نقل قول های ساختگی از ستاره های کنونی و بازنشسته فوتبال افزایش یافته است و برخی اوقات آن ها را به واکنش وا داشته است.
ورزشی جماران، در اوج جنجالی که کریستیانو رونالدو به خاطر ترک اردوی تیم ملی پرتغال به وجود آورده بود، اظهارات یکی از هم تیمی سابقش بر آتش این ماجرا افزود.
به نوشته اتلتیک، مانیش، هافبک سابق چلسی و تیم ملی پرتغال نسبت به اتهامات رونالدو علیه ژرژ ژسوس سرمربی، واکنش نشان داد و گفت: "کشور ما گرفتار بازیکنی شده است که نمی‌خواهد هیچ ستاره‌ای جز خودش وجود داشته باشد."
این اظهارات کوبنده بود. هیچکس نمی دانست این نقل قول از کجا آمده است اما خیلی سریع در شبکه های اجتماعی پخش شد و حتی توسط چندین رسانه تکرار شد.
متاسفانه این اظهارات کاملا کذب بودند. مانیش هرگز در این باره صحبت نکرده بود و او مجبور شد از طریق صفحه شخصی اش در اینستاگرام توضیحی درباره اصلاح این موضوع منتشر کند و از هواداران خواست در آینده بیشتر دقت کنند.
این یک مشکل خاص نیست. نقل و قول های ساختگی حداقل یک نسل است که فضای گفتمان سیاسی را آلوده کردند. حتی در فوتبال هم چیز جدیدی نیست اما هرگز به این اندازه نبودند و هیچ وقت به این اندازه تاثیرگذار نبودند.
در جریان جام جهانی، یورگن کلوپ به یکی از برجسته ترین مخالفان هایدرشن برک (وقفه سه دقیقه ای برای آب خوردن بازیکنان) تبدیل شد. سرمربی آلمانی وضعیت فوتبال را به حالتی تشبیه کرد که انگار به گروگان مدیرانی درآمده است که در دفاتر مجهز به تهویه نشسته‌اند و افزود که این وقفه‌ها در واقع قفسی طلایی هستند که برای حامیان مالی ساخته شده‌اند.
این نظر همه جا بود. بازیکنان بازنشسته آن را به اشتراک گذاشتند و آن حداقل در یک رسانه ملی در فرانسه منتشر شد و گفتند که کلوپ با شبکه ARD آلمان صحبت کرده است.
با این حال سرمربی آلمانی به شکل اختصاصی با شبکه مگنتا در طول جام جهانی همکاری می کرد. او با ARD صحبت نکرد اما موجب نشد این قضیه وایرال نشود و کلوپ به خاطر اینکه به شکل مناسب از اختراع منفور جیانی اینفانتینو انتقاد کرد به طور گسترده مورد تحسین قرار گرفت.
تابستان طولانی بود. کوین دی بروین هرگز نگفت که انسو فرناندس، خرید جدید منچسترسیتی حتی نزدیک به سطح او نیست، روبرتو د زربی، سرمربی تاتنهام به صورت علنی درباره امضای قرارداد با میسون گرینوود صحبت نکرد و تیری آنری هرگز برای آنکه از منچسترسیتی به خاطر تخلف مالی در لیگ برتر انگلیس امتیاز بیشتری کسر شود لابی نکرد.
اخیرا به اشتباه به اینزلی میتلند نایلز توضیحی داده شد که چرا قبل از بازی اورتون و چلسی زانو نزده است. نایلز تاکنون هیچ اظهار نظر علنی در این رابطه نکرده است.
برخی از این جعل ها بی خطر هستند اما بعضی دیگر آسیب جدی به اعتبار فرد وارد می کنند یا نویسنده را در معرض موجی از سو استفاده های آنلاین قرار می دهند. هنری، مانند مانیش از فیسبوک خود استفاده کرد تا این اطلاعات را رد کند.
خلق نقل قول های ساختگی می تواند تجارت پر سودی باشد. شبکه اجتماعی های متفاوت این اجازه را می دهند به روش های مختلفی مخاطب جذب کنند اما همیشه این امکان وجود دارد برای درآمدزایی توجهات را به خود جلب کنند.
معمول ترین روش نسبتا ساده است.
شبکه ایکس منبع روزانه نقل قول های ساختگی است و اکانت هایی که از این برنامه استفاده می کنند از یک فرمول مشخص پیروی می کنند.
یک پروفایل تایید شده یک نقل قول منتشر می کند و معمولا بالای آن عکس شخصی که صحبت می کند را می گذارد. در اینجا مثالی از زلاتان ایبراهیموویچ آورده شده است که درباره کیفیت عملکرد لامین یامال در لیگ قهرمانان در هفته گذشته صحبت می کند.
پس از آن نقل قول ها توسط تولید کننده های محتوا باز نشر می شوند. آن‌ها منابع ساختگی را روی هم انباشته می‌کنند و توده‌ای چنان بزرگ می‌سازند که دیگر کسی فرصت یا امکان زیر سوال بردن یا بررسی صحت آن را پیدا نمی‌کند.
با گذشت زمان اطلاعات اصلاح می شوند. نقل قول ها ناگهان ناپدید می شوند. مشکل اینجاست افراد کمی اطلاعات اصلاح شده را می بینند یا به درست شدن آن اهمیتی می دهند؛ در واقع برای افراد زیادی آن نقل قول ساختگی صحت دارد.
یکی از کارکنان یک آژانس ورزشی که نخواست نامش فاش شود، گفت: "گاهی اوقات ارزش ندارد برابر نقل قول های جعلی موضوع گرفت. تاکنون هیچ گاه پیامد منفی برای ما نداشته است. آن اتفاق می افتد و مردم ناراحت می شوند. با این حال تلاش برای مهار چیزی که به سرعت و خود به خود از بین می‌رود، تنها باعث می‌شود خودتان را دیوانه کنید و وقت زیادی را هدر دهید. اگر موضوع به شکلی بود که از نظر قانونی قابل پیگیری باشد، آن وقت قضیه فرق می‌کرد اما ما هنوز با چنین موردی مواجه نشدیم."
چرا در شروع جواب می دهد؟ و چرا هر بار رایج تر می شود؟
شبکه ایکس اکنون تیک آبی می فروشد که موجب می شود اکانت ها تایید شوند. ترجمه اتوماتیک نیز توییت های زیادی را به زبان مادری برای کاربران قابل دسترس می کند. همچنین استفاده از برنامه ترجمه می تواند نشانه هایی که می توان به ساختگی بودن نقل قول پی برد را از بین ببرد. به عنوان مثال اظهارات کلوپ "قفس طلایی ساخته شده برای اسپانسر ها" هرگز به آلمانی منتشر نشد و ناشیانه بودن متن ترجمه به راحتی نادیده گرفته شد.
هوش مصنوعی نیز روز به روز کارآمدتر می شود. با وجود این که ابزارهای تشخیص هوش مصنوعی به سادگی جعلی بودن این نقل‌قول‌ها را آشکار می‌کنند اما شبیه سازی ها به شکلی است که افراد بیشتری را متقاعد می‌کند که این مطالب واقعی هستند.
اما ماجرا پیچیده تر از این حرف ها است.
جو سایرز یکی از کارمندان Signify Group، شرکتی که در زمینه محافظت از شهرت افراد و سازمان‌ها در فضای مجازی تخصص دارد، گفت: "اینکه چرا مردم با این محتواها تعامل برقرار می کنند یا چگونه فریب این نقل قول ها را می خورند، موضوعی چند لایه است. اغلب پای جذب تعامل در میان است که احتمالا توسط ربات ها انجام می شود. این مرحله اول است."
او افزود: "سپس با کاربرانی مواجه می شویم که کاملا فریب می خورند و آن ها مرحله بعدی گسترش و بازنشر مطلب را رقم می زنند. با اینکه تعداد این کاربران اغلب کم است اما نقش آن ها در معتبر جلوه دادن آن پست ها، به انتشار بیشتر آن ها کمک می کند."
سایرز در ادامه اظهار کرد: "گروه دیگری هم هستند که تنها به دنبال تایید نظرات خودشان هستند. برای مثال، فرض کنید از بازیکن خاصی خوشتان نمی‌آید؛ حالا نقل‌قولی از یک کارشناس می‌بینید که از همان بازیکن انتقاد کرده است، پس آن را به اشتراک می‌گذارید. آن نیاز درونی به "حق داشتن" (درست بودن نظر خود) به‌ویژه در بحث‌های فوتبالی قدرتمند است و باعث می‌شود افراد بدون توجه به تمام هشدارهای آشکار، کورکورانه در مسیری خاص پیش بروند."
این گروه جذاب تر از همه هستند. مارکوس مارشال مدیر بخش موفقیت مشتریان و کارکنان در RANE (آژانس بازاریابی دیجیتال) گفت: "فوتبال بستر بسیار مناسبی برای نقل‌قول‌های جعلی است چون هواداری از یک باشگاه پیوند عمیقی با هویت فردی دارد."
او افزود: "یک نقل قول که تیم محبوبتان را تحسین می کند یا تیم حریف را مسخره می کند می تواند احساس رضایت دهد قبل از اینکه به درستی آن فکر کنید. وسوسه می‌شوید که پیش از پرسیدن این سوال که "آیا واقعا چنین حرفی زده شده است؟" از خود بپرسید: "آیا این گفته، دیدگاه مرا ثابت می‌کند؟"
برای مثال در اوایل ماه اکتبر وینیسیوس جونیور در پیروزی یک بر صفر رئال مادرید مقابل ویارئال به خاطر کشیدن موی ناتان سالیبا از بازی اخراج شد. همان شب، یک اکانت با تیک آبی یک نقل قول فیک از طرف کیلیان ام‌باپه منتشر کرد که فرضا به اتفاقی که در زمین افتاد واکنش نشان داد و گفت: "وینی بازیکن فوق العاده ای است و من می خواهم او در زمین کنارم باشد و به ما در بردن بازی ها و کسب عناوین کمک کند. با این حال ما نیاز داریم او روی فوتبال تمرکز کند و مانع از اتفاق های این چنینی شود. هم تیمی بودن به معنای حمایت از او است اما به این معنا نیست زمانی که او اشتباه می کند وانمود کنیم حق با او است."
از آنجا که یکی از انتقاد های رایج علیه وینیسیوس به رفتار هیجانی او مربوط می‌شود، شنیدن چنین نگرانی‌هایی از زبان ام‌باپه، طعمه‌ای بسیار وسوسه‌انگیز به نظر می‌رسد.
با این حال مارشال هشدار می دهد: "نباید به سادگی کسانی که فریب این‌گونه مطالب را می‌خورند، احمق دانست. سوال بهتر این است که وقتی یک ادعا، چیزی را که می‌خواهیم به ما می‌دهد، چه اتفاقی برای قدرت قضاوت ما می‌افتد؟"
او افزود: "اشتراک گذاری مطالب، اغلب به همان اندازه که ریشه در باورهای ما دارد، برخاسته از نیاز به داشتن حس تعلق است."
مارشال در ادامه گفت: "مردم از مطالب فوتبالی برای نشان دادن وفاداری، سرگرم کردن دوستانشان و کُری خواندن استفاده می کنند. یک نقل قول ساختگی می تواند برای این اهداف اجتماعی به کار آید حتی اگر صحتش مشخص نباشد."
فاکتور دیگر زمان است.
مارشال در این رابطه توضیح داد: "یک نفر می تواند در عرض چند ثانیه یک جمله بسازد. صحت سنجی آن که آیا در نشست خبری، مصاحبه یا تلویزیون آن جمله را گفته، زمان بر است. در حالی که فردی که آن مطلب را منتشر می‌کند، بلافاصله پاداش خود را در قالب واکنش‌ها یا بحث‌های داغ دریافت می‌کند."
تا عصر یکشنبه، توییتی که حاوی نقل‌قول‌های ساختگی از ام‌باپه بود، نزدیک به ۶۰۰ هزار بار دیده شد.
همان اکانت، ۲۴ ساعت بعد دوباره همین ترفند را تکرار کرد، البته این بار با ریسک کمتر. پس از پیروزی ۳ بر صفر منچسترسیتی برابر لیورپول در آنفیلد که تحت تاثیر کارت قرمز ریان گرونبرخ قرار گرفت، این اکانت نقل قول فیک از جیمی کرگر منتشر کرد که او به صورت آشکار علیه داوری صحبت می کند.
این پست می گوید: "لیگ برتر خود را به عنوان بهترین لیگ جهان می داند اما تصمیم های این چنینی موجب می شوند که به جای صحبت درباره فوتبال در مورد داور صحبت شود."
کرگر هرگز در این رابطه صحبت نکرد اما این توییت بیش از ۱۰۰ هزار بار دیده شد و بیشتر باز نشرها او را به خاطر رک بودنش تحسین کردند. با توجه به اینکه چنین دیدگاهی درباره داوران لیگ برتر رایج است، این واکنش خیلی عجیب نیست.
این اتفاق هر بار پس از یک دیدار مهم لیگ برتر می افتد. کرگر هدف رایجی است اما همچنین می توانند گری نویل، میکا ریچاردز، هنری (دوباره) و تقریبا هر بازیکن بازنشسته یا سرمربی باشند که در رسانه کار می کنند.
سابقه فعالیت بسیاری از این اکانت ها به جام جهانی برمی‌گردد؛ بازه زمانی نسبتا طولانی که با توجه به اقدامات قانونی یا انضباطی که می‌توانست در این مدت علیه آن‌ها صورت گیرد، تداوم فعالیتشان جای تعجب دارد.
برخی از آن ها در پروفایلشان نوشته اند مطالبشان ساختگی است اما این نکته برای کسی که صرفا در حال مرور صفحه شخصی خود است قابل مشاهده نیست. مشخص نیست که این کار نوعی مصونیت برای آن‌ها ایجاد می‌کند یا نه. ایکس درباره این موضوع پاسخی نداد.
شاید پای مسائل سیاسی یا اجتماعی در میان نباشد اما این روند در جهان ورزش همچنان نوعی مداخله نگران‌کننده در شهرت افراد و دستکاری آن محسوب می‌شود؛ روندی که به نظر می‌رسد تنها رو به وخامت خواهد گذاشت.
