صدای اعلان پیامک؛ یک تبلیغ دیگر. پیام را باز میکنید و با ارسال عدد «۱۱» دریافت پیامها را لغو میکنید، اما چند روز بعد همان تبلیغ، گاهی با همان سرشماره و گاهی با سرشمارهای دیگر، دوباره به تلفن همراهتان میرسد. بعضی کاربران میگویند این چرخه حتی با ارسال چندباره عدد ۱۱ نیز متوقف نمیشود. سؤال اینجاست: وقتی شهروند صراحتاً میگوید «نمیخواهم»، چرا تبلیغ همچنان ادامه دارد؟!
حتما برای شما هم پیش آمده است که چند بار ارسال پیام های تبلیغاتی را لغو کرده اید اما باز هم وقت و بی وقت این پیام ها ارسال شده است.
قانون چه میگوید؟
به گزارش خبرنگار جماران، بر اساس مقررات کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات، ارسال پیامکهای انبوه تبلیغاتی بدون دریافت اجازه قبلی از مشترک ممنوع است. همچنین برای برخی پیامکهای خدماتی، امکان لغو دریافت با ارسال عدد «۱۱» پیشبینی شده است.
ماده ۵۵ قانون تجارت الکترونیکی نیز تأمینکنندگان را موظف کرده امکان تصمیمگیری مصرفکننده درباره دریافت تبلیغات را فراهم کنند. این قانون همچنین بر شفافیت تبلیغات و منع تبلیغات فریبنده تأکید دارد.
برای پیگیری پیامکها و تماسهای تبلیغاتی مزاحم نیز سامانه ۱۹۵ سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی در نظر گرفته شده است.
وقتی شماره را برای تبلیغ ندادهایم
مسئله فقط کسانی نیست که زمانی دریافت تبلیغات را پذیرفتهاند. گاهی فرد شماره تلفن خود را صرفاً برای ثبتنام، احراز هویت یا استفاده از یک اپلیکیشن وارد میکند، اما بعد از آن روزانه چندین پیام تبلیغاتی از همان مجموعه دریافت میکند.
اینجا یک پرسش مهم مطرح میشود: آیا ارائه شماره برای دریافت یک خدمت، به معنای رضایت دائمی برای دریافت تبلیغات است؟
پاسخ به شرایط ثبتنام و رضایتنامه بستگی دارد، اما قانون تجارت الکترونیکی اصل حق انتخاب مصرفکننده درباره دریافت تبلیغات را مورد توجه قرار داده است. بنابراین تفکیک میان «شمارهای که برای ارائه خدمت دریافت شده» و «رضایت برای تبلیغات» موضوعی قابل بررسی است.
تبلیغی که ضدتبلیغ میشود
تبلیغات قرار است مشتری جذب کند؛ اما پیامها و تماسهای مکرر و ناخواسته میتوانند نتیجه معکوس داشته باشند. پژوهشهای حوزه تبلیغات موبایلی نشان میدهند احساس مزاحمت و نگرانی درباره حریم خصوصی میتواند نگرش مخاطب نسبت به تبلیغات و برند را منفی کند و باعث اجتناب از تبلیغات شود.
در واقع، وقتی مخاطب یک پیام را لغو میکند و باز هم همان تبلیغ را دریافت میکند، ممکن است برند به جای «خدمت و کیفیت»، با «مزاحمت و اصرار» در ذهن او تداعی شود.
مسئله فقط چند پیامک نیست
تکرار این پیامها میتواند باعث اتلاف وقت، اختلال در تمرکز، عصبانیت، بیاعتمادی به شمارههای ناشناس و احساس از دست رفتن کنترل بر فضای شخصی شود.
رگولاتوری برای تماسهای صوتی تبلیغاتی نیز مقرراتی وضع کرده و ارائه برخی خدمات محتوای تماس صوتی ارزش افزوده تبلیغاتی را ممنوع اعلام کرده است. ماده ۶۴۱ قانون مجازات اسلامی نیز برای ایجاد مزاحمت از طریق تلفن و وسایل مخابراتی مقرراتی دارد؛ هرچند هر تماس تبلیغاتی را نمیتوان بدون بررسی شرایط، مصداق قطعی این جرم دانست.
در نهایت، پرسش اصلی همچنان پابرجاست:
اگر شهروند شماره خود را برای استفاده از یک خدمت داده، تبلیغات را لغو کرده و حتی چند بار عدد ۱۱ را فرستاده است، چرا باید همچنان برای متوقف کردن همان تبلیغ یا تبلیغی از سرشماره دیگر تلاش کند؟
این مسئله دیگر فقط درباره یک پیامک نیست؛ بحث بر سر حق انتخاب، حریم خصوصی و کارآمدی نظارت بر تبلیغات ارتباطی است.
