تحلیل بروکینگز جنگ ۲۰۲۶ علیه ایران را نقطه عطفی در بازآرایی خاورمیانه میداند؛ جنگی که به جای تثبیت برتری آمریکا و اسرائیل، بیاعتمادی متحدان عرب به واشنگتن را تشدید کرد، روند عادیسازی با تلآویو را متوقف ساخت و کشورهای خلیج فارس را به سمت خوداتکایی امنیتی، افزایش توان دفاعی و تنوعبخشی به شرکای بینالمللی سوق داد.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، تحلیل اندیشکده بروکینگز به قلم فیلیپ اچ. گوردون، جنگ ۲۰۲۶ ایران را نقطه عطفی در نظم امنیتی خاورمیانه توصیف میکند و معتقد است این درگیری، برخلاف اهداف اعلامشده واشنگتن، نه تنها به تضعیف جایگاه منطقهای ایران منجر نشد، بلکه با آشکار کردن ایالات متحده به عنوان شریکی غیرقابلپیشبینی، روند خوداتکایی کشورهای عربی و تنوعبخشی به شرکای امنیتی آنها را تسریع خواهد کرد. به باور نویسنده، این جنگ بیش از آنکه موازنه منطقه را به سود آمریکا و اسرائیل تغییر دهد، شکافهای موجود را عمیقتر کرده و معماری امنیتی خاورمیانه را وارد مرحلهای تازه کرده است.
این گزارش استدلال میکند که جنگ ایران نیز همانند دیگر جنگهای تغییر حکومت به رهبری آمریکا، مجموعهای از پیامدهای ناخواسته به همراه داشته است. در حالی که دولت ترامپ نابودی برنامه هستهای و موشکی ایران، تغییر حکومت و نمایش قدرت آمریکا را دنبال میکرد، نتیجه نهایی از نگاه نویسنده، تقویت موقعیت راهبردی تهران، افزایش نقش ایران در معادلات تنگه هرمز، تضعیف اعتبار جهانی آمریکا و شکلگیری ساختاری سیاسی در ایران با رویکردی امنیتیتر و سختگیرانهتر بوده است.
بروکینگز همچنین تأکید میکند که برخلاف تصور رایج، هیچیک از کشورهای عربی خلیج فارس خواهان آغاز جنگ با ایران نبودند. به نوشته این گزارش، بسیاری از دولتهای عربی طی سالهای اخیر مسیر تنشزدایی با تهران را در پیش گرفته بودند و حمله آمریکا و اسرائیل، آنها را با بحرانی روبهرو کرد که از وقوع آن بیم داشتند؛ از جمله حملات گسترده به زیرساختهای انرژی، اختلال در صادرات نفت و بسته شدن تنگه هرمز. از این منظر، کشورهای عربی ناچار خواهند شد ضمن حفظ همکاری با واشنگتن، وابستگی امنیتی خود را کاهش دهند، هزینههای دفاعی را افزایش دهند و روابط خود را با دیگر قدرتهای بینالمللی متنوعتر کنند.
این تحلیل در ادامه مینویسد که جنگ اخیر، نه تنها همگرایی منطقهای علیه ایران را تقویت نکرد، بلکه اختلافات میان کشورهای شورای همکاری خلیج فارس را نیز آشکارتر ساخت. تفاوت میزان خسارتها، بهویژه فشار سنگین بر امارات متحده عربی، موجب شده برداشت کشورهای عربی از تهدیدات امنیتی بیش از گذشته از یکدیگر فاصله بگیرد. همزمان، نقش اسرائیل در این جنگ، روند عادیسازی روابط با جهان عرب را نیز با مانعی جدی مواجه کرده و چشمانداز گسترش توافقهای ابراهیم، بهویژه با عربستان سعودی، را برای آینده قابل پیشبینی تضعیف کرده است.
در جمعبندی، بروکینگز نتیجه میگیرد که مهمترین میراث جنگ ایران، تغییر تدریجی موازنههای ژئوپلیتیکی خاورمیانه است؛ جایی که اعتماد به تضمینهای امنیتی آمریکا کاهش یافته، کشورهای منطقه به سمت استقلال راهبردی بیشتر حرکت میکنند و چشمانداز یکپارچگی منطقهای پیرامون اسرائیل، بیش از گذشته با چالش روبهرو شده است.
