حجت‌الاسلام والمسلمین حسین ملکا در نهمین نشست از سلسله جلسات بازخوانی خاطرات امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی، با بیان خاطرات مستند و مشاهدات عینی خود از سال ۱۳۴۲ تاکنون، جزئیات کاملی از فاجعه فیضیه، مراسم‌های بیت امام، سخنرانی تاریخی عاشورا، دستگیری امام و صلابت روحی ایشان، دیدگاه مراجع تقلید و در رأس آنها آیات عظام اراکی و گلپایگانی، و نیز تداوم خط نهضت تا دوران معاصر را بازخوانی و تشریح کرد.
مشاور رئیس دفتر مقام معظم رهبری در قم با اشاره به اینکه امام خمینی(س) برای ایران عزت و استقلال آورد، گفت: امام خمینی(س) بالاترین حق را بر مردم ایران، جهان و شیعیان دارد؛ ایشان احیاگر تشیع، اسلام و قرآن در عصر حاضر و شخصیتی ذوابعاد بودند؛ در فقاهت از اساتید برجسته حوزه و در عرفان و حکمت در مرتبه‌ای بودند که برای مثل بنده قابل توصیف نیست. برای شناخت ابعاد روحی ایشان، مطالعه کتاب «چهل حدیث» امام بسیار راه‌گشاست.
به گزارش خبرنگار جماران، حجت‌الاسلام والمسلمین حسین ملکا طی سخنانی در نهمین نشست از سلسله جلسات بازخوانی خاطرات امام خمینی (س) و انقلاب اسلامی، گفت: سال ۱۳۴۲ حدود پانزده ساله بودم و سال اولی بود که وارد حوزه علمیه آشتیان شدم. روز حادثه مدرسه فیضیه در قم نبودم، اما چند روز بعد همراه جمعی از دوستان همشهری به قم آمدیم و اولین کارمان این بود که برای مشاهده وضعیت به مدرسه فیضیه برویم.
مشاور رئیس دفتر مقام معظم رهبری در قم افزود: وقتی وارد مدرسه شدیم، فیضیه حالت وحشت‌آوری به خود گرفته بود؛ تمام درها، دیوارها، پنجره‌ها و شیشه‌ها شکسته و همه چیز به‌هم‌ریخته و دلخراش بود. مردم دسته‌دسته برای بازدید می‌آمدند. مدرسه اصلاً قابل‌سکونت نبود و کسی نمی‌توانست در آن بماند. با وجود اینکه چند روز گذشته بود و عوامل ساواک اقدام به پاک‌سازی کرده بودند، ولی آثار خون روی در و دیوارها باقی مانده و پاک نشده بود. در ایوان شمالی مدرسه، قسمتی از لباس‌ها، عمامه‌ها، قرآن‌ها و کتاب‌هایی را که آتش زده بودند، نگه داشته بودند که اکنون نیز یادبود آن وقایع در همان ایوان نوشته شده است. در همان ایوان، کتاب مفاتیحی را برداشتم و دیدم که آن را سوزانده بودند.
وی با یادآوری کلامی از حضرت امام(س) پیرامون اهداف این حمله اظهار داشت: امام راحل فرمودند «آن مردک(رئیس اطلاعات یا ساواک قم) گفت فرمان ملوکانه است که مدرسه فیضیه را خراب کنیم و اینها را بکشیم و نابود کنیم». آنها با چنین هدفی این حادثه دلخراش را به وجود آوردند.
هدایت و آرامش‌بخشی امام به حوزه و مردم
ملکا اظهار داشت: غروب روز حادثه فیضیه، بحران تا حدی فروکش کرد و جمعی از روحانیون، طلاب و مردم برای کسب تکلیف و عرض حال به بیت شریف حضرت امام رفتند. از همان روز، انقلاب حال‌وهوای خاصی پیدا کرد. امام با صلابت، درایت و تیزبینی از ساعت‌های نخست، رهبری را عملاً به عهده گرفتند و برنامه‌ها را آغاز کردند. در همان بیت شریف به امام عرض کردند که شما در منزل نمانید چون ممکن است امشب به منزل شما و مراجع حمله کنند؛ اما امام به همه آرامش دادند و فرمودند نگران نباشید، نترسید و عرصه را ترک نکنید.
مجالس عزاداری محرم ۴۲ در بیت امام
وی با اشاره به مجالس روضه دهه اول محرم سال ۱۳۴۲ یادآور شد: شایع شده بود که طبق سنوات گذشته در بیت حضرت امام مجالس عزاداری برپاست. من از روز اول محرم از آشتیان به قم آمدم. هر روز حدود ساعت ۱۰ صبح مجلس برگزار می‌شد. امام بین دو در و پنجره می‌نشستند. با پر شدن اتاق و صحن حیاط، علاوه بر روحانیون، جمعیت کثیری از کسبه، بازاری‌ها و علاقه‌مندان به‌ویژه از تهران و سایر شهرستان‌ها به بیت می‌آمدند تا از دیدار امام فیض ببرند. بیت امام آخرین خانه کوچه بود و چسبیده به دیوار باغی که با اجازه صاحب باغ و با هماهنگی بیت، در آن بلندگو نصب شده بود و جمعیت زیادی در محوطه باغ می‌نشستند. سخنرانان انقلابی در رأسشان آقای مروارید، داماد آقای اسلامی منبر می‌رفتند و از روزهای دوم و سوم محرم اعلام کردند که امام عصر عاشورا در فیضیه سخنرانی خواهند کرد.
مشاور رئیس دفتر مقام معظم رهبری در قم گفت: من گاهی قبل از مجلس روبه‌روی امام می‌نشستم و از زیارت چهره ایشان لذت می‌بردم. یک بار نوجوانی پانزده‌ساله بودم و سؤالی پرسیدم که مرحوم آقای حاج‌آقای اشراقی که کنار امام نشسته بودند تشر زدند که این چه سؤالی است و باید از امام سؤال بزرگ و علمی پرسید؛ که بعدها در این مورد با ایشان شوخی می‌کردم.
امام خمینی؛ احیاگر تشیع در قرن حاضر از نگاه آیت‌الله‌العظمی اراکی
وی با تأکید بر ابعاد شخصیتی امام راحل گفت: امام خمینی(س) بالاترین حق را بر مردم ایران، جهان و شیعیان دارد؛ ایشان احیاگر تشیع، اسلام و قرآن در عصر حاضر و شخصیتی ذوابعاد بودند؛ در فقاهت از اساتید برجسته حوزه و در عرفان و حکمت در مرتبه‌ای بودند که برای مثل بنده قابل توصیف نیست. برای شناخت ابعاد روحی ایشان، مطالعه کتاب «چهل حدیث» امام بسیار راه‌گشاست.
ملکا افزود: مرحوم آیت‌الله‌العظمی اراکی که از اعاظم حوزه و محشور با آیت‌الله‌العظمی خوانساری بودند، پس از انقلاب فرمودند «امام مجدد مذهب بود». ایشان توضیح می‌دادند که در هر سده مذهب تشیع تجدید قوا کرده است؛ در سده نخست وجود مقدس امام صادق(ع) با وجود جنایات بنی‌امیه و بنی‌عباس و سبّ امیرالمؤمنین(ع)، تشیع را احیا کردند. پس از ایشان نیز در هر سده بزرگانی چون شیخ مفید، سید مرتضی تا زمان مرحوم آیت‌الله‌العظمی حائری نقش‌آفرینی کردند و در قرن حاضر نیز امام خمینی(س) مذهب تشیع را احیا و آوازه آن و نام ایران را جهانی کرد.»
وی تصریح کرد: در دوران پهلوی حاکمان کاملاً تحت اشراف آمریکا، انگلیس و غرب بودند، اما امام برای ایران عزت و استقلال آورد. همچنین زمانی که در نجف درس حکومت اسلامی را مطرح کردند، بسیاری از بزرگان حوزه باور نمی‌کردند و می‌گفتند مگر می‌شود حکومت کرد و مقابل این قدرت‌ها ایستاد؟ اما امام با اعتقاد راسخ پای «جمهوری اسلامی، نه یک کلمه کم و نه یک کلمه زیاد» ایستاد و آن را به ثمر نشاند.
حماسه عاشورای ۱۳۴۲ در فیضیه و شکستن هیبت شاه
مشاور رئیس دفتر مقام معظم رهبری در قم با تشریح وقایع بعدازظهر عاشورای ۱۳۴۲ گفت: ساعت دو بعدازظهر بعد از نماز به مدرسه فیضیه رفتیم. جمعیت تمام فضا را پر کرده بود. روبه‌روی در جنوبی مشرف به حرم، منبع آبی شبیه آب‌انبار وجود داشت که ابتدا بالای پشت‌بام آن رفتیم، اما دوستان گفتند اگر حمله کنند از این بالا ما را پرتاب می‌کنند؛ لذا پایین آمدیم و نزدیک محل استقرار امام نشستیم. ساعت چهار و نیم بعدازظهر امام از سمت در میدان آستانه وارد مدرسه شدند. فیضیه تخریب‌شده و غارت‌شده با ورود امام یکپارچه شور و هیجان شد. جمعیت فراوانی نیز در میدان آستانه و حرم مطهر حضور داشتند.
وی ادامه داد: در دورانی که رادیو، تلویزیون و فضای مجازی نبود و ساواک افراد را تنها به جرم داشتن یک اعلامیه بازداشت و شکنجه می‌کرد، چنین اجتماعی بی‌نظیر بود. منبر پای سکوی ایوان حرم قرار داشت. ابتدا آقای ربانی و سپس آقای مروارید حدود یک ساعت سخنرانی کردند و از امام خواستند برای مردم سخن بگویند. آقای مروارید بلندگو را مقابل امام قرار داد و سخنرانی تاریخی ایراد شد.
ملکا تصریح کرد: در آن دوران تبلیغات رژیم به حدی بود که کسی جرأت نمی‌کرد لفظ شاه را بدون القاب به‌کار ببرد و همه می‌گفتند «اعلیحضرت» و به برادرانش «والاحضرت»؛ اما امام در همان روز قدرت پوشالی شاه را در نظر مردم شکست و بدون هیچ احترامی فرمود «آقای شاه، جناب شاه، من به تو نصیحت می‌کنم دست از این اعمال و رویه بردار. من میل ندارم اگر روزی ارباب‌ها یعنی آمریکا و انگلیس بخواهند تو بروی، مردم شکرگزاری کنند. من نمی‌خواهم تو مثل پدرت بشوی که در جنگ جهانی وقتی پهلوی رفت مردم خوشحال بودند. از پدرت عبرت بگیر و نصیحت مرا بشنو».
وی ادامه داد: امام با این بیانات قدرت شاه را شکست و به مردم جرأت قیام داد. با اینکه ۴۰ روز قبل به فیضیه حمله شده بود، هیچ‌کس ترسی به دل راه نداد و همه فدایی امام بودند؛ تربیتی که سبب شد در ۱۵ خرداد مردم کفن‌پوش به میدان بیایند.
جزئیات شب دستگیری امام و لرزش دست راننده ساواک
مشاور رئیس دفتر مقام معظم رهبری در قم پیرامون شب دستگیری امام در ۱۵ خرداد نیز گفت: امام شب حادثه در منزل پشتی بیت که برای حاج‌آقا مصطفی اجاره کرده بودند استراحت می‌کردند. کماندوها و نیروهای مسلح نیمه‌شب از دیوار و در وارد شدند درحالی‌که کوچه پر از مأمور بود. امام در یادداشت‌هایشان آورده‌اند که مشغول نماز شب بودند و حاج‌آقا مصطفی خواب بود؛ ایشان را بیدار کردند و فرمودند گویا آمده‌اند. وقتی وارد حیاط شدند دیدند مأموران سراسیمه خادم را کتک می‌زنند و توهین می‌کنند. امام با صلابت فرمودند: «روح‌الله خمینی من هستم، چرا این را اذیت می‌کنید، من آماده هستم». امام بعدها می‌فرمودند «من هیچ‌وقت از آنها نترسیدم، بلکه دست راننده‌ای که مرا به تهران می‌برد روی فرمان می‌لرزید».
حمایت مراجع تقلید و رابطه متقابل امام و آیت‌الله‌العظمی گلپایگانی
وی با اشاره به موج حمایت مراجع و علما پس از بازداشت امام، اظهار داشت: علمای قم، مشهد، نجف و شیراز با تلگراف‌ها و مهاجرت اعتراضی به تهران و شهرری رژیم را مجبور به عقب‌نشینی و آزادی امام کردند. بنده با گوش‌های خودم از مرحوم آیت‌الله‌العظمی گلپایگانی شنیدم که فرمودند «من همراهی و همکاری با آقای خمینی را لازم و واجب می‌دانم؛ تا ایشان هست ما هیچ نگرانی نداریم». در مقابل، پس از آزادی و بازگشایی فیضیه نیز هرگاه بنده و مرحوم آیت‌الله‌العظمی فاضل لنکرانی و هیأت‌مدیره مسائلی را خدمت امام می‌بردیم، ایشان می‌فرمودند «هر تصمیمی که آیت‌الله‌العظمی گلپایگانی بگیرند، من همان را قبول دارم». این احترام متقابل میان مراجع وجود داشت.
ملکا با اشاره به جشن باشکوه بازگشت امام به قم در فیضیه، درس‌های تابستانی ایشان در بیت و مباحثات چهره‌هایی چون مرحوم آیت‌الله خلخالی، افزود: شب‌ها نماز جماعت مغرب و عشا در حیاط بیت اقامه می‌شد. یک شب با دوستان در پله‌ها ایستادیم تا دست امام را ببوسیم، اما هیبت و وقار معنوی امام به قدری ما را گرفت که هیچ‌یک از ما جرأت نکردیم جلو برویم.
وی در بخش پایانی سخنان خود، ایستادگی نظام در برابر جنگ هشت‌ساله و تحریم‌های چهل‌ساله را متأثر از همان مکتب دانست و اظهار داشت: دشمنان تصور می‌کردند با فشار و تحریم می‌توانند این ملت را به زانو دربیاورند، اما نتوانستند. قائد عظیم‌الشأن شهید ما نیز در طول بیش از سه دهه رهبری، قدم جای پای امام گذاشتند و همواره در سخنرانی‌ها و جلسات خصوصی از امام تجلیل کردند و با همان باور راسخ مسیر را حفظ نمودند.
مشاور رئیس دفتر مقام معظم رهبری در قم افزود: حفظ نظام در مواجهه با بزرگ‌ترین قدرت‌های دنیا معجزه بود؛ چنان‌که حتی پس از شهادت آقا و تحولات اخیر، بسیاری از افرادی که از کشور ناامید و خارج شده بودند، متوجه اشتباه خود شده و بازگشتند. امروز علی‌رغم تحریم‌ها، امنیت و وفور مواد خوراکی، میوه و امکانات در کشور حاکم است که در بسیاری از کشورهای اروپایی و آمریکایی نیز نظیر ندارد. خانواده‌ها خودرو و امکانات مناسب دارند و ما کسری نداریم؛ اگر گرانی و مشکلی هم هست ناشی از خود ما و ضعف مدیریت داخلی است.
