته باشد، گفت: انجام چنین کاری در ایران بسیار دشوار است، زیرا ونزوئلا به نوعی حیاط خلوت آمریکا محسوب میشود و به قلمروی این کشور نزدیک است و شهر محل اقامت مادورو نیز کاملا برای نیروهای آمریکایی قابل دسترسی بود. ایران اما هم وسعت بیشتری دارد و هم بسیار از قلمروی آمریکا دور است و شهرهای بزرگ کشورمان مانند تهران و مشهد، در فاصله زیادی از مناطق مرزی قرار دارند. ضمن اینکه اتفاقی که برای مادورو افتاد، بسیار غافلگیرکننده بود، اما اکنون دیگر عنصر غافلگیری برای چنین عملیاتی از بین رفته و چه ایران و چه هر کشور دیگری، تدابیر لازم برای اینکه قربانی چنین عملیاتی نباشند را اتخاذ کردهاند. بنابراین، احتمال اقدام مشابه در ایران زیاد نیست.
