والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای آمریکایی مدعی شد ایران پیش از حمله موشکی مرگبار ۱۷ ژوئیه به پایگاه «موفقالسلطی» در اردن، به تصاویر ماهوارهای با وضوح بالا از منابع چینی دسترسی داشته است؛ حملهای که سه نظامی آمریکایی را کشت و به گفته واشنگتن، نشانهای از بهبود توان تهران در شناسایی و هدفگیری مواضع نظامی آمریکا بود.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای آمریکایی مدعی شده است که ایران پیش از حمله موشکی ۱۷ ژوئیه به پایگاه هوایی «موفقالسلطی» در شمالشرقی اردن، تصاویر ماهوارهای با وضوح بالا را از نهادهایی در چین دریافت کرده بود؛ تصاویری که از نگاه مقامهای آمریکایی میتوانسته در شناسایی و انتخاب اهداف داخل این پایگاه نقش داشته باشد.
در این حمله، موشکهای بالستیک ایران به محل اسکان نیروهای آمریکایی اصابت کردند و سه نظامی آمریکایی کشته شدند. چهار نظامی دیگر نیز مجروح و برای دریافت خدمات درمانی منتقل شدند. به گفته مقامهای آمریکایی، هواپیماهای سرنشیندار و بدون سرنشین مستقر در این پایگاه نیز در زمره اهداف ایران قرار داشتند.
این حمله یکی از سه حمله موشکی جداگانهای بود که در فاصله ۲۴ ساعت علیه این پایگاه انجام شد و نخستین تلفات نظامی آمریکا پس از آتشبس ماه آوریل را رقم زد. اصابت موشکهای ایران به یک پایگاه بهشدت حفاظتشده، به گفته مقامهای آمریکایی، هم دشواری دفاع از نیروهای ایالات متحده را آشکار کرد و هم از بهبود توانایی ایران برای هدفگیری مواضع آمریکا حکایت داشت.
مقامهای آمریکایی به والاستریت ژورنال گفتهاند که اطلاعات مربوط به تصاویر ماهوارهای چین، روشنترین شاهدی است که تاکنون از دید واشنگتن نشان میدهد حمایت چین از ایران در جریان جنگ، پیامدهایی مستقیم و مرگبار برای نیروهای آمریکایی داشته است.
با این حال، این مقامها نام نهادهای چینی تأمینکننده تصاویر را اعلام نکردهاند و دولت چین را نیز مستقیماً به مشارکت در این حمله متهم نکردهاند.
بر اساس این گزارش، ایران هم پیش از حمله و هم پس از آن تصاویر ماهوارهای تهیه کرده بود. تهران در فاصله سه روز پس از عملیات نیز تصاویری با وضوح بالا از خسارتهای واردشده به سه بخش این پایگاه منتشر کرد. تصاویر عمومی با کیفیت پایینتر که والاستریت ژورنال آنها را بررسی کرده است، آسیبدیدن بیش از ۲۰ سازه در این سه بخش از پایگاه را نشان میداد.
دولت ترامپ ماهها پیش از این حمله به چین هشدار داده بود که شرکتهای چینی در حال ارائه تصاویر ماهوارهای به ایران هستند که میتواند برای هدفگیری نیروها و تجهیزات آمریکایی مورد استفاده قرار گیرد.
پس از حمله ماه ژوئیه نیز مقامهای ارشد آمریکایی، موضوع ارتباط تصاویر ماهوارهای چین با این عملیات را با همتایان چینی خود در میان گذاشتند. پکن این اتهامات را رد کرد و از واشنگتن خواست مدارک خود را ارائه کند.
سفارت چین نیز در پاسخ به والاستریت ژورنال مستقیماً به اتهام مربوط به تصاویر ماهوارهای پاسخ نداد و اعلام کرد همکاری پکن با تهران مطابق حقوق بینالملل انجام میشود و منتقدان از جنگ برای بدنامکردن کشورهای دیگر استفاده میکنند.
حساسیت موضوع پیش از دیدار ترامپ و شی
موضوع نقش احتمالی تصاویر ماهوارهای چین در حملات ایران، در آستانه دیدار برنامهریزیشده دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در ۲۴ سپتامبر، به مسئلهای حساس برای کاخ سفید تبدیل شده است.
ترامپ حفظ روابط مناسب با چین و شخص شی جینپینگ را در اولویت قرار داده و مقامهای آمریکایی نیز تلاش کردهاند از ورود به یک رویارویی علنی با پکن که ممکن است نشست دو رهبر را تحتتأثیر قرار دهد، خودداری کنند.
کاخ سفید اعلام کرده است که کمک بازیگران خارجی، توانایی ایران برای حمله به آمریکا را افزایش نداده است؛ با این حال، مستقیماً به یافته مطرحشده درباره استفاده ایران از تصاویر ماهوارهای چین پاسخ نداده است.
چند روز پس از حمله نیز مارکو روبیو با وانگ یی، وزیر خارجه چین، دیدار کرد. هنگامی که از روبیو پرسیده شد آیا چین اطلاعات هدفگیری در اختیار ایران قرار میدهد یا نه، او پاسخ مستقیمی نداد و تنها گفت اقدامات چین مسیر جنگ را تغییر نداده است.
والاستریت ژورنال مینویسد این موضع محتاطانه با نگرانیهایی که مقامهای آمریکایی در محافل خصوصی مطرح کردهاند، تفاوت دارد.
بهبود توان هدفگیری ایران
بر اساس این گزارش، در مراحل اولیه جنگ، حملات آمریکا به رادارها، ماهوارهها و دیگر تجهیزات ایران، توان تهران برای مشاهده و ارزیابی میدان نبرد را کاهش داده بود.
ایران در آن مقطع بارها مناطقی را هدف قرار داد که از نگاه مقامهای آمریکایی یا اهمیت چندانی نداشتند یا اساساً فاقد اهداف نظامی مهم بودند؛ موضوعی که واشنگتن آن را نشانهای از نداشتن تصویر دقیق و بهروز ایران از پایگاهها و تأسیسات آمریکا ارزیابی میکرد.
اما به گفته مقامهای آمریکایی، دقت هدفگیری ایران در طول تابستان بهبود پیدا کرد.
جیم لامسون، تحلیلگر سابق سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا «سیا» و متخصص توانمندیهای نظامی ایران، میگوید تصاویر ماهوارهای جدید و با وضوح بالا میتواند تغییرات اخیر ایجادشده در یک پایگاه نظامی را آشکار کند و به ایران اجازه دهد مهمترین اهداف را در زمان مناسب شناسایی و انتخاب کند. به گفته او، تصاویر تهیهشده پس از حمله نیز میتواند برای ارزیابی میزان خسارت، بررسی موفقیت عملیات و تصمیمگیری درباره زمان و محل حمله بعدی مورد استفاده قرار گیرد.
چین تنها منبع اطلاعاتی ایران نیست
والاستریت ژورنال تأکید میکند که تصاویر ماهوارهای چین احتمالاً تنها یکی از چند منبع اطلاعاتی مورد استفاده ایران بوده است.
ارتش ایران علاوه بر ماهوارههای خود، از منابع انسانی و همچنین اطلاعات و تصاویر ارائهشده از سوی روسیه نیز استفاده میکند.
کمکها و فناوریهای چینی نیز صرفاً به تصاویر ماهوارهای محدود نیست. به نوشته این روزنامه، خدمات ناوبری و قطعات چینی مورد استفاده در موشکها و پهپادهای ایران نیز بخشی از مجموعه توانمندیهایی هستند که تهران میتواند در عملیاتهای نظامی خود از آنها استفاده کند.
لامسون میگوید مجموعه این کمکها و دادهها میتواند بهشکل قابلتوجهی توان ایران را برای انجام حملات دوربرد افزایش دهد.
نگرانی آمریکا درباره ردیابی ناوهای جنگی
واشنگتن همچنین نگران است که چین در زمینه ردیابی شناورهای نظامی آمریکا نیز به ایران کمک کند. ایران اخیراً موشکهای بالستیک بهسوی یک ناو هواپیمابر و دیگر کشتیهای جنگی آمریکا شلیک کرده است. فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرده تمامی این حملات ناکام ماندهاند.
با این حال، مقامهای آمریکایی برخی از این حملات را مواردی «نزدیک به اصابت» توصیف کردهاند و گفتهاند توانایی ایران برای هدفگیری شناورهای متحرک در حال بهبود است.
مرز مبهم شرکتهای تجاری و دولت چین
مقامها و کارشناسان آمریکایی میگویند یکی از مشکلات اصلی در بررسی نقش چین، ساختار صنعت ماهوارهای این کشور است؛ صنعتی که در آن مرز میان شرکتهای تجاری و نهادهای حکومتی همواره شفاف نیست.
حتی شرکتهایی که در ظاهر خصوصی هستند، زیر نظارت گسترده دولت چین فعالیت میکنند و بسیاری از آنها ارتباطاتی با حکومت یا حزب کمونیست چین دارند.
از همین رو، به گفته این مقامها، مشخصکردن اینکه ارائه تصاویر به ایران صرفاً یک تصمیم تجاری بوده یا با آگاهی، حمایت یا هماهنگی دولت چین صورت گرفته است، کار آسانی نیست.
تحریم سه شرکت چینی
دولت ترامپ در ماه مه سه شرکت چینی «میزارویژن»، «ارث آی» و «چانگ گوانگ» را تحریم کرد. واشنگتن اعلام کرد این سه شرکت تصاویر ماهوارهای قابلاستفاده برای هدفگیری نیروهای آمریکایی را تأمین، جمعآوری یا منتشر کردهاند.
وزارت خارجه آمریکا پیش از آن نیز شرکت «چانگ گوانگ» را متهم کرده بود که تصاویر ماهوارهای در اختیار حوثیهای مورد حمایت ایران قرار داده است؛ تصاویری که به ادعای واشنگتن، مستقیماً از حملات این گروه پشتیبانی کردهاند.
دولت آمریکا همچنین در هفتههای اخیر، کمیتههای اطلاعاتی کنگره را درباره کمکهای روسیه و چین به ایران توجیه کرده است.
