جنگ ایران باعث شد پادشاهیهای خلیج فارس از نقش سنتی خود بهعنوان میزبان پایگاهها و زیرساختهای نظامی آمریکا فاصله بگیرند و به بازیگرانی فعالتر در معادلات امنیتی منطقه تبدیل شوند؛ بازیگرانی که هرکدام با ترکیبی از دیپلماسی، بازدارندگی، همکاری اطلاعاتی و حتی اقدامات پنهان، به دنبال مدیریت تهدیدات و حفظ منافع خود هستند.
به گزارش سرویس بین الملل جماران، نشریه المانیتور در تحلیلی با عنوان «چگونه جنگ ایران شکاف رو به رشد عربستان و امارات را آشکار میکند»، به بررسی یکی از پیامدهای مهم جنگ اخیر پرداخته و نوشته است که تحولات ۲۰۲۶ نشان داد کشورهای خلیج فارس، برخلاف ظاهر متحد خود، در قبال ایران و نظم امنیتی منطقه مسیرهای متفاوتی را دنبال میکنند.
بر اساس این تحلیل، جنگ ایران باعث شد پادشاهیهای خلیج فارس از نقش سنتی خود بهعنوان میزبان پایگاهها و زیرساختهای نظامی آمریکا فاصله بگیرند و به بازیگرانی فعالتر در معادلات امنیتی منطقه تبدیل شوند؛ بازیگرانی که هرکدام با ترکیبی از دیپلماسی، بازدارندگی، همکاری اطلاعاتی و حتی اقدامات پنهان، به دنبال مدیریت تهدیدات و حفظ منافع خود هستند.
المانیتور مینویسد که امارات متحده عربی در جریان این درگیریها، رویکردی تهاجمیتر و نزدیکتر به رژیم صهیونیستی در پیش گرفت. از نگاه این نشریه، همکاریهای امنیتی ابوظبی و تلآویو در سال ۲۰۲۶ از سطح عادیسازی سیاسی فراتر رفت و به حوزههای عملیاتی، پدافندی و اطلاعاتی نزدیک شد؛ موضوعی که نشان میدهد «پیمان ابراهیم» برای امارات صرفاً یک چارچوب دیپلماتیک نیست، بلکه بخشی از معماری امنیتی جدید این کشور به شمار میرود.
در این تحلیل آمده است که امارات، به دلیل وابستگی گسترده به بنادر، مراکز داده، زیرساختهای فناورانه، انرژی و تجارت جهانی، تلاش دارد خود را بهعنوان قطب لجستیک، داده و فناوری در محور ضدایرانی تعریف کند. با این حال، همین مدل اقتصادی پیشرفته، آسیبپذیریهای تازهای نیز برای ابوظبی ایجاد کرده است؛ زیرا هرگونه حمله به بنادر، مراکز داده یا زیرساختهای حیاتی میتواند تصویر امارات بهعنوان جزیره ثبات و امنیت اقتصادی را با چالش جدی روبهرو کند.
در مقابل، عربستان سعودی در قبال ایران رویکردی متفاوت و محتاطانهتر در پیش گرفته است. به نوشته المانیتور، راهبرد ریاض بر ترکیبی از بازدارندگی، کنترل تنش و حفظ کانالهای دیپلماتیک استوار است. سعودیها برخلاف امارات، تمایل ندارند امنیت خلیج فارس را بهطور کامل در قالب همکاری با رژیم صهیونیستی تعریف کنند و ترجیح میدهند جایگاه خود را بهعنوان بازیگری مستقل در موازنه منطقهای حفظ کنند.
این رویکرد، با اولویتهای محمد بنسلمان در چارچوب چشمانداز ۲۰۳۰ نیز همخوان است؛ چراکه عربستان برای اجرای پروژههای عظیم اقتصادی، گردشگری و زیرساختی خود به ثبات پایدار نیاز دارد. از همین رو، ریاض تلاش میکند ضمن حفظ قدرت بازدارندگی، مسیر گفتوگو و تنشزدایی با تهران را نیز بهطور کامل نبندد.
المانیتور در جمعبندی خود تأکید میکند که جنگ ایران، شکاف پنهان میان عربستان و امارات را آشکارتر کرده است. امارات بهسمت ادغام بیشتر با معماری امنیتی آمریکا و رژیم صهیونیستی حرکت میکند، در حالی که عربستان در پی ساختن الگویی مستقلتر از موازنه، بازدارندگی و دیپلماسی منطقهای است.
بر این اساس، شورای همکاری خلیج فارس دیگر یک بلوک کاملاً یکپارچه در برابر ایران نیست. کشورهای عضو این شورا، از امارات و بحرین گرفته تا عمان، قطر و عربستان، هرکدام برداشت متفاوتی از تهدید، امنیت و آینده رابطه با تهران دارند. نتیجه آن است که خلیج فارس پس از جنگ ایران، وارد مرحلهای چندپارهتر و پیچیدهتر شده؛ مرحلهای که در آن رقابت میان متحدان سنتی، گاه به اندازه تقابل با رقیبان منطقهای اهمیت پیدا میکند.
