دیوید ایگناتیوس، ستون‌نویس روزنامه آمریکایی واشنگتن‌پست در یادداشتی برای روزنامه، به نقل از یک مقام آمریکایی آگاه از مذاکرات، از ارسال نامه جی‌دی ونس به محسن رضایی و اعلام آمادگی معاون رئیس‌جمهور آمریکا برای دیدار مستقیم با او خبر داده است. به نوشته او، واشنگتن رضایی را چهره‌ای بانفوذ برای ایجاد اجماع در تهران بر سر توافق هسته‌ای می‌داند و می‌کوشد در میانه افزایش خطر ازسرگیری درگیری‌ها، مسیر مذاکره را باز نگه دارد؛ هرچند تاکنون نشانه‌ای از تغییر موضع ایران در مسئله هسته‌ای مشاهده نشده است.
به گزارش سرویس بین‌الملل جماران، دیوید ایگناتیوس، ستون‌نویس روزنامه آمریکایی «واشنگتن‌پست»، در یادداشتی به بررسی تلاش دیپلماتیک جی‌دی ونس برای دستیابی به توافق با ایران در شرایط افزایش خطر ازسرگیری جنگ پرداخته است. او به نقل از یک مقام آمریکایی آگاه از مذاکرات، از ارسال نامه معاون رئیس‌جمهور آمریکا به سرلشکر محسن رضایی و اعلام آمادگی برای دیدار مستقیم با او خبر داده و ارزیابی واشنگتن از نقش سرلشکر رضایی در ایجاد اجماع در تهران بر سر توافق هسته‌ای را تشریح کرده است. ایگناتیوس با اشاره به تداوم اختلافات هسته‌ای و افزایش فشارهای نظامی، درباره فرصت باقی‌مانده برای جلوگیری از دور تازه درگیری‌ها می‌نویسد:
با افزایش خطر ازسرگیری درگیری با ایران، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در پیامی به یکی از رهبران ارشد در تهران اعلام کرده است که آمادگی دارد شخصاً با او دیدار کند تا درباره دستیابی به توافقی از طریق مذاکره برای پایان دادن به جنگ گفت‌وگو کنند.
ونس هفته گذشته نامه‌ای برای سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و فرمانده پیشین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ارسال کرد. یک مقام آمریکایی آگاه از مذاکرات، محتوای این نامه و اهداف آن را برای من تشریح کرد. روزنامه وال‌استریت ژورنال نخستین رسانه‌ای بود که این خبر را منتشر کرد.
این مقام آمریکایی گفت: «محور اصلی نامه، تأکید مجدد بر اولویت منافع ملی ــ هم منافع آمریکا و هم منافع ایران ــ در مذاکرات بود.» به گفته او، ونس تأکید کرده است که منفعت محوری آمریکا «اطمینان از این است که ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا نکند». معاون رئیس‌جمهور آمریکا همچنین منافع ایران را «بازسازی اقتصادی که بر اثر جنگ و تحریم‌ها ویران شده و حفظ حاکمیت ملی این کشور» توصیف کرده است.
این مقام افزود که ونس در نامه خود بر «ضرورت معرفی نمایندگانی از سوی ایران که اختیار لازم برای مذاکره درباره مسائل هسته‌ای را داشته باشند» تأکید کرده است.
تماس مستقیم ونس با سرلشکر رضایی بازتاب‌دهنده ارزیابی دولت ترامپ است؛ دولتی که رضایی را مهم‌ترین نقطه تماس در تهران و تنها فردی می‌داند که می‌تواند برای حمایت از توافقی با هدف متوقف کردن برنامه هسته‌ای ایران، اجماع ایجاد کند.
مقام‌های اطلاعاتی آمریکا معتقدند سرلشکر رضایی به‌طور منظم با آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در ارتباط است و این دو طی چند روز گذشته، پس از دریافت نامه ونس، با یکدیگر گفت‌وگو کرده‌اند. یک مقام آمریکایی گفت در صورت برگزاری دیدار میان طرفین، استانبول یا دوحه، پایتخت قطر، محتمل‌ترین مکان‌های میزبانی خواهند بود.
کاخ سفید بر این باور است که فرصت دستیابی به توافق، بدون بازگشت به جنگ، ممکن است رو به پایان باشد. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، سیاست تغییر حکومت در ایران را دنبال می‌کند و آن را تنها راه «از میان برداشتن این تهدید برای همیشه» می‌داند.
نتانیاهو پس از عملکردی فراتر از انتظار در انتخابات روز سه‌شنبه، همچنان نقشی تعیین‌کننده در سیاست اسرائیل دارد. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نیز گفته است که می‌خواهد «کار را در ایران تمام کند» و پنتاگون در حال اعزام نیرو و تقویت حضور نظامی در منطقه است. بااین‌حال، روشن است که ترامپ و ونس توافقی مسالمت‌آمیز را به ازسرگیری درگیری‌ها ترجیح می‌دهند.
ونس هدایت دیپلماسی دولت آمریکا در قبال ایران را بر عهده داشته است. او در ماه آوریل برای دیدار با محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، به اسلام‌آباد سفر کرد و پیشنهاد داد آمریکا تحریم‌های اقتصادی علیه ایران را لغو کند و از طریق تعاملات اقتصادی، آنچه تیم ترامپ «پل طلایی» می‌نامید، ایجاد شود؛ مشروط بر آنکه ایران در مقابل، به توافقی هسته‌ای و الزام‌آور پایبند شود.
قالیباف نتوانست حمایت لازم را برای این توافق بزرگ در تهران جلب کند و مقام‌های ایرانی را به پذیرش آن متقاعد سازد. دو کشور یادداشت تفاهمی محدود و مبهم امضا کردند، اما این تفاهم با آغاز تبادل آتش میان دو طرف در تنگه هرمز فروپاشید.
گفته می‌شود از زمان دیدار اسلام‌آباد، نهادهای اطلاعاتی آمریکا به این نتیجه رسیده‌اند که سرلشکر رضایی به حلقه محوری قدرت در ساختار حاکمیت ایران تبدیل شده است. او از احترام همکاران سابق خود در سپاه برخوردار است و با بازسازی شورای عالی امنیت ملی و گماردن افراد مورد اعتماد خود در آن، قدرتش را نیز تحکیم کرده است.
علاوه بر این، سرلشکر رضایی با مقام‌هایی که مسئولیت نظارت بر اقتصاد ایران را بر عهده دارند، همکاری نزدیکی دارد؛ اقتصادی که در پی محاصره در تنگه هرمز و تحریم‌های شدید اقتصادی، به‌شدت تحت فشار قرار گرفته است. مقام‌های آمریکایی معتقدند سرلشکر رضایی «شرایط وخیم و بحرانی را درک می‌کند».
قطر میانجی اصلی در این مناقشه بوده و نمایندگان این کشور به‌طور منظم با سرلشکر رضایی و دیگر مقام‌های ارشد ایران در تماس بوده‌اند. گفته می‌شود رهبران ایران نامه مستقیم ونس را نشانه‌ای از احترام تلقی کرده‌اند، اما تاکنون هیچ نشانه‌ای از نرم‌تر شدن موضع آن‌ها درباره مسئله هسته‌ای، که در مرکز این مناقشه قرار دارد، دیده نشده است.
مقام‌های آمریکایی نزدیک به مذاکرات معتقدند مناقشه با ایران به نقطه عطفی سرنوشت‌ساز نزدیک می‌شود و می‌خواهند به تندروهای تهران نشان دهند که تلاش دیپلماتیک ونس جدی است.
این تلاش ارزشمند است. اما سرلشکر رضایی سیاست‌مداری است که تمام دوران فعالیت سیاسی و نظامی خود را بر مخالفت سرسختانه با آمریکا و اسرائیل بنا کرده است. او از قدرت لازم برای دستیابی به توافق با آمریکا برخوردار است، اما چنین توافقی به معنای چرخشی شگفت‌انگیز در مسیر سیاسی او خواهد بود.
تلاش برای دستیابی به توافق با ایران، نشان‌دهنده نقش روزافزون ونس در سیاست خارجی آمریکا است. این تلاش همچنین فرصتی برای او فراهم می‌کند تا بدبینی و مخالفت خود را با جنگی که از محبوبیت چندانی برخوردار نیست، برجسته سازد.
نکته قابل‌توجه دیگر آن است که این ابتکار صلح در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا مطرح شده است؛ انتخاباتی که انتظار می‌رود جمهوری‌خواهان در آن شکست سنگینی متحمل شوند.
بااین‌همه، این ابتکار، صرف‌نظر از فایده سیاسی آن برای کاخ سفید، جایگزینی مناسب برای دور دیگری از جنگ است.
