جفری ساکس، اقتصاددان و تحلیلگر برجسته آمریکایی گفت: ایران بارها نشان داده که توان مقاومت در برابر تجاوز آمریکا و اسرائیل را دارد. با این حال، جنگ برای همه طرفها خسارتبار است. بدون تردید، اسرائیل و آمریکا آغازگران این جنگ بودهاند و اقدامات آنها غیرقانونی است. این دو کشور نهتنها به ایران آسیب وارد کردند، بلکه خسارت بزرگی نیز به اقتصاد جهانی تحمیل کردند.
جفری ساکس اقتصاددان مشهور آمریکایی معتقد است که براساس حقوق بینالملل، متجاوزان به ایران باید بازنده جنگ تلقی شوند؛ آنها منشور سازمان ملل را نقض کردهاند و مسئول خسارات و پیامدهای بعدی هستند.
جفری ساکس، اقتصاددان و تحلیلگر برجسته آمریکایی، در گفتوگو با خبرگزاری ایرنا به بررسی ریشههای تنش میان ایران، اسرائیل و آمریکا پرداخته و از منظر حقوق بینالملل و ژئوپلیتیک، روایت متفاوتی از تحولات اخیر منطقه ارائه کرده است. او با انتقاد از سیاستهای آمریکا و اسرائیل، ادعاهای مطرحشده درباره برنامه هستهای ایران را زیر سؤال برده و معتقد است جنگ اخیر نهتنها به اهداف اعلامی واشنگتن و تلآویو نرسیده، بلکه موجب افزایش بیثباتی در منطقه و اقتصاد جهانی شده است.
جفری ساکس اقتصاددان برجسته آمریکایی، استاد دانشگاه کلمبیا و از شناختهشدهترین تحلیلگران توسعه پایدار و اقتصاد جهانی است. او مشاور سازمان ملل در حوزه توسعه و مبارزه با فقر بوده و در موضوعاتی مانند اقتصاد بینالملل، تغییرات اقلیمی و سیاست خارجی آمریکا، دیدگاههای تاثیرگذاری ارائه کرده است.
ادعاهای نتانیاهو درباره نزدیک بودن ایران به ساخت بمب هستهای را تا چه اندازه درست میدانید و علت مطرح کردن این موضوع چیست؟
از اوایل دهه ۱۹۹۰، نتانیاهو مدام ادعا کرده که ایران به ساخت بمب هستهای بسیار نزدیک است. او بیش از ۳۰ سال است که این پیشبینی اشتباه را مطرح می کند. ایران همواره اعلام کرده که بهدنبال سلاح هستهای نیست و با بازرسیهای سازمان ملل موافق است. در مقابل، اسرائیل خود دارای سلاح هستهای است و بازرسیهای سازمان ملل را نمیپذیرد. به نظر من، نتانیاهو کاملاً غیرقابل اعتماد و فاقد صداقت است.
دقیقا مشکل اسرائیل با ایران چیست؟
ایران از مساله فلسطین حمایت میکند، در حالی که اسرائیل در تلاش است مانع تشکیل کشور فلسطین شود. مساله در اصل به همین سادگی است. اسرائیل باید به مرزهای ۴ ژوئن ۱۹۶۷ بازگردد و از غزه، کرانه باختری، قدس شرقی، لبنان و سوریه خارج شود. در آن صورت، امکان برقراری صلح وجود خواهد داشت.
به باور من، ایالات متحده اصلیترین مانع تحقق راهحل دو کشوری است. فلسطین میتواند با اجماع جهانی به عضویت سازمان ملل درآید، اما آمریکا با استفاده از حق وتو مانع این موضوع شده است. اگر واشنگتن از این موضع عقبنشینی کند و به تشکیل کشور فلسطین رأی مثبت دهد، اسرائیل نیز ناچار خواهد بود با تصمیم سازمان ملل همراه شود.
آیا اسرائیل بهتنهایی توان جنگ با ایران را دارد؟
خیر. اسرائیل از نظر نظامی، مالی، اطلاعاتی و دیپلماتیک توان کافی برای چنین جنگی را ندارد. اگر آمریکا به اسرائیل بگوید «نه»، جنگ پایان خواهد یافت.
چه اتفاقی باید رخ دهد تا جنگ ایران و اسرائیل پایان یابد؟
آمریکا باید محاصره را متوقف کرده، عقبنشینی کند و به اسرائیل نیز اعلام کند که درگیریها باید پایان یابد. ممکن است بعداً توافقات دیپلماتیک شکل بگیرد، اما در گام نخست، آمریکا باید محاصره را بردارد و منطقه را ترک کند.
برخی میگویند اگر مهاجم به اهداف خود نرسد، طرف مقابل پیروز است. آیا این مسئله درباره جنگ علیه ایران صدق میکند؟
من معتقدم بر اساس حقوق بینالملل، متجاوزان باید بازنده تلقی شوند. آنها منشور سازمان ملل را نقض کردهاند و مسئول خسارات و پیامدهای بعدی هستند. این کشورها باید دست از سوءاستفاده از جامعه جهانی بردارند.
ایران بارها نشان داده که توان مقاومت در برابر تجاوز آمریکا و اسرائیل را دارد. با این حال، جنگ برای همه طرفها خسارتبار است. بدون تردید، اسرائیل و آمریکا آغازگران این جنگ بودهاند و اقدامات آنها غیرقانونی است. این دو کشور نهتنها به ایران آسیب وارد کردند، بلکه خسارت بزرگی نیز به اقتصاد جهانی تحمیل کردند.
سیاست خارجی ایران در قبال آمریکا و اسرائیل را در سالهای اخیر چگونه ارزیابی میکنید؟
ایران در سال ۲۰۱۵ برجام را با آمریکا و دیگر کشورها امضا کرد، اما ترامپ در سال ۲۰۱۸ از آن خارج شد. پس از آن، ایران بارها تلاش کرد با آمریکا مذاکره کند، اما آمریکا بهجای مذاکره، ایران را بمباران کرد. به نظر من، رفتار آمریکا بسیار غیرصادقانه و غیراخلاقی بوده است. هیچ کشوری نباید در حین مذاکره به کشور دیگری حمله کند و رهبر آن را هدف قرار دهد. رفتار آمریکا بیرحمانه و بیپروا بوده است.
رفتار اسرائیل حتی بدتر بوده است. اسرائیل در سراسر منطقه از لیبی تا ایران به جنگها دامن زده و در غزه مرتکب نسلکشی شده است. زمان آن رسیده که اسرائیل جنگها را متوقف کند، در مرزهای قانونی خود زندگی کند و دست از آزار و کشتار مردم فلسطین بردارد.
به نظر من، ایران اکنون دیدگاه واقعبینانهتری نسبت به آمریکا پیدا کرده است. از این پس، تنها دیپلماسی چندجانبه میتواند مؤثر باشد، نه توافق دوجانبه با آمریکا. کشورهایی مانند چین، روسیه و ترکیه باید ضامن هر توافق جدید باشند، زیرا آمریکا دیگر برای پایبندی به یک توافق دوجانبه، قابل اعتماد نیست.
