عدن شاهد استقرار نیروهای امنیتی بود که شامل گشتزنی، ایستهای بازرسی ثابت و سیار و افزایش حفاظت از اماکن حیاتی میشد، به موازات آن، اقدامات سختگیرانهتری در ورودیهای شهر برای جلوگیری از ورود سلاح و کالای قاچاق و تنظیم ورود آوارگان انجام شد.
به گزارش جماران، الجزیره در گزارشی به تحولات جدید یمن پرداخت و نوشت: در ورودیهای عدن، پایتخت موقت یمن در جنوب این کشور ، اثرات تغییر نظامی به سمت غرب مشهود است؛ بازرسیهای سختگیرانهتر وسایل نقلیه و مسافران، و تقویت گشتها و ایستهای بازرسی امنیتی، همزمان با ورود آوارگان از مناطق درگیری و تغییر سریع نقشه کنترل غرب شهر.
این اقدامات پس از آن صورت میگیرد که حوثیها پس از پیشروی در امتداد سواحل غربی یمن، به منطقه ذوباب در استان تعز رسیدند و کنترل جزیره میون در باب المندب را به دست گرفتند. پیامدهای این تغییر دیگر محدود به ناوبری بینالمللی نیست، بلکه به یک سوال محلیتر نیز کشیده شده است: رویکرد انصار الله به ساحل لحج چه معنایی برای امنیت عدن دارد؟
این تحرکات به این معنی نیست که حمله به شهر قریبالوقوع است، اما نشان میدهد که نزدیک شدن به خط مقدم، مقامات را بر آن داشته است تا خطرات را دوباره ارزیابی کنند؛ از پیشرویهای زمینی، موشکها و پهپادها گرفته تا نفوذ، قاچاق و آوارگی، و همچنین پیامدهای احتمالی برای بندر عدن و خلیج آن.
جغرافیا محاسبات را تغییر میدهد
ذو باب در ساحل جنوب غربی استان تعز، روبروی جزیره میون واقع شده است که در وسط تنگه باب المندب قرار دارد و آن را به دو گذرگاه دریایی تقسیم میکند.
ذوباب از طریق جاده حدود ۳۴ کیلومتر با منطقه «حصن مراد»، که نزدیک مرز ساحلی بین استانهای تعز و لحج است، فاصله دارد، در حالی که فاصله زمینی از ذوباب تا عدن بیش از ۲۰۰ کیلومتر است و از رأس العراء، خور عمیره و سپس رأس عمران میگذرد.
این ارقام به این معنی نیست که جاده عدن اکنون باز است؛ بین این دو منطقه ارتفاعات، گذرگاههای کوهستانی، مناطق بیابانی و یک نوار ساحلی وجود دارد که در آن تشکیلات نظامی مخالف حوثیها پراکنده شدهاند. با این حال، این ارقام توضیح میدهند که چرا روند رویارویی، پس از رسیدن حوثیها به ذوباب و تصرف میون، به محاسبات امنیتی عدن نزدیکتر شد.
نشانههایی از ارزیابی مجدد وضعیت امنیتی حتی قبل از تکمیل پیشروی حوثیها به سمت باب المندب پدیدار شد. در ۷ سپتامبر، رهبران امنیتی عدن، لحج، ابین و ضالع جلسهای برای بحث در مورد «تهدید حوثیها»، افزایش سطح آمادگی، تقویت تبادل اطلاعات و تشدید کنترل بر ایستهای بازرسی و گذرگاههای مرزی برگزار کردند.
دو روز بعد، عدن شاهد استقرار نیروهای امنیتی بود که شامل گشتزنی، ایستهای بازرسی ثابت و سیار و افزایش حفاظت از اماکن حیاتی میشد، به موازات آن، اقدامات سختگیرانهتری در ورودیهای شهر برای جلوگیری از ورود سلاح و کالای قاچاق و تنظیم ورود آوارگان انجام شد.
در ۱۱ سپتامبر، اداره امنیت عدن در بیانیهای اعلام کرد که طرحهای استقرار و امنیت همگام با تحولات بهروزرسانی میشوند و واحدهای امنیتی برای مقابله با موارد اضطراری در حالت آمادهباش کامل هستند.
سرتیپ «عبدالقوی باعش»، مسئول رسانه و روابط عمومی وزارت کشور یمن، به الجزیره نت گفت که سرویسهای امنیتی طبق برنامهای که توسط فرماندهی عملیات مشترک و با هماهنگی سازمان امنیت ملی و مقامات استانهای همجوار برای تأمین امنیت عدن و ورودیهای آن تهیه شده است، کار میکنند و تأکید کرد که وضعیت داخل شهر پایدار است و برنامهها با آخرین تحولات تطبیق داده میشوند.
تغییر از جلسات امنیتی به استقرار نیروها، تشدید اقدامات امنیتی و بهروزرسانی برنامهها، نشاندهنده راهبردی است که مقامات سعی در حفظ آن دارند: افزایش آمادگی بدون ارسال پیام وحشت. با این حال، این امر همچنین نشان میدهد که پیشروی حوثیها به سمت ذوباب و میون، وضعیت را از یک مسئله نظامی دور به یک چالش مستقیم برای امنیت عدن تبدیل کرده است.
عدن بی دفاع می شود
دکتر علی الذهب، کارشناس امور استراتژیک نظامی و امنیتی، معتقد است که پیشروی حوثیها عمق دفاعی عدن را کاهش داده است، چرا که این پیشروی پس از از دست دادن مناطقی صورت گرفته که به نیروهای مخالف انصار الله اجازه مانور و دفاع مرحلهای و خسته کردن مهاجم قبل از رسیدن به خطوط عقب را میداد.
الذهب به الجزیره نت میگوید که عقبنشینی سریع «آسیبپذیری دفاعی بیسابقهای» ایجاد کرد و این نیروها را با چالش ایجاد خطوط دفاعی جایگزین در مدت زمان کوتاه مواجه ساخت.
عمق دفاعی تنها با فاصله سنجیده نمیشود، بلکه با مسیرهای تدارکاتی، زمین مرتفع و فضای مانوری که جغرافیا فراهم میکند و امکان کند کردن دشمن را فراهم میکند، نیز سنجیده میشود. علاوه بر این، به گفته الذهب، حضور حوثیها در ذوباب و میون به آنها موقعیت تأثیرگذارتری در اطراف باب المندب و یک مزیت نظامی و سیاسی مرتبط با کشتیرانی میدهد.
با این حال، این کارشناس تأکید میکند که پیشروی به سمت عدن یک مسیر خودکار نیست؛ ماهیت زمین و استقرار نیروها در لحج به مدافعان فرصتی برای سازماندهی مجدد و ایجاد خطوط جدید میدهد.
خط دفاعی بعدی
در میدان نبرد، نیروهای نظامی و قبیلهای ضد حوثی پس از عقبنشینی از المخا و ذو باب، از حومه الوازعیه به سمت مناطق المضربه و راس العره مستقر شدند.
یک منبع محلی از یکی از چهرههای اجتماعی در منطقه المضاربه و رأس العاره که نخواست نامش فاش شود، به الجزیره نت گفت که واحدهایی از نیروهای موسوم به«العمالقه» و «سپر میهن» با حمایت افراد مسلح قبیلهای، در ارتفاعات و گذرگاههای مجاور الوازعیه مستقر شدهاند و به موازات آن، مواضع خود را در نزدیکی نوار ساحلی تقویت میکنند.
به گفته این منبع، خطوط دفاعی در سراسر ارتفاعات و جادههای منتهی به المضربه امتداد یافته و از رأس العراء و خور عمیره به نوار ساحلی به سمت رأس عمران و عدن میرسد، آن هم در زمانی که سنگینی رویارویی بیشتر به سمت محورهای کوهستانی تغییر میکند.
این منبع معتقد است که حوثیها در تلاشند تا مرکز نبرد را از منطقه ساحلیِ در معرض خطر به شمال شرقی، به سمت کوههای کهبوب و مرزهای المضربه منتقل کنند، جایی که طبق ارزیابی او، زمینهای کوهستانی به آنها توانایی بیشتری برای حرکت و استقرار میدهد.
او میگوید حملات و نیروهای ارسالی بیشتر در امتداد رشتهکوهها متمرکز شده است، برخلاف کاهش نسبی حضور این گروه در ساحل غربی پس از بمباران هوایی شدید مواضعش.
او اضافه میکند که این منطقه همچنین شامل نیروهای وفادار به طارق صالح، تیپهای تهامه و الزرانیق، به همراه نیروهای العمالقه، سپر میهن و افراد مسلح قبیلهای است و تلاشهایی برای تقویت هماهنگی بین آنها در یک اتاق عملیات مشترک انجام میشود، اما هنوز ماهیت رهبری که رویارویی را در امتداد جبهه مدیریت خواهد کرد، روشن نشده است.
اینجا مسئله رهبری واحد مطرح میشود؛ الذهب معتقد است که تعدد مراکز تصمیمگیری و وابستگیها در اردوگاه ضد حوثی ممکن است برتری قلمرو و نیروها را از بین ببرد.
به گفته یک منبع محلی، طی دو روز گذشته، منطقه الاغباره، هممرز با المضربه و مجاور الوازعیه، شاهد تلاش برای حملات و نفوذهایی بود که منجر به تلفاتی در میان نیروها و قبایل شد. تیپهای العمالقه همچنین اعلام کردند که حمله حوثیها به مرزهای این منطقه را دفع کردهاند.
روز یکشنبه، سپهبد محمود الصبیحی، عضو شورای رهبری ریاست جمهوری و وزیر دفاع سابق، از خطوط مقدم جبهه الاغبره بازدید کرد که نشان دهنده اهمیتی است که این جبهه به دست آورده است.
الذهب ساحل لحج را خط اول دفاعی برای استان و خط دوم دفاعی برای عدن توصیف میکند. برعکس، توپوگرافی منطقه به مدافعان در رصد، مانورپذیری و تدارکات مجدد برتری میدهد، اما تبدیل آن به یک خط دفاعی منسجم همچنان منوط به هماهنگی سریع و تحکیم مواضع کلیدی است.
کدام تهدید نزدیکتر است؟
تهدید بالقوه برای عدن محدود به پیشروی مستقیم زمینی نیست؛ کنترل حوثیها بر ذوباب و میون در باب المندب و نزدیک شدن مناطق نفوذ آنها به ساحل لحج، دایره خطرات را گسترش میدهد و شامل موشکها، پهپادها و عملیات دریایی و همچنین نفوذ و قاچاق میشود.
الذهب معتقد است که احتمالاً آتش موشک و توپخانه مقدم بر هرگونه پیشروی زمینی عمده خواهد بود، اما او معتقد است که اگر حوثیها تلاش کنند قبل از سازماندهی مجدد نیروهای مخالف شان، از شتاب خود بهرهبرداری کنند، تهدید زمینی همچنان آشکارتر خواهد بود.
این نشان میدهد که این گروه ممکن است تلاش کند تا زمان لازم برای ایجاد یک دفاع سازمانیافته را از دشمنان خود سلب کند، در حالی که دفاع فعال و عملیات متقابل میتواند حتی بدون بازپسگیری سریع تمام سرزمینهای از دست رفته، مانع از تثبیت دستاوردهای آن شود.
در مورد بندر عدن، کنترل حوثیها بر باب المندب و میون به طور خودکار آن را منزوی نمیکند؛ کشتیهایی که از دریای عرب میآیند نیازی به عبور از تنگه ندارند. با این حال، افزایش فعالیت دریایی در خلیج عدن ممکن است شرکتهای کشتیرانی و بیمه را وادار به ارزیابی مجدد خطرات و افزایش هزینهها یا کاهش سفرهای دریایی کند.
هنوز هیچ نشانهای مبنی بر اینکه فعالیت بندر مستقیماً تحت تأثیر پیشروی اخیر قرار گرفته باشد، اعلام نشده است، اما ادامهی تشدید درگیریها، بُعد دریایی را به بخشی از محاسبات امنیتی و اقتصادی شهر تبدیل میکند.
جبهه بشردوستانه
تأثیرات تغییر خط مقدم تنها از طریق تهدیدهای نظامی به عدن نمیرسد؛ امواج آوارگان از الوازعیه، موزع، المخا و ذو باب به المضاربه، رأس العره و خور عمیره رسیدهاند و برخی از آنها به سمت عدن حرکت کردهاند.
بر اساس گزارش روزنامه یمنی «الایام» در ۱۳ سپتامبر، برآوردهای اولیه کمیتههای میدانی نشان میدهد که حدود ۷۵۰ خانواده به خور عمیره و رأس العراء رسیدهاند و تعداد آنها در کل منطقه به حدود ۱۷۵۰ خانواده افزایش یافته است و عملیات سرشماری همچنان ادامه دارد.
این منبع محلی میگوید که برخی از خانوادهها به مدارس و خانههای شخصی پناه بردهاند و استفاده از ساختمانهای مدارس به عنوان پناهگاه، همراه با نگرانیهای امنیتی، منجر به تعلیق کلاسها در این منطقه شده است. الجزیره نتوانست تأیید رسمی از اداره آموزش و پرورش در مورد تعداد مدارسی که به عنوان پناهگاه استفاده میشوند یا مدت زمان تعلیق دریافت کند.
این آوارگی فشار بیشتری را بر مناطقی که در حال بازسازی خطوط دفاعی خود هستند، وارد میکند، در حالی که مقامات عدن در تلاشند تا بین تشدید کنترلها در ورودیها و اطمینان از رسیدن خانوادههای فراری به مناطق امن، تعادل برقرار کنند.
بنابراین، حوثیها به دروازههای عدن نرسیدند، اما کنترل آنها بر ذوباب و میون در باب المندب، شهر را مجبور کرد تا در مورد جهتی که خطر ممکن است از آن بیاید و قدرت کمربندی که در مقابل آن در امتداد ساحل لحج کشیده شده است، تجدید نظر کند.
با وجود اطمینانهای مقامات و هشدارهای کارشناسان در مورد کاهش عمق دفاعی، به نظر میرسد نبرد برای محافظت از عدن به همان اندازه که نبرد جغرافیایی است، نبرد زمان و سازماندهی نیز باشد: یا نیروهای مخالف حوثیها، فاصله باقیمانده را برای ایجاد یک دفاع منسجم سرمایهگذاری خواهند کرد، یا نوار بین بابالمندب و عدن به منطقه جدیدی برای فشار بر شهر تبدیل خواهد شد.
