به گزارش ایرنا، هنر موج بافی یکی از صدها هنر و صنایع دستی مردمان مناطق غربی کشور از جمله چهارمحال و بختیاری است که از قدمتی دیرینه برخوردار است و سالیان سال با مردم این مناطق بویژه عشایر همراه و همسفر بوده است.
در هنر موج بافی هنرمندان با پشم گوسفند و دستگاه مخصوص بافندگی، پارچه هایی با طرح های هندسی و در رنگ های مختلف و زیبا خلق می کنند. در واقع موج ها پارچه هایی هستند که از آن بعنوان رختخواب پیچ، پتو، پشتی، رویه کرسی، سجاده و برای چادرهای عشایر استفاده می شود.
این هنر در زمانهای قدیم به دلیل کاربردهای فراوانی که داشت نقش مهمی در زندگی روزمره مردم ایفا می کرد و از آن به اشکال مختلف از قبیل زیرانداز، روکرسی، روفرشی، شال کمر و پتو استفاده می شد اما امروزه شاید کمتر کسی از مردم به ویژه نسل جوان بداند که موج بافی چیست و چه کاربردهایی دارد و حتی شاید اسم هنر موج بافی به گوش کمتر کسی رسیده باشد.
یک کارشناس صنایع دستی در همین خصوص به خبرنگار ایرنا گفت: موج یا رشته بافی یکی از رشته های صنایع دستی عشایر است که خودمصرف است، بدین شکل که بافندگان برای خود و یا اعضای خانواده این هنر را خلق می کنند.
رضا طاهرپور افزود: این رشته صنایع دستی که مختص به عشایر بختیاری است به علت ماهیت مواد اولیه آن (پشم در پشم) به شدت از بین رفته و از نمونه های قدیمی موج برجا مانده از گذشته تنها کمتر از 100 سال می گذرد که نمونه آن «ماشته» (موج) برجا مانده در موزه کار و زندگی قلعه تاریخی «چال شتر» در شهرستان شهرکرد است.
وی تصریح کرد: با توجه به کاربردهای مختلف این دستبافت و پژوهش هایی که در این زمینه صورت گرفته، موج یا ماشته یکی از اقلام تشکیل دهنده جهیزیه دختران عشایری و روستایی به شمار می رفته اما امروزه به علت ورود سایر کالاهای صنعتی مشابه مصرف آن محدود شده و اکنون تولید این دستبافت تنها در بین عشایر بختیاری متداول است.
این کارشناس صنایع دستی با اشاره به کاربرد موج بافی در زندگی عشایر اظهار داشت: شرایط سخت زندگی عشایر و لزوم کاربرد چند منظوره مصنوعات عشایری باعث می شد که از این دستبافت هم بعنوان روپوش بار و بند عشایر و گاه نیز بعنوان زیرانداز استفاده شود.
طاهرپور با اشاره به نحوه تولید پارچه های ماشته یا موج در استان افزود: مواد اولیه مصرف در این دستبافت از پشم بهاره گوسفندان تشکیل می شود که هنرمندان پس از رنگ آمیزی تار و پود آن به صورت دار زمینی شروع به بافت می کنند و البته برخی صنعتگران این رشته در شوشتر و دزفول استان خوزستان از دستگاه های پدالی یک و 2 «وردی» استفاده می کنند که این نوع بافت میزان کمی از تولید در استان را به خود اختصاص می دهد.
وی با بیان اینکه این دستبافت از لحاظ شکل گیری، پشم ریسی، رنگرزی و بافت از سوی عشایر بختیاری تولید می شود، تصریح کرد: رنگ های قرمز، آبی، زرد و سورمه ای تنها رنگ هایی هستند که در تولید ماشته به کار می رود و نقوش ترسیمی روی ماشته اغلب هندسی و ساده است.
طاهرپور ادامه داد: در روش بافت ماشته بصورت دار زمینی از رشته های پشم و الوان بسته به نوع رنگ های دلخواه برای چله دوانی استفاده می شود که پس از انجام چله کشی (چرک دوانی) موقعیت پیز ( ورت) که در اصطلاح به آن پیس بندی می گویند تارهای ساده پشمی را بعنوان پود و بافت از لابه لای چله های پشمی الوان عبور می دهند که به آن «کرکید» می گویند که این روش تولید خاص بافندگان عشایر این استان است.
وی خاطرنشان کرد: نقوش به کار رفته در ماشته بافندگان استان عموما بصورت راه راه می باشد و تقریبا 70 درصد رنگ های به کار رفته در ماشته لاکی است.
به گفته این کارشناس صنایع دستی، از آنجا که این دستبافت جنبه خودمصرفی داشته و به دلایل مختلف تولید آن بسیار محدود شده است، معدود بافندگان عشایر در مناطق دور دست برای مصرف خود به بافت آن اهتمام دارند.
طاهرپور توصیه کرد: در صورت انجام طراحی های جدید و تغییر در ساختار تولید و تعریف کاربردهای جدید هنرهای دستی و البته با آموزش های لازم می توان آن را از فراموشی و منسوخ شدن نجات داد.
کارشناس مسئول حمایت از تولید صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری چهارمحال و بختیاری نیز در خصوص حمایت از صنایع دستی درحال فراموشی این استان گفت: این اداره کل در وهله اول رشته هایی که عمومیت بیشتری دارند را در محل قلعه چال شتر بصورت متمرکز ساماندهی کرده و در گام بعد می کوشیم سایر رشته هایی که فراموش شده یا در حال فراموشی است را احیا و متمرکز کنیم.
حمیدرضا ملکوتی، برنامه اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان را اقدامات حمایتی در قبال صنایع دستی دانست و اظهار داشت: تلاش می شود رشته های صنایع دستی را با برگزاری نمایشگاه ها بیش از پیش به مردم معرفی کنیم و با متمرکز کردن تولیدکنندگان هر یک از رشته ها در حمایت از آنها گام برداریم.
ملکوتی افزود: اما از آنجا که تعداد هنرمندان رشته موج بافی بسیار اندک و به عبارتی تنها می توان گفت حیات این رشته را می توان در میان عشایر استان مشاهده کرد، نتوانسته ایم در متمرکز کردن این رشته گام های عملی برداریم.
وی سیاست های ترویجی را از دیگر راهکارهای موثر در احیای رشته های صنایع دستی عنوان و تصریح کرد: مستندسازی و استانداردسازی رشته های صنایع دستی از جمله سیاست های ترویجی است اما در خصوص هنرهایی از قبیل موج بافی هنوز اقدام شایسته ای صورت نگرفته است.
با این وجود کارشناسان حوزه صنایع دستی معتقدند؛ آموزش و فرهنگسازی، تنوع بخشی به تولیدات، بازاریابی قوی، حمایت از هنرمندان و استادکاران این حرفه، برگزاری کلاس های آموزشی توسط سازمان میراث فرهنگی استان از جمله راهکارهای احیای هنرهای دستی است.
در کنار منسوخ شدن هنر موج بافی، 13 رشته از صنایع دستی چهارمحال و بختیاری یا فراموش شده و یا در حال فراموشی است که این موضوع می طلبد مسئولان مربوطه حساسیت و تلاش بیشتری برای حفظ و احیای هنرهای دستی استان به کار گیرند.
گزارش از: خاطره حسین زاده
7363/6021
انتهای پیام
این مطلب برایم مفید است
0 نفر این پست را پسندیده اند

موضوعات داغ

نظرات و دیدگاه ها

مسئولیت نوشته ها بر عهده نویسندگان آنهاست و انتشار آن به معنی تایید این نظرات نیست.