با تشدید حملات متقابل عربستان و انصارالله و گسترش دامنه درگیری‌ها به تأسیسات نفتی، فرودگاه‌ها و مسیرهای راهبردی دریایی، جنگ یمن وارد مرحله‌ای خطرناک شده است. روزنامه «واشنگتن‌پست» به نقل از مقام‌های یمنی گزارش می‌دهد که ریاض، در شرایطی که مذاکرات صلح به بن‌بست رسیده و انصارالله موقعیت نظامی خود را تقویت کرده است، پیروزی در میدان نبرد را تنها راه مقابله با تهدیدهای صنعا می‌داند؛ رویکردی که می‌تواند به جنگی فرسایشی با پیامدهایی گسترده برای امنیت خلیج فارس، تجارت جهانی و بازار انرژی منجر شود.
به گزارش سرویس بین‌الملل جماران، از زمان حمله انصارالله به فرودگاه پایتخت عربستان در روز شنبه گذشته، نیروهای انصارالله حملاتی را علیه شرکت آرامکو و مقر دولت عدن انجام داده‌اند؛ حملاتی که بر شدت جنگی افزوده است که راه خروج روشنی از آن دیده نمی‌شود.
به نظر می‌رسد نبرد نظامی در دوره پیش‌رو، آشکارترین گزینه باشد. روزنامه «واشنگتن‌پست» در این‌باره نوشت: «با گسترش جنگ با ایران، سعودی‌ها و صنعا بر این باورند که جنگیدن تنها راه پیش‌رو است.»
این روزنامه به نقل از مقام‌های دولت عدن گزارش داد که رهبری عربستان، برای مقابله با تهدیدهای صنعا و حملات آن‌ها به خاک عربستان، «پیروزی میدانی را تنها گزینه خود می‌داند».
یکی از مقام‌های یمنی در این‌باره گفت: «روشن است که در سال‌هایی که ظاهراً صلح برقرار بود، صنعا و متحدانشان در ایران برای جنگ آماده می‌شدند. تأثیر این جنگ تنها به عربستان و یمن محدود نمی‌شود، بلکه تمام جهان را دربر می‌گیرد.»
این روزنامه معتقد است که درگیری فزاینده اکنون به بی‌ثبات‌ترین جبهه در منازعه منطقه‌ای گسترده‌ای تبدیل شده است که در پی حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در ماه فوریه و حملات تلافی‌جویانه تهران علیه کشورهای حوزه خلیج فارس آغاز شد.
تداوم جنگ و نبود نشانه‌ای از مذاکره
به گفته مقام‌ها و تحلیلگران منطقه‌ای، رویارویی کنونی عربستان و انصارالله بیش از هر چیز به «جنگ فرسایشی» شباهت دارد که در آن هیچ‌یک از طرف‌ها به دستاورد تعیین‌کننده‌ای نمی‌رسند. دو طرف همچنان حملات خود را تشدید می‌کنند و هیچ نشانه‌ای از ازسرگیری مذاکرات در آینده نزدیک وجود ندارد.
این مقام یمنی گفت: «مذاکره در حال حاضر گزینه مطرحی نیست؛ هیچ‌کس درباره آن صحبت نمی‌کند.»
دو مقام یمنی و رائد کریملی، دیپلمات ارشد سعودی معتقدند که تشدید حملات انصارالله تا حدی تحت تأثیر ایران است؛ کشوری که در جنگ جاری خود با آمریکا به دنبال تقویت نفوذش است.
کریملی، معاون وزیر خارجه عربستان در امور دیپلماسی عمومی، روز پنجشنبه در یک نشست توجیهی کم‌سابقه با خبرنگاران گفت که ریاض معتقد است ایران آمادگی ارائه امتیاز در جنگ با آمریکا را ندارد و انصارالله را به تشدید تنش «تشویق کرده است».
دو مقام یمنی همچنین گفتند که با توجه به پیشروی غیرمنتظره انصارالله در میدان نبرد، از جمله تسلط بر مناطقی در امتداد ساحل دریای سرخ یمن و کنترل تنگه راهبردی باب‌المندب، جامعه بین‌المللی در مواجهه با این وضعیت ناکام مانده و ممکن است اکنون بهای سنگینی بپردازد.
حدود ۲۰ درصد از کالاهای بین‌المللی از باب‌المندب عبور می‌کنند؛ چه در مسیر کانال سوئز و چه در مسیر بازگشت از آن، کانالی که در نهایت دریای مدیترانه را به اقیانوس هند متصل می‌کند. مقام‌های یمنی گفته‌اند که این اختلال‌ها مناطقی فراتر از خاورمیانه را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
یکی از این مقام‌ها تأکید کرد که دستاوردهای انصارالله، که از روسیه و چین نیز حمایت دریافت می‌کند، «دستاوردهایی برای دشمنان آمریکا و اروپا» است.
او گفت: «نخبگان آمریکا در درک اهمیت این سرزمین ناکام مانده‌اند.» وی افزود که همچنان این پرسش مطرح است که کنترل باب‌المندب از سوی انصارالله و حامیان ایرانی آن، با نزدیک‌شدن فصل زمستان، چه تأثیری بر نیازهای انرژی اروپا خواهد گذاشت.
جنگ در یمن از ۱۲ سال پیش و پس از آن آغاز شد که انصارالله در ۲۱ سپتامبر ۲۰۱۴ کنترل صنعا، پایتخت یمن را به دست گرفت و رئیس‌جمهور کشور و دیگر مقام‌ها را تعقیب کرد. عربستان نیز در مارس ۲۰۱۶ با رهبری ائتلافی برای حمایت از دولت یمن وارد جنگ شد.
آتش‌بسی که از سال ۲۰۲۲ برقرار بود، نتوانست زمینه دستیابی به توافقی برای پایان جنگ را فراهم کند. درگیری‌ها در ماه ژوئیه از سر گرفته شد؛ زمانی که انصارالله حملات به تأسیسات نفتی عربستان را آغاز کرد و کشتی‌های سعودیِ عبوری از دریای سرخ را تحت محاصره قرار داد.
جنگی سرنوشت‌ساز در یمن
در روزهای اخیر، دامنه عملیات ائتلاف تحت حمایت عربستان در یمن از تمرکز عمده بر اهداف نظامی فراتر رفته و تأسیسات زیرساختی نفتی تحت کنترل انصارالله را نیز دربر گرفته است.
احمد ناجی، تحلیلگر ارشد امور یمن در گروه بین‌المللی بحران گفت که انصارالله نیز با همان منطق پاسخ داده و اصلی را به کار گرفته که آن را چنین خلاصه می‌کند: «بندر در برابر بندر، فرودگاه در برابر فرودگاه و محاصره در برابر محاصره».
ناجی گفت: «رگبار حملات هوایی ائتلاف تحت رهبری عربستان، بیش از آنچه انصارالله به آن اذعان می‌کند به این نیرو آسیب می‌زند؛ اما ائتلاف در میدان نبرد و روی زمین نیز بسیار ضعیف‌تر از حد انتظار ظاهر شده است.»
او افزود: «این جنگی سرنوشت‌ساز است که آینده یمن و امنیت خلیج فارس را تعیین خواهد کرد. معتقدم هر دو طرف از ابعاد مخاطرات آگاه‌اند… این جنگ به بازی‌ای با حاصل جمع صفر تبدیل شده است.»
علی الشهابی، نویسنده و تحلیلگر سعودی نیز گفت که در ریاض به دلیل خودداری آمریکا از ارائه کمک از طریق هواپیماهای نظامی این کشور، «میزانی از ناامیدی» وجود دارد.
او افزود: «با این حال، از کمک‌هایی که آمریکایی‌ها در زمینه اطلاعات و حضور نیروها در میدان ارائه می‌کنند نیز قدردانی می‌شود.»
الشهابی گفت عربستان سعودی که همواره از پیشگامان جهانی تولید نفت بوده، حفاظت از زیرساخت‌های نفتی خود را در اولویت قرار داده بود و انتظار نداشت انصارالله «به یک فرودگاه غیرنظامی حمله کند».
به گفته او، پس از آن حمله که به کشته‌شدن ۱۳ نفر انجامید، عربستان در حال بازتنظیم اولویت‌های پدافند هوایی خود و تمرکز بر واردکردن ضربات سنگین به انصارالله است. وی افزود: «عربستان به انصارالله درد وارد خواهد کرد تا آن‌ها را منطقی‌تر کند.»
حتی پیش از ازسرگیری درگیری‌ها نیز یمن با وضعیتی انسانی فاجعه‌بار روبه‌رو بود. بر اساس اعلام برنامه جهانی غذا، ۱۸ میلیون نفر به کمک‌های بشردوستانه نیاز داشتند و با ناامنی غذایی مواجه بودند. از ماه سپتامبر نیز بیش از ۲۳۱ هزار نفر آواره شده‌اند که این مسئله بر بی‌ثباتی افزوده است.
گزینه نظامی کارآمدتر است
یکی دیگر از مقام‌های یمنی گفت تا زمانی که انصارالله شهر تعز را محاصره کرده و مانع رسیدن غذا و تدارکات به ساکنان نزدیک به یک میلیون نفری آن شود، دولت «از ادامه جنگ عقب‌نشینی نخواهد کرد». او افزود: «متأسفانه، به بن‌بست رسیده‌ایم.»
آدام بارون، پژوهشگر مؤسسه «نیو آمریکا»، گفت عربستان در شرایطی با محاسباتی تقریباً ناممکن روبه‌رو است که انصارالله «به بالاترین سطح قدرت خود در سال‌های اخیر رسیده است»؛ وضعیتی که تشدید نظامی را به کارآمدترین گزینه تبدیل می‌کند.
بارون گفت اگر سعودی‌ها وضعیت موجودِ در حال شکل‌گیری را نپذیرند، ناچار خواهند بود «بپذیرند که انصارالله به قدرتی مسلط در منطقه تبدیل می‌شود؛ قدرتی که توانایی ساخت سلاح را دارد و زرادخانه تسلیحاتی آن هم‌اکنون از نظر اهمیت، از زرادخانه برخی کشورها فراتر رفته است».
محمد الباشا، مشاور یمنی ـ آمریکایی در حوزه ریسک، گفت انصارالله به‌شدت افراطی است و عربستانِ همسایه نمی‌تواند آن را بپذیرد. او مدعی شد که این نیروها خواهان کنترل فرودگاه‌ها و بنادر، دریافت غرامت از عربستان بابت جنگ چندساله و پرداخت حقوق دولتی به نیروهای خود هستند.
او افزود: «فضای اندکی برای مذاکره و فضای گسترده‌ای برای تشدید تنش وجود دارد؛ به‌گونه‌ای که انصارالله با حمله به غیرنظامیان، از جمله زائران مسلمان مجروح‌شده در حمله به فرودگاه، از هر خط قرمز قابل تصوری عبور می‌کند.»
وی در پایان گفت: «احتمال تشدید تنش همچنان وجود دارد و خطر وقوع درگیری‌های خشونت‌بار بیشتر نیز همچنان پابرجاست.»
