اردنی ها برای حل بحران اقتصادی خواستار نزدیک شدن به ایران هستند/ اردن از عربستان فاصله می گیرد

کشورهای حاشیه خلیج فارس به ویژه عربستان سعودی به وعده های خود برای کمک به اردن عمل نکردند، در عوض به مصر میلیاردها دلار کمک ارائه کردند، همچنین تلاش های اردن برای گرفتن کمک از این کشورها راه به جایی نبرده است و اکنون این کشور به دنبال جایگزینی برای این کمک هاست.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، «عبدالباری عطوان»نویسنده و تحلیلگر مشهور عرب در تحلیلی در روزنامه رأی الیوم به آخرین تحولات اردن و احتمال دور شدن این کشور از عربستان و کشورهای حاشیه خلیج فارس و نزدیک شدنش به ایران پرداخت و نوشت: به دعوت سازمان ملل برای سخنرانی در همایش غیرعلنی کارشناسان متخصص در اوضاع منطقه به ویژه سوریه،عراق، لبنان، ترکیه و نیز فلسطین اشغالی به اردن سفر کردم و چند روزی را در این کشور سپری کردم و در امان پایتخت این کشور با رهبران نخبه سیاسی زیادی و شماری زیادی از نخست وزیران،وزیران ، روزنامه نگاران و دانشگاهی ها دیدار کردم و با ذخیره بزرگی از دیدگاه ها و پیش بینی ها و اطلاعات که بیشتر آنها بدبیانیه است و نیز با سه کیلوگرم اضافه وزن که به دلیل کثرت دعوت ها در اطراف شکم جمع شده، برگشتم(دعوت ها در گذشته به نهار و شام مختصر می شد اما اکنون صبحانه هم به آنها اضافه شده است) و یکی از شوخ طلب ها مرا به تعجب وا داشت که گفت:«هر کسی که از کلسترول رنج نبرد مرد نیست و از ما هم نیست»

کم اتفاق می افتد که این روزها در پایتخت اردن یک شخص خوشبین پیدا کنی.شکایت و نگرانی از آینده ستون فقرات همه دیدارها و همایش ها و کنفرانس هاست، نگرانی از جنگ هایی که در کشورهای همجوار اردن(عراق و سوریه) در جریان است و احتمال گرفتار شدن اردن به شکل بزرگتر در آنها(جبهه جنوبی سوریه)و نگرانی از بحران اقتصادی روز افزون.

پنج مساله اصلی وجود دارد که محور اکثریت قاطع مناقشه های بسیار داغ را تشکیل می دهند و افکار عمومی اردن را بر می انگیزد و میزان خشم شهروندان را بالا می برد:

نخست: توافقنامه واردات گاز از دولت اشغالگر اسرائیل، که دولت کنونی آقای «هانی المقلی»آن را امضا کرد و با انتقادهای بسیار شدیدی به دلیل آن مواجه است که برخی موارد به درجه خائن به شمار آوردن این دولت می رسد و خیابان های اردن شاهد چندین تظاهرات اعتراضی به این توافقنامه بود.

دوم: تغییر شیوه های درسی و حذف برخی آیه ها که تشویق به جنگ با یهودی ها می کند که تغییر دهنده های این شیوه های درسی(مدعی اند) آن را تحریک به خشونت و تروریسم می دانند.

سوم:بحران اقتصادی ، افزایش تورم ، گرانی و بدهی عمومی و ترس از اعمال مالیات های جدید در آینده نزدیک برای کاهش کسری بودجه سالیانه.

چهارم:افزایش احتمال ها درباره کشاندن اردن به جبهه جنوبی سوریه و فعال کردن آن به لحاظ نظامی است از این حیث که تبدیل به پایگاهی برای آغاز فشار بر نظام حاکم بر سوریه از طریق تهدید دمشق پایتخت سوریه به عنوان واکنش یا جبران سقوط زودهنگام حلب.

پنجم: تروریسم و عناصر افراطی که وجود باندهایش در اردن در حال افزایش است و ترس از انفجارها و ترورهاست که آخرین ترور نیز قتل «ناهض حتر»فعال اردنی در برابر در دادگاه بود.

بحران اقتصادی در اردن خطرناک ترین است زیرا وخامت آن امنیت کشور و ثباتش را تهدید می کند اگر راه حل های سریعی برای آن برای کاهش خشم روزافزون مردم ایجاد نشود. بدهی عمومی به 35 میلیارد دلار رسیده است یعنی معادل 93 درصد از تولید ناخالص ملی و خدمات این بدهی نیز نزدیک به دو میلیارد دلار در سال است زیرا متوسط میانگین بهره های آن نزدیک به 7 درصد است. برخی تخمین حکایت از آن دارد که اردن نمی تواند این بهره ها را در سه سال آینده پرداخت کند خود بدهی که دیگر جای خود دارد.

راه حل های پیشنهادی که مسئولان اکنون با دقت تمام در حال برررسی آنها هستند را می توان در چهار نکته اصلی خلاصه کرد که از آنها نکته های دگیری منشعب می شوند که می توان این چنین خلاصه کرد:

نخست: کمک های کشورهای حاشیه خلیج فارس و عربستان سعودی به طور خاص به طوری که این کمک ها 14 درصد از تولید ناخالص ملی را تشکیل می دهد.

دوم: رونق گردشگری، و چه بسا همه مسائل حرام در این کشور که به لحاظ اسلامی و اخلاقی بسیار محافظه کار است(بالاترین میزان جنایت های شرافتی را شاهد است) و تن دادن به مقتضیات مثلث خطرناک حتمی (مشروبات الکلی...قمار..روسپی گری) یا پناه بردن به گردشگری دینی ایرانی شیعه به عنوان جایگزین.

دوم: سرمایه گذاری های خارجی و تشکیل کمیته هایی از کارشناسات متخصص در این زمینه و جذب میلیاردها دلار و انجام اصلاحات قانونی ریشه ای برای تسهیل پویایی در این زمینه.

چهارم: اعمال مالیات های جدید برای کالاهای اساسی . نشانه های وجود دارد که دولت کنونی المقلی در صدد اعمال موجی از مالیات ها در آینده نزدیک بر آب و نان به منظور برآورده کردن شروط صندوق بین المللی پول است؛ امری که چه بسا اعتراض های مردمی را به راه اندازد.

کمک های کشورهای حاشیه خلیج فارس به اردن به شکل ملموسی کاهش پیدا کرد یا به عبارتی دیگر متوقف شده است این در حالی است که مصر نزدیک به 29 میلیارد دلار در سه سال گذشته فقط از عربستان دریافت کرده است علاوه بر کمک نفتی به میزان 700 هزار تن در ماه.اردن فقط اندکی کمک به دست آورد و تلاش های دکتر«عوض الله» فرستاده ویژه پادشاه اردن به عربستان در زمینه دستیابی به کمک های ویژه به رغم اخبار منتشر شده درباره روابط نزدیکش با شاهزاده «محمد بن سلمان» جانشین ولیعهد عربستان و رئیس شورای عالی اقتصادی و صاحب حرف اول و آخر در عربستان،کاری از پیش نبرد.

نخست وزیر سابق اردن از وزن سیاسی سنگین است و از بارزترین کارشناسان در امور کشورهای حاشیه خلیج فارس، به من گفت که اردن بیش از اندازه با کشورهای حاشیه خلیج فارس به ویژه عربستان سعودی مؤدب بوده است و باید درخواست کمک یا قرض نمی کرد، اردن «گدا»نیست بلکه در مقابل خدمات امنیتی و سیاسی بزرگی که به عربستان مجانی تقدیم می کند از جمله حمایت مرزهای عربستان سعودی و جلوگیری از ورود پناهندگان و تروریست ها از طریق این مرزها و ارائه اطلاعات جاسوسی بسیار با ارزش باید به این کشور هزینه داده شود.

نخست وزیر این چنین به من گفت:« اکنون کار از کار گذشته است، عربستان سعودی در آستانه ورشکستگی است و بر شهروندانش مالیات اعمال می کند و در جنگ های یمن و سوریه گرفتار شده است و سیاست های ریاضت اقتصادی را به اجرا در آورده است، حکومت این کشور قرض هایش به شرکت های سعودی که ناتوان از پرداخت کارکنان خود هستند را پرداخت نکرده است» و شروع به قرض گرفتن از بازارهای داخلی و جهانی کرده است(دو هفته پیش اوراق قرضه ای به ارزش 17.5 میلیارد دلار در بازارهای جهانی عرضه کرده است) وی سخنانش را با این گفته به پایان رساند که « من بر این باور نیستم که دادن پول به اردن در اولویت های عربستان سعودی جایی داشته باشد و تمام چیزی که درباره کمک های پیش روی عربستان گفته می شود فقط برای تخدیر است.»

ما بر این باور نیستیم اردن که خاندان هاشمی بر آن حکومت می کند؛ خاندانی که مشروعیت دینی اش را از «آل بیت»می گیرد شروط گردشگری مدرن را یعنی «مشروبات الکلی و روسپی گری و قمار» بپذیرد، اما نخست وزیر سابق اردن این پرسش را مطرح کرد که « وقتی که کشورهای حاشیه خلیج فارس از ارائه کمک به اردن سر باز می زنند چرا اردن آغوش خود را به روی ایران باز نمی کند، گردشگری دینی ایرانی می تواند منبع درآمد خوبی برای خزانه اردن شکل دهد، در اردن مرقد« امام جعفر طیار» در «الکرک»و مراقد و قبور و عتبات مقدس برای شیعیان در جنوب اردن وجود دارند که حداقل پنج میلیون گردشگر ایرانی در سال می توانند از آنها زیارت کنند.»

مجله اقتصادی ریشه دار «اکونومیست»(از مجلات مورد علاقه پادشاه اردن است)در شماره آخر خود(جمعه گذشته)درباره اردن و اوضاع اقتصادی نوشت و شهر امان را در میان شهرهای عربی گران ترین شهر توصیف کرد این در حالی است که حقوق ها در اردن پایین ترین است.این مجله همچنین به پایین آمدن میزان رای دهندگان در انتخابات اخیر پارلمانی به 37 درصد در مقایسه با 56 درصد در انتخابات پارلمانی گذشته پرداخت به رغم آن که جنبش اخوان المسلمین، قوی ترین فراکسیون، در انتخابات اخیر شرکت کرد و انتخابات سابق را تحریم کرده بود. اکونومیست تصویر منفی از اوضاع سیاسی و اقتصادی این کشور ترسیم کرد.

«عبدالله دوم»پادشاه اردن در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل در سپتامبر گذشته گفت که در حالی پشت این تریبون بین المللی قرار می گیرد که کشورش شاهد انتخابات پارلمانی آزاد در منطقه ای است که در جنگ ها،ناآرامی ها و بی ثباتی ها به سر می برد.

پادشاه اردن در آن چه گفت بر حق بود و واقعیت جدال ناپذیری را مطرح کرد اما آیا این واقعیت ادامه می یابد و برای چند سال؟آیا اردن از بحران هایش و میدان های مین منطقه ای و بین المللی که با سرانگشتانش در وسط آنها راه می رود عبور می کند و به ساحل امن به سلامت می رسد؟امیدواریم چنین شود.