امام خمینی (س) در توضیح اخلاص در امور در کتاب شرح چهل حدیث فرموده اند: اگر شما مخلصید، چرا چشمه های حکمت از قلب شما به زبان جاری نشده با اینکه چهل «سال» است به خیال خود قربة إلی الله عمل می کنید.
به گزارش خبرنگار جماران، در کتاب شرح چهل حدیث امام خمینی (س) در فصل دعوت به اخلاص توصیه مهمی به شرح زیر آمده است:
ای عزیز، در کارهای خود دقیق شو و از نفس خود در هر عملی حساب بکش، و او را در برابر هر پیش آمدی استنطاق کن که آیا اقدامش در خیرات و در امور شریفه برای چیست؟ دردش چیست که می خواهد از مسائل نماز شب سؤال کند، یا اذکار آن را تحویل بدهد؟ می خواهد برای خدا مسئله بفهمد یا بگوید، یا می خواهد خود را از اهل آن قلمداد کند؟ چرا سفر زیارتی که رفته با هر وسیله است به مردم می فهماند؟ حتی عددش را! چرا صدقاتی را که در خفا می دهد راضی نمی شود که کسی از او مطلع نشود، با هر راهی شده سخنی از آن به میان آورده به مردم ارائه می دهد؟ اگر برای خداست و می خواهد که مردم دیگر به او تأسی کنند و مشمول الدالّ علی الخیر کفاعله[1] گردد، اظهارش خوب است، شکر خدا کند به این ضمیر صاف و قلب پاک، ولی ملتفت باشد که در مناظره با نفس گول شیطنت او را نخورده باشد، و عمل ریایی را با صورت مقدسی به خوردش ندهد. و اگر برای خدا نیست، ترک آن اظهار کند که این «سمعه» است، و از شجره ملعونه ریا است و عمل او را خداوند منّان قبول نمی فرماید و امر می فرماید در سجّین قرار دهند.
باید به خدای تعالی از شرّ مکاید نفس پناه ببریم که مکاید آن خیلی دقیق است ولی اجمالا می دانیم که اعمال ما خالص نیست. اگر ما بنده مخلص خداییم، چرا شیطان در ما این قدر تصرف دارد؟ با آنکه او با خدای خود عهد کرده است که به «عباد الله المخلصین» کار نداشته باشد و دست به ساحت قدس آنها دراز نکند[2]. به قول شیخ بزرگوار[3] ما، دام ظلّه، شیطان. سگ درگاه خداست: اگر کسی با خدا آشنا باشد، به او عوعو نکند و او را اذیت نکند. سگ در خانه آشنایان صاحبخانه را دنبال نکند. شیطان نمی گذارد کسی که آشنایی با صاحبخانه ندارد وارد خانه شود.
پس، اگر دیدی شیطان با تو سر و کار دارد، بدان کارهایت از روی اخلاص نیست و برای حق تعالی نیست. اگر شما مخلصید، چرا چشمه های حکمت از قلب شما به زبان جاری نشده، با اینکه چهل «سال» است به خیال خود قربة إلی الله عمل می کنید، با اینکه در حدیث وارد است که «کسی که اخلاص ورزد از برای خدا چهل «صباح»، جاری گردد چشمه های حکمت از قلبش به زبانش.»[4] پس بدان اعمال ما برای خدا نیست و خودمان هم ملتفت نیستیم و درد بیدرمان همین جاست.
وای به حال اهل طاعت و عبادت و جمعه و جماعت و علم و دیانت که وقتی چشم بگشایند و سلطان آخرت خیمه بر پا کند، خود را از اهل معاصی کبیره، بلکه از اهل کفر و شرک، بدتر ببینند و نامه اعمالشان سیاهتر باشد.
وای به حال کسی که با نماز و طاعتش وارد جهنم شود! امان از کسی که صورت صدقه و زکات و صلاتش صورتهایی باشد که زشت تر از آنها تصور نشود! بیچاره تو مشرکی! خداوند به فضل خود موحّد اهل معصیت عصیان کار را می آمرزد، ان شاء الله، و لیکن فرموده است که مشرک را نمی آمرزم اگر بی توبه از این دنیا برود [5].
در احادیث شریفه، چنانکه شنیدی، می فرماید: «مرائی مشرک است.» کسی که ریاست دینی خود، و امامت خود، تدریس خود، تحصیل خود، روزه خود، نماز خود، و بالاخره اعمال صالحه خود، را ارائه به مردم دهد برای منزلت در قلوب، مشرک است، و به موجب اخبار اهل عصمت، صلوات الله علیهم، و به موجب آیه شریفه مشمول غفران حق نمی شود. پس، ای کاش اهل معاصی کبیره بودی و متجاهر به فسق بودی و متهتک حرمات ظاهره بودی، و موحد بودی شرک به خدا نمی آوردی.
حال ای عزیز، فکری کن و چاره ای برای خود پیدا کن، و بدان که شهرت پیش این مردم ناچیز چیزی نیست، و قلوب این مردم، که اگر گنجشکی بخورد سیر نمی شود[6]، قدر و قابلیتی ندارد، و این مخلوق ضعیف را قدرتی نیست، قدرت فقط در دستگاه قدس ربوبیت پیدا می شود و فاعل علی الاطلاق و مسبب الاسباب.
آن ذات مقدس است. تمام مخلوقات اگر پشت به پشت هم دهند که یک پشه خلق کنند نتوانند، و اگر پشه ای از آنها چیزی برباید، نتوانند پس بگیرند[7]. قدرت پیش حق تعالی است. اوست مؤثر در تمام موجودات. با هر زحمت و ریاضتی شده در قلب خود با قلم عقل نگارش ده که لا مؤثّر فی الوجود إلّا الله «نیست کار کنی در دار تحقق جز خدا.»
1. «راهنمای به نیکی چون کننده آن است.» بحار الانوار، ج 93، ص 17، «کتاب زکات و صدقه»، باب 20 حدیث 1.
2. اشاره است به آیه مبارکه قالَ رَبِّ بِما اغْوَیْتَنی لأزُیَننَّ لَهُمْ فی الارْضِ و لأغویَنَّهُمْ اجمعین إلّا عِبادَکَ مِنْهُمْ المُخلَصینَ . (گفت (ابلیس) خدایا، از آن رو که مرا گمراه ساختی، هر آینه هر چه در زمین است بر آدمیان جلوه دهم و همه آنان را گمراه کنم مگر بندگان خالص تورا.» (حجر- 40- 41).
3. مراد مرحوم آیت الله شاه آبادی (ره) است.
4. من اخلص لنا أربعین صباحا، جرت ینابیع الحکمة من قلبه علی لسانه. بحار الانوار ج 67، ص 242، «کتاب ایمان و کفر»، «باب اخلاص»، حدیث 10.»
5. اشاره است به آیه مبارکه انَّ الله لا یَغْفِرُ أنْ یُشْرَکَ بِهِ و یَغْفِرُ ما دُونَ ذلِک (خداوند شرک را نمی آمرزد، اما از غیر آن در می گذرد.» (نساء- 48، 116).
6. قال أبو عبد الله (ع): یا بن آدم، لو اکل قلبک طائر لم یشبعه. (ای فرزند آدم، قلب تورا اگر پرنده ای بخورد. سیر نمی شود.) اصول کافی، ج 1 ص 93، «کتاب توحید»، «باب النهی عن الکلام فی الکیفیة». حدیث
7. اشاره است به آیه مبارکه انَّ الَّذینَ تَدْعون مِنْ دُونِ الله لَنْ یَخْلُقُوا ذُباباً وَ لَو اجْتَمعُوا لَهُ وَ انْ یَسْلُبْهُمْ الذُبابُ شَیْئا لا یَسْتَنْقِذوُهُ مَنْهُ ضَعُفَ الطّالِبُ و المَطْلُوبُ . (بدرستی غیر خدایانی را که می خوانید اگر چه گرد هم آیند مگسی را نخواهند آفرید، و اگر مگسی چیزی از آنها برباید، نتوانند آن را بستانند، خواهنده و خواسته شده هر دو ناتوان اند.» (حج- 73).
برشی از کتاب شرح چهل حدیث (اربعین حدیث)، ص 51-52
