رویترز به نقل از دیپلماتها و بر اساس پیشنویس قطعنامهای که مشاهده کرده، گزارش داد آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان در تلاشاند هیئت حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی در نشست هفته آینده، پرونده هستهای ایران را برای نخستینبار در ۲۰ سال گذشته به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع دهد؛ اقدامی که در صورت تصویب، میتواند تنش دیپلماتیک میان تهران و غرب را وارد مرحله تازهای کند، هرچند بهدلیل حق وتوی روسیه و چین، اقدام عملی شورای امنیت علیه ایران بعید ارزیابی میشود.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، خبرگزاری «رویترز» در گزارشی به بررسی تلاش آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان برای ارجاع پرونده هستهای ایران به شورای امنیت سازمان ملل، جزئیات پیشنویس قطعنامه پیشنهادی، بنبست بر سر دسترسی بازرسان آژانس به سایتهای بمبارانشده و نگرانیها درباره ذخایر اورانیوم غنیشده ایران پرداخت و نوشت: به گفته دیپلماتها و بر اساس متن پیشنهادی قطعنامهای که رویترز مشاهده کرده است، ایالات متحده، بریتانیا، فرانسه و آلمان در تلاشاند تا هیئت حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی در نشست هفته آینده قطعنامهای تصویب کند که برای نخستین بار در ۲۰ سال گذشته، پرونده ایران را به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارجاع دهد.
در صورت تصویب، این قطعنامه در ادامه قطعنامهای خواهد بود که در ۱۲ ژوئن سال گذشته به تصویب رسید و ایران را به دلیل همکاری نکردن کامل با تحقیقات درباره آثار اورانیوم کشفشده در سایتهای اعلامنشده، ناقض تعهدات خود در زمینه منع اشاعه هستهای اعلام کرد.
اسرائیل از روز بعد بمباران تأسیسات هستهای ایران را آغاز کرد و اندکی بعد ایالات متحده نیز به این حملات پیوست. تأسیسات غنیسازی اورانیوم ایران منهدم یا بهشدت آسیب دیدند.
ایران از آن زمان تاکنون اجازه بازگشت بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به سایتهای بمبارانشده را نداده و همچنین اجازه نداده است آژانس بررسی کند چه میزان از ذخایر اورانیوم غنیشده این کشور باقی مانده است؛ بخشی از این اورانیوم تا سطح ۶۰ درصد غنی شده بود، یعنی تنها یک گام کوتاه تا سطح مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای.
تشدید تازه تنش دیپلماتیک
تصویب قطعنامهای از سوی هیئت ۳۵ عضوی آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای ارجاع ایران به شورای امنیت، همچنین میتواند نقطه اوج بنبستی باشد که بر سر دسترسی آژانس به سایتهای مورد حمله شکل گرفته است؛ زیرا هیئت حکام طی یک سال گذشته دو قطعنامه تصویب کرده و در آنها از ایران خواسته است ذخایر اورانیوم غنیشده خود را اعلام کند و دسترسی کامل آژانس را برای راستیآزمایی آنها فراهم آورد.
در جدیدترین پیشنویس قطعنامه که رویترز آن را مشاهده کرده، آمده است: «(هیئت حکام) از مدیرکل (آژانس بینالمللی انرژی اتمی) میخواهد این قطعنامه و قطعنامههای پیشین را که قبلاً به تصویب رسیدهاند، به اطلاع تمامی اعضای آژانس و همچنین شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل متحد برساند.»
این پیشنویس همچنین «بار دیگر از ایران میخواهد عدم پایبندی خود به توافقنامه پادمانها را فوراً برطرف کند و با انجام تمامی اقداماتی که از نظر آژانس و هیئت حکام ضروری تشخیص داده میشود، شرایطی را فراهم آورد که مدیرکل بتواند تضمینهای لازم را درباره صحت و کامل بودن اظهارنامههای ایران ارائه کند.»
دیپلماتها گفتند این پیشنویس هنوز رسماً به هیئت حکام ارائه نشده و مذاکرات درباره عبارتبندی دقیق آن ادامه دارد. هر زمان که این چهار قدرت در سالهای اخیر پیشنویس قطعنامهای درباره ایران ارائه کردهاند، این قطعنامه به تصویب رسیده است.
با این حال، بعید است شورای امنیت اقدام عملی مشخصی علیه ایران انجام دهد، زیرا روسیه و چین، متحدان تهران، اعضای دائم شورای امنیت هستند و از حق وتو برخوردارند.
نگرانی آژانس درباره غنیسازی
ایران در گذشته بارها در واکنش به قطعنامههای هیئت حکام آژانس علیه خود، با افزایش فعالیتهای هستهای یا کاهش همکاری با آژانس تلافی کرده است؛ اما در شرایط کنونی گزینههای تهران برای انجام هر دو اقدام بهشدت محدود است.
مشخص نیست این اقدام چه پیامدهای دیگری میتواند بر مناقشه تهران با ایالات متحده داشته باشد.
ایران بهعنوان یکی از اعضای پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT)، حق دارد فناوری هستهای، از جمله غنیسازی اورانیوم، را برای اهداف صلحآمیز توسعه دهد. ایران میگوید هرگز به تولید سلاح هستهای روی نخواهد آورد.
با این حال، ایران تنها کشوری است که بدون ساخت بمب هستهای، اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد غنی میکند. آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرده است که میزان اورانیوم غنیشده ایران در این سطح، موجب نگرانی جدی است.
برآورد آژانس نشان میدهد ایران پیش از بمباران سایتهای هستهای خود، ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد در اختیار داشته است. بر اساس معیار محاسباتی آژانس، این میزان در صورت غنیسازی بیشتر، برای تولید ۱۰ سلاح هستهای کافی است.
