بالا گرفتن جنگ قدرت و سیر قهقرایی عربستان سعودی

اقدامات شاهزاده سعودی و تاکتیک های خشن وی، با موضع گیری شماری از سعودی ها به ویژه ولیعهد روبرو شده است.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران، «دیوید ایگناتیوس» تحلیلگر ارشد روزنامه واشنگتن پست در یادداشتی نوشت: تنش های نگران کننده در خانواده سلطنتی عربستان در ماه سپتامبر زمانی مشخص شد که «جوزف وستفال» سفیر آمریکا ریاض برای دیدار با «محمد بن نایف» ولیعهد این کشور و وارث ظاهری تاج و تخت به شهر «جده» رفت. اما زمانی که به جده رسید به او گفته شد که «محمد بن سلمان» جانشین ولیعهد می خواهد فورا او را ملاقات کند.

بنابراین سفیر به سمت دیگری هدایت شد.

فتنه جزء اصلی پادشاهی است، اما این غیر ممکن است که چنین حذفی صورت بگیرد.

از ژانویه 2015 با تایید ملک سلمان، محمد بن سلمان پسر وی دست به اقدامات جسورانه ای در داخل و خارج زده است. این جانشین ولیعهد با وجود مخالفت های بزرگان سیاست این کشور را با تحولات گسترده ای روبرو کرده است.

اقدامات این شاهزاده سعودی و تاکتیک های خشن وی، با موضع گیری شماری از سعودی ها به ویژه محمد بن نایف 56 ساله روبرو شده است.

درک سیاست داخلی عربستان برای خارجی ها دشوار است، اما در حال حاضر تلاش برای فهم آن ضروری است. با توجه به موج تروریسم و جنگ ها، خاورمیانه در یک نقطه عطف خطرناکی قرار دارد. عربستانِ قوی تر می تواند تفاوت زیادی داشته باشد زیرا یک عربستانِ ضعیف می تواند به هرج و مرج ها بیافزاید

اگر «بازی تاج و تخت» به صحرای عربی کشیده شد، ممکن است به نقطه ای برسد که عربستان سعودی در بیش از 18 ماه گذشته گرفتار آن بود. نامه های ناشناسی در حال انتشار است منتشر کرده اند و شایعاتی در مورد جانشین ولیعهد و رقبای وی در حال پخش است. رئیس جمهور آمریکا به دستیاران خود توصیه کرده است تا از هر گونه جانبداری اجتناب ورزند. اما نشست رئیس جمهور در کاخ سفید با محمد بن سلمان در تاریخ 17 ژوئن که در آنجا با وی همچون رئیس دولت رفتار شد، ممکن است حمایت ضمنی آمریکا از برنامه اصلاحات وی باشد.

شماری معتقدند که شاهزاده سعودی این پتانسیل را دارد که عربستان سعودی را به یک کشور پویا تر تبدیل کند اما بسیاری نگران هستند که او با لجبازی و بی پروایی خود این کشور را به قهقرا بکشاند.

در این میان، مخاطرات برای آمریکا بسیار زیاد است. برای بیش از 50 سال، این کشور نفتی یک متحد استراتژیک برای آمریکا و البته از دلایل مدام نگرانی های آن بوده است. آسیب پذیری عربستان در برابر حملات احتمالی باعث شده تا آمریکا هزینه های زیادی را به بخش دفاعی حوزه خلیج فارس اختصاص دهد و موجب راه اندازی دو جنگ در این منطقه شود. با این حال آمریکایی ها فراموش نکرده اند که «اسامه بن لادن» سعودی بود و 15 تا 19 نفری که حمله 11 سپتامبر را اجرا کردند نیز تبعه سعودی داشتند.

هدف شاهزاده سعودی را می توان اصلاح اقتصادی این کشور با کمک طرح خود موسوم به «چشم انداز 2030» دانست.

اما آیا شاهزاده جوان می تواند به هدف خود دست یابد؟ محمد بن سلمان به عنوان جانشین ولیعهد، از لحاظ فنی فرد شماره 3 در این کشور است. او قادر است به نام پدرش، پادشاه سلمان 80 که بنا به گزارش ها از زوال عقل رنج می برد، عمل کند. اما وارث اصلی تاج و تخت شاهزاده محمد بن نایف عموزاده سلمان است. برخی شاهزادگان ارشد که نگران تاکتیک های محمد بن سلمان هستند گفته اند که بی سر و صدا از ولیعهد پشتیبانی خواهند کرد.

بسیاری از ناظران عربستان می ترسند که این کشور در حال نزدیک شدن به جنگ قدرت میان محمد بن سلمان و محمد بن نایف باشد. چنین اقدام احتمالی آمریکا را در وضعیت بدی قرار می دهد، زیرا واشنگتن می خواهد با هر دو روابط خوبی داشته باشد. شاهزاده بن سلمان به عنوان یک اصلاح طلب جا افتاده است. محمد بن نایف که برای بیش از یک دهه قابل اطمینان ترین شریک آمریکا در مبارزه با تروریسم بوده، از اقدام تروریستی القاعده جان سالم به در است و توسط بسیاری از مقامات آمریکا به عنوان یک دوست و متحد کلیدی محسوب می شود. مقامات آمریکایی نمی خواهند بین این دو، یکی را انتخاب کنند.

دولت اوباما در حالی که مراقب است در فتنه در کاخ آی سعود طرف هیچ کسی را نگیرد، به نظر می رسد موافق است که برنامه اصلاحات محمد بن سلمان فرصتی برای موفقیت عربستان سعودی است. اما مقامات آمریکا امیدوارند که شاهزاده جوان آن چنان سریع و مغرور گام برندارد که زمین بخورد و ثبات سیاسی در این کشور پادشاهی نیز با سقوط او، به پایان برسد.