یک متخصص مغز و اعصاب با اشاره به اهمیت تشخیص سریع سکته مغزی گفت: این بیماری از مهم‌ترین عوامل مرگ‌ومیر و ناتوانی در ایران و جهان است و با گذشت هر دقیقه از آغاز آن، میلیون‌ها سلول مغزی از بین می‌روند، سلول‌هایی که قابلیت جایگزینی ندارند.
به گزارش جماران، سکته مغزی زمانی رخ می‌دهد که جریان خون به بخشی از مغز به دلیل انسداد یا پارگی یکی از رگ‌های خونی مختل شود. از آنجا که سلول‌های مغزی برای ادامه فعالیت به اکسیژن و مواد مغذی نیاز دارند، قطع جریان خون می‌تواند در مدت کوتاهی به آن‌ها آسیب برساند. به همین دلیل، سکته مغزی یک وضعیت اورژانسی است و هر دقیقه تأخیر در دریافت خدمات درمانی می‌تواند فرصت نجات سلول‌های مغز را کاهش دهد.
یکی از مهم‌ترین نکات در مواجهه با سکته مغزی، شناخت علائم هشداردهنده آن است. افتادگی ناگهانی یک سمت صورت، ضعف یا بی‌حسی دست و پا، به‌ویژه در یک سمت بدن، اختلال در صحبت کردن یا فهم گفتار، تاری دید ناگهانی، سرگیجه شدید و اختلال در تعادل از جمله نشانه‌هایی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. با مشاهده این علائم، حتی اگر پس از چند دقیقه برطرف شوند، باید بلافاصله با اورژانس تماس گرفت و از انتقال سریع بیمار به مرکز درمانی اطمینان حاصل کرد.
۸۰ تا ۹۰ درصد سکته‌های مغزی قابل پیشگیری است
یک متخصص مغز و اعصاب با اشاره به اینکه سکته مغزی دومین علت مرگ‌ومیر در کشور است، گفت: این عارضه نخستین علت ناتوانی حرکتی و جسمی در بزرگسالان و دومین علت اختلالات شناختی و حافظه به شمار می‌رود، با این حال، ۸۰ تا ۹۰ درصد موارد سکته مغزی با پیشگیری اولیه قابل اجتناب است و مراجعه فوری بیمار در زمان طلایی درمان می‌تواند در بهبود وضعیت او مؤثر باشد.
مهدی فرهودی با اشاره به آمار جهانی سکته مغزی اظهار کرد: بر اساس این آمار، از هر چهار نفر، یک نفر در طول زندگی خود دچار سکته مغزی می‌شود. همچنین در سطح جهان، هر دو ثانیه یک نفر به این عارضه مبتلا می‌شود و هر شش ثانیه یک نفر جان خود را بر اثر آن از دست می‌دهد.
وی با بیان اینکه سن بروز سکته مغزی طی سال‌های اخیر یک دهه کاهش یافته است، افزود: فشار خون بالا، دیابت، مصرف دخانیات به‌ویژه سیگار، کم‌تحرکی و بیماری‌های قلبی از مهم‌ترین عوامل خطر ابتلا به این بیماری هستند و کنترل این عوامل می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از سکته مغزی داشته باشد.
این متخصص مغز و اعصاب پنج علامت اصلی سکته مغزی را اختلال در تعادل، اختلال ناگهانی بینایی، انحراف صورت، ضعف دست و اختلال در تکلم برشمرد و گفت: بروز ناگهانی هر یک از این علائم می‌تواند نشانه سکته مغزی باشد، بنابراین، لازم است بدون اتلاف وقت با اورژانس تماس گرفته شود تا بیمار در سریع‌ترین زمان ممکن به مراکز درمانی منتقل شود.
فرهودی با اشاره به فعالیت انجمن حمایت از بیماران سکته مغزی آذربایجان شرقی بیان کرد: این انجمن در اسفند سال ۱۳۹۵ تأسیس شده و نخستین انجمن حمایتی سکته مغزی در کشور و تنها انجمن حمایتی ایرانی عضو سازمان جهانی سکته مغزی است.
وی پیشگیری اولیه از سکته مغزی، پیشگیری ثانویه پس از ابتلا، کمک به بازتوانی بیماران و احیای حقوق جهانی افراد مبتلا به سکته مغزی را از اهداف این انجمن عنوان کرد.
هر دقیقه تأخیر در درمان سکته مغزی، میلیون‌ها سلول مغزی را از بین می‌برد
یک متخصص مغز و اعصاب با اشاره به اهمیت تشخیص سریع سکته مغزی گفت: این بیماری از مهم‌ترین عوامل مرگ‌ومیر و ناتوانی در ایران و جهان است و با گذشت هر دقیقه از آغاز آن، میلیون‌ها سلول مغزی از بین می‌روند، سلول‌هایی که قابلیت جایگزینی ندارند. ازاین‌رو، تماس فوری با اورژانس و انتقال سریع بیمار به مراکز درمانی می‌تواند در نجات جان او و کاهش عوارض ناشی از بیماری نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.
علی‌اکبر طاهراقدم، با توضیح چگونگی بروز سکته مغزی اظهار کرد: سلول‌های بدن برای ادامه حیات به اکسیژن و مواد غذایی نیاز دارند که از طریق جریان خون به آن‌ها می‌رسد. هرگاه خون‌رسانی به بخشی از بدن متوقف شود، سلول‌های آن ناحیه در معرض آسیب و مرگ قرار می‌گیرند و سلول‌های مغزی نیز از این قاعده مستثنی نیستند. خون، اکسیژن و مواد غذایی مورد نیاز مغز را تأمین می‌کند و پس از عبور از بافت‌ها، از طریق قلب به ریه‌ها بازمی‌گردد تا تصفیه شود.
وی با بیان اینکه سکته مغزی به دو نوع اصلی تقسیم می‌شود، افزود: در نوع نخست، رگ خونی در مغز پاره می‌شود و خون به داخل بافت مغزی نشت می‌کند که به آن سکته مغزی خونریزی‌دهنده می‌گویند. در نوع دوم، لخته‌ای که ممکن است در قلب یا دیگر رگ‌های بدن تشکیل شده باشد، به عروق مغزی می‌رسد و با مسدود کردن مسیر جریان خون، موجب بروز سکته مغزی ایسکمیک یا ناشی از انسداد عروق می‌شود.
این متخصص مغز و اعصاب با اشاره به اینکه علائم سکته مغزی معمولاً به‌صورت ناگهانی بروز می‌کنند، ادامه داد: بخش‌های مختلف مغز، وظایف متفاوتی از جمله کنترل حرکات اندام‌ها، بینایی، گفتار، رفتار و عواطف را بر عهده دارند، بنابراین، بروز سکته در هر بخش از مغز می‌تواند عملکرد مرتبط با آن ناحیه را مختل کند.
خونریزی مغزی چگونه سطح هوشیاری را مختل می‌کند؟
طاهراقدم با تشریح پیامدهای سکته مغزی خونریزی‌دهنده بیان کرد: هنگامی که یکی از رگ‌های مغزی پاره می‌شود، خون وارد بافت مغز شده و به دلیل محدود بودن فضای داخل جمجمه، فشار بر سلول‌های عصبی افزایش می‌یابد. این وضعیت ممکن است مراکز مسئول کنترل هوشیاری را تحت تأثیر قرار دهد و موجب کاهش سطح هوشیاری بیمار یا حتی ورود او به حالت کما شود.
وی اختلال در گفتار را یکی دیگر از نشانه‌های مهم سکته مغزی دانست و اظهار کرد: در افراد راست‌دست، نیمکره چپ مغز معمولاً نیمکره غالب است و مرکز اصلی گفتار در این بخش قرار دارد. در نتیجه، آسیب ناشی از خونریزی یا انسداد عروق در این ناحیه ممکن است توانایی صحبت کردن را مختل کند یا باعث بروز مشکلاتی مانند لکنت شود.
این علائم ناگهانی را جدی بگیرید
این متخصص مغز و اعصاب درباره نشانه‌های هشداردهنده سکته مغزی گفت: ضعف یا بی‌حرکتی ناگهانی در یک سمت بدن، افتادگی یک طرف صورت، ناتوانی در لبخند زدن به شکل طبیعی، اختلال در صحبت کردن، از دست دادن ناگهانی بینایی یک چشم، دوبینی و برهم خوردن تعادل از مهم‌ترین علائم این بیماری هستند.
وی افزود: در صورت بروز ناگهانی هر یک از این نشانه‌ها، باید احتمال سکته مغزی را جدی گرفت و بدون اتلاف وقت برای دریافت خدمات اورژانسی اقدام کرد؛ زیرا تشخیص و درمان به‌موقع می‌تواند از گسترش آسیب‌های مغزی جلوگیری کند.
طاهراقدم با تأکید بر ضرورت تماس فوری با اورژانس در زمان مشاهده علائم سکته مغزی، اظهار کرد: انتقال بیمار به مراکز درمانی با خودروی شخصی خانواده ممکن است باعث از دست رفتن زمان طلایی درمان شود، درحالی‌که با انتقال بیمار توسط اورژانس، «کد ۷۲۴» فعال می‌شود و پزشک کشیک، بخش تصویربرداری، آزمایشگاه و سایر واحدهای مرتبط برای انجام اقدامات لازم آمادگی پیدا می‌کنند.
وی ادامه داد: با فعال شدن این کد، هماهنگی‌های لازم برای انجام اقدامات تشخیصی و درمانی از پیش صورت می‌گیرد تا این مراحل در مدت حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه انجام شوند.
این متخصص مغز و اعصاب با اشاره به روش‌های دارویی درمان سکته مغزی ایسکمیک گفت: داروی «tPA» می‌تواند در صورت مراجعه بیمار حداکثر تا چهار ساعت و نیم پس از شروع علائم، به حل شدن لخته خون و برقراری مجدد جریان خون در رگ مسدودشده کمک کند.
طاهراقدم افزود: اگر پس از تزریق این دارو، لخته باز نشود، امکان استفاده از روش‌های پیشرفته‌تر درمانی نیز وجود دارد. در روش «ترومبکتومی»، لخته خون با استفاده از تجهیزات تخصصی و تحت هدایت دستگاه، از داخل رگ خارج می‌شود.
وی درباره عوامل مؤثر بر افزایش احتمال ابتلا به سکته مغزی توضیح داد: احتمال بروز این بیماری با افزایش سن بیشتر می‌شود. برخی عوامل خطر، از جمله سن، نژاد و سابقه خانوادگی، قابل تغییر نیستند، اما گروه دیگری از عوامل را می‌توان با اصلاح سبک زندگی و دریافت مراقبت‌های پزشکی کنترل کرد.
این متخصص مغز و اعصاب دیابت، فشار خون بالا، چربی خون، مصرف سیگار و مواد مخدر، چاقی و کم‌تحرکی را از مهم‌ترین عوامل خطر قابل کنترل برشمرد و گفت: کنترل برخی بیماری‌ها با مصرف منظم دارو و پیگیری درمان زیر نظر پزشک می‌تواند به کاهش احتمال بروز سکته مغزی کمک کند.
وی تصریح کرد: رعایت توصیه‌های پیشگیرانه، خطر سکته مغزی را به صفر نمی‌رساند، اما می‌تواند احتمال ابتلا را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. افزون بر آسیب‌های جسمی و پیامدهای بیماری برای فرد، هر مورد سکته مغزی هزینه‌های قابل توجهی را به خانواده بیمار و نظام سلامت تحمیل می‌کند.
طاهراقدم با تأکید بر ضرورت اصلاح سبک زندگی اظهار کرد: افراد باید بیماری‌های زمینه‌ای خود، به‌ویژه فشار خون بالا، را به‌طور مستمر و زیر نظر پزشک متخصص کنترل کنند و داروهای تجویزشده را در زمان مقرر مصرف کنند.
وی با اشاره به اجرای برنامه جامع سکته مغزی در دانشگاه علوم پزشکی افزود: این برنامه چند سال قبل به تصویب رسیده و افزایش آگاهی عمومی درباره سکته مغزی یکی از اهداف مهم آن است. آموزش از طریق رسانه‌ها، رادیو و تلویزیون، فضای مجازی و شبکه‌های ارتباطی می‌تواند سطح سواد سلامت جامعه را ارتقا دهد.
این متخصص مغز و اعصاب با بیان اینکه کاهش پیامدهای سکته مغزی به همکاری دستگاه‌های مختلف و مشارکت مردم نیاز دارد، خاطرنشان کرد: آشنایی با علائم هشداردهنده و اقدام سریع هنگام بروز آن‌ها از اهمیت زیادی برخوردار است و مردم باید در صورت مشاهده هر یک از این نشانه‌ها، بلافاصله با اورژانس تماس بگیرند.
وی با اشاره به جایگاه سکته مغزی در آمار مرگ‌ومیر و ناتوانی گفت: پس از حوادث و تصادفات، سرطان‌ها، سکته مغزی و سکته قلبی از مهم‌ترین علل مرگ‌ومیر به شمار می‌روند، با این حال، سکته مغزی از نظر ایجاد ناتوانی و اختلال در عملکرد افراد، در رتبه نخست قرار دارد.
