تشدید حملات انصارالله یمن به عربستان سعودی، ریاض را ناچار به تعویق یکی از مهمترین رویدادهای اقتصادی و سرمایهگذاری خود کرد. اجلاس «ابتکار سرمایهگذاری آینده» (FII) که قرار بود با حضور مدیران بزرگترین مؤسسات مالی جهان برگزار شود، در پی افزایش تهدیدهای امنیتی و حملات به پایتخت عربستان، به سال ۲۰۲۷ موکول شده است. این تصمیم، در کنار اختلال در پروازها، تعطیلی مراکز آموزشی و تعویق سایر نشستهای بینالمللی، نگرانیها درباره امنیت ریاض بهعنوان یک قطب تجاری و توانایی عربستان برای جذب سرمایه خارجی و پیشبرد برنامههای تحول اقتصادی محمد بن سلمان را افزایش داده است.
برگزارکنندگان این رویداد در بیانیهای اعلام کردند که کنفرانس «ابتکار سرمایهگذاری آینده» (FII)، که معمولاً چهرههای برجسته حوزههای مالی، انرژی و سیاست را به ریاض میکشاند، به سال ۲۰۲۷ موکول شده است، اما هنوز تاریخ دقیقی برای برگزاری آن تعیین نشده است.
این تصمیم پس از حملات متعدد به عربستان سعودی در روزهای اخیر اتخاذ شده است. دوشنبهشب نیز آژیرهای هشدار حمله هوایی در ریاض به صدا درآمدند که نشاندهنده تداوم تهدیدهای امنیتی علیه این کشور بود. حملات به فرودگاه پایتخت عربستان بیش از ۱۲ کشته بر جای گذاشته، پروازها را مختل کرده و موجب تعویق یا لغو چندین رویداد شده است.
در بیانیه برگزارکنندگان آمده است: «این تصمیم اتخاذ شده تا اطمینان حاصل شود که دهمین دوره این رویداد، که نقطه عطفی در تاریخ برگزاری آن به شمار میرود، از نظر مقیاس، کیفیت و تأثیرگذاری، انتظارات شرکا، اعضا، سخنرانان و نمایندگان ما را بهطور کامل برآورده میکند.»
این رویداد سالانه قرار بود از ۲۶ اکتبر آغاز شود و حضور چهرههای سرشناسی همچون جین فریزر، مدیرعامل سیتیگروپ، دیوید سالومون از گلدمن ساکس و لری فینک از بلکراک در آن پیشبینی شده بود.
برگزارکنندگان در حال بررسی مجموعهای از اقدامات احتیاطی برای تضمین ادامه برگزاری کنفرانس بودند و حتی هفته گذشته اعلام کرده بودند که برای «استقبال از هزاران نماینده در ریاض» آماده میشوند.
این موضوع اهمیت کنفرانس را برای تلاشهای محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، در معرفی چشمانداز اقتصادی این کشور به نهادهای مالی جهانی برجسته میکند؛ اهمیتی که امسال، با توجه به فشارهای ناشی از جنگ بر اقتصاد ریاض، بیش از گذشته افزایش یافته است.
کنفرانس FII در سال ۲۰۲۵ زمینه انعقاد توافقنامههایی به ارزش بیش از ۵۰ میلیارد دلار را فراهم کرد. یاسر الرمیان، رئیس صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان، نیز اعلام کرده است که این رویداد از زمان آغاز فعالیت خود تاکنون، تسهیلگر توافقهایی با ارزش تجمعی بیش از ۲۵۰ میلیارد دلار بوده است.
بااینحال، تعیین ارزش نهایی این قراردادها دشوار است؛ زیرا بسیاری از توافقها در قالب تفاهمنامههای غیرالزامآور منعقد شدهاند. با وجود این، شماری از اعلامیهها و توافقهای مهم در دورههای گذشته این کنفرانس رونمایی شدهاند.
در سال ۲۰۱۷، محمد بن سلمان، معروف به «امبیاس»، در نخستین دوره این رویداد در کنار استیو شوارتزمن از شرکت بلکاستون و ماسایوشی سون از گروه سافتبانک حضور یافت و برنامههای مربوط به پروژه «نئوم» را معرفی کرد.
بااینحال، عربستان سعودی اخیراً تعدیل بخشی از این بلندپروازیها را آغاز کرده و به سمت حوزههایی مانند هوش مصنوعی، صنعت بازیسازی و تولیدات مبتنی بر فناوری پیشرفته حرکت کرده است.
بسیاری از شرکتها در پی بهرهبرداری از فرصتهای ناشی از این تغییر جهت هستند و همچنان بر اهمیت حفظ روابط تجاری و اقتصادی با عربستان سعودی تأکید دارند. بااینحال، تشدید تنشهای اخیر، خطرات پیش روی اهداف بلندپروازانه این کشور را آشکارتر کرده است.
انصارالله یمن، که بخشی از آنچه «محور مقاومت» ایران خوانده میشود به شمار میرود، مدتها پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل در ماه فوریه نیز با ریاض درگیر بوده است. این گروه پس از آنکه نیروهای یمنی مورد حمایت عربستان عملیاتی را برای بازپسگیری مناطق تحت کنترل انصارالله آغاز کردند، حملات خود را در ماه اکتبر افزایش داد.
در پایان هفته گذشته، دو تن از اعضای گارد ملی عربستان سعودی بر اثر سقوط یک بالگرد شناسایی در نزدیکی مرز یمن جان باختند. همزمان، موشکهایی نیز در دیگر نقاط این کشور رهگیری شدند.
مقامهای ریاض آموزش از راه دور را برای بسیاری از مدارس پایتخت به مدت یک هفته دیگر تمدید کردهاند. در همین حال، منطقه مالی این شهر هنوز اعلام نکرده است که آیا شرایط برای بازگشت ایمن کارکنان به محل کار فراهم شده است یا خیر.
این حملات پرسشهایی را درباره جذابیت ریاض بهعنوان یک قطب تجاری مطرح کردهاند. این وضعیت بهویژه برای متخصصانی مشکلساز شده است که ترجیح میدهند در دیگر شهرهای حوزه خلیج فارس زندگی کنند و طی روزهای کاری هفته به پایتخت عربستان رفتوآمد داشته باشند. در روزهای اخیر، برخی از این افراد برای تأمین خودرو و بازگشت از ریاض با شتاب اقدام کردهاند.
حتی پیش از آغاز جنگ ایران نیز مدیران ارشد شرکتها در گفتوگوهای خصوصی نسبت به توانایی عربستان سعودی برای تأمین و تخصیص منابع نقدی ابراز تردید میکردند.
حملات انصارالله نگرانیهایی را در میان مدیران شرکتهای بینالمللی ایجاد کرده بود؛ بسیاری از آنان تمایلی نداشتند نخستین کسانی باشند که تصمیم به خروج از عربستان سعودی میگیرند.
بااینحال، کنفرانس «ابتکار سرمایهگذاری آینده» پیشتر نیز بحرانهای مختلفی را پشت سر گذاشته است.
در سال ۲۰۱۸، قتل جمال خاشقجی موجب شد شماری از مدیران برجسته از حضور در این رویداد انصراف دهند. کن موئلیس، چهره باسابقه والاستریت، از جمله افرادی بود که روابط خود را با دولت عربستان حفظ کرد و شرکت او بعدها به یکی از مشاوران کلیدی این کشور تبدیل شد.
در دوران همهگیری کووید-۱۹ نیز برخی از مدیران بهصورت مجازی در نشستها و پنلهای این کنفرانس شرکت کردند.
اگرچه رویداد اصلی FII در ریاض برگزار میشود، این مجموعه نشستهایی را نیز در نقاط مختلف جهان برگزار میکند. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در رویدادهای این مجموعه در میامی سخنرانیهای ویژهای داشته است؛ از جمله در سال جاری که سخنرانی او مدت کوتاهی پس از آغاز جنگ انجام شد.
دیگر رویدادهای تجاری و سرگرمی در عربستان سعودی نیز تحت تأثیر حملات انصارالله قرار گرفتهاند.
اتحادیه اروپا و شورای همکاری خلیج فارس برگزاری نشستی در ریاض را به تعویق انداختهاند. همچنین نخستین دوره رویداد سرمایهگذاری املاک و مستغلات «MIPIM خاورمیانه» به سال آینده موکول شده و برگزارکنندگان مسابقات تنیس «اسلم شش پادشاه» نیز زمان برگزاری این رقابتها را تا ماه دسامبر به تعویق انداختهاند.
کنگره جهانی نفت هفته گذشته برگزار شد، اما شماری از مدیران ارشد شرکتهای نفتی، از جمله شرکتهای شل و بیپی، از حضور در آن انصراف دادند.
دامنه این اختلالات به عربستان سعودی محدود نمانده و به دیگر کشورهای منطقه نیز گسترش یافته است.
یک رویداد مرتبط با بازارهای سرمایه در دبی که در ابتدا قرار بود در ماه مه برگزار شود، به دسامبر موکول شده است. همچنین نخستین دوره یکی از تازهترین رویدادهای مهم منطقه با عنوان «هفته مالی آینده دبی» به ماه نوامبر منتقل شد.
مجمع اقتصادی سالانه قطر در دوحه نیز به تعویق افتاد و محل برگزاری آن به نیویورک تغییر یافت؛ جایی که این رویداد ماه گذشته برگزار شد. دولت قطر حامی مالی مجمع اقتصادی قطر است که با پشتیبانی بلومبرگ برگزار میشود.