با آغاز دوباره جنگ یمن پس از نزدیک به چهار سال آرامش نسبی، ائتلاف تحت رهبری عربستان سعودی نابودی انصارالله را هدف عملیات نظامی تازه خود اعلام کرده است؛ اما به گزارش بلومبرگ، این گروه با وجود سال‌ها حملات نظامی، نه‌تنها توانسته کنترل مناطق پرجمعیت یمن را حفظ کند، بلکه با توسعه توان موشکی و پهپادی، تنوع‌بخشی به منابع تأمین تسلیحات و کاهش وابستگی به ایران، به نیرویی تبدیل شده که شکست نظامی آن بسیار دشوارتر از گذشته است.
به گزارش سرویس بین‌الملل جماران، خبرگزاری «بلومبرگ» در گزارشی به بررسی دلایل دشواری شکست نظامی انصارالله یمن، توانمندی‌های نظامی و تسلیحاتی این گروه و پیامدهای تشدید درگیری‌ها با عربستان سعودی پرداخت و نوشت: پس از چهار سال آرامش نسبی، جنگ میان نیروهای انصارالله یمن و دولت به رسمیت شناخته‌شده بین‌المللی این کشور و حامی آن، عربستان سعودی، بار دیگر آغاز شده است.
ائتلاف تحت رهبری عربستان سعودی که از نیروهای دولتی یمن حمایت می‌کند، روز ۴ اکتبر با انتشار پیامی در شبکه‌های اجتماعی، آغاز یک عملیات نظامی تمام‌عیار علیه انصارالله را اعلام کرد و هدف این عملیات را «نابودی» این گروه عنوان کرد.
با این حال، تحقق چنین هدفی دشوار به نظر می‌رسد. نیروهای انصارالله که زمانی به‌عنوان گروهی نامنظم و کم‌تجهیزات، با نیروهایی که با دمپایی و از پشت وانت‌ها می‌جنگیدند، دست‌کم گرفته می‌شدند، اکنون توانایی خود را در تداوم فعالیت نظامی و اجرای حملات دوربرد به اثبات رسانده‌اند.
انصارالله که در سال ۲۰۱۴ پایتخت یمن، صنعا، را تصرف کرد، اکنون کنترل مناطقی را در اختیار دارد که بخش عمده جمعیت این کشور در آن‌ها زندگی می‌کنند.
این گروه پیش‌تر در برابر سال‌ها عملیات نظامی تحت حمایت عربستان سعودی برای بیرون راندن نیروهایش از مناطق تحت کنترل خود مقاومت کرده است. همچنین حملات هوایی آمریکا، بریتانیا و اسرائیل که با هدف واکنش به حملات انصارالله علیه کشتی‌های تجاری در دریای سرخ و اهدافی در اسرائیل انجام شد، نتوانسته است توان عملیاتی این گروه را از بین ببرد.
اگرچه انصارالله سال‌هاست از کمک‌های نظامی ایران برخوردار است، اما به‌تدریج مسیرهای دیگری نیز برای تأمین تسلیحات خود ایجاد کرده و توانمندی‌های نظامی جدیدی توسعه داده است.
در همین زمینه، حملات هوایی به یک فرودگاه عربستان سعودی در ماه اکتبر، بیش از ۱۲ کشته و صدها زخمی بر جای گذاشت.
انصارالله یمن چه گروهی است؟
انصارالله ریشه در یک مجموعه قبیله‌ای در استان صعده، واقع در شمال غرب یمن، دارد. اعضای این جنبش پیرو مذهب زیدی، یکی از شاخه‌های اسلام شیعه، هستند. زیدی‌ها حدود یک‌سوم جمعیت یمن را تشکیل می‌دهند.
این جنبش در دهه ۱۹۹۰ و پس از اتحاد یمن شمالی و جنوبی ظهور کرد و در سال‌های بعد مجموعه‌ای از شورش‌ها را علیه دولت مرکزی یمن به راه انداخت.
تصرف صنعا در سال ۲۰۱۴ به دست نیروهای انصارالله، نقطه آغاز جنگ داخلی گسترده‌ای بود که آثار آن همچنان بر ساختار سیاسی و اجتماعی یمن باقی مانده و این کشور را دچار شکاف و دودستگی کرده است.
این جنبش همچنین بخشی از مجموعه گروه‌هایی است که با عنوان «محور مقاومت» شناخته می‌شوند؛ مجموعه‌ای که با حمایت ایران شکل گرفته و گروه‌هایی مانند حزب‌الله لبنان و حماس در غزه را نیز شامل می‌شود.
این گروه‌ها از حمایت‌های ایران در زمینه آموزش، انتقال تخصص فنی و تأمین تسلیحات برخوردارند.
روابط انصارالله و ایران تا چه اندازه نزدیک است؟
انصارالله هماهنگی نزدیکی با ایران دارد و در بخش قابل‌توجهی از اهداف راهبردی با تهران اشتراک نظر دارد؛ با این حال، تصمیم‌های خود را به‌صورت مستقل اتخاذ می‌کند.
ایران یکی از منابع اصلی تأمین تسلیحات انصارالله محسوب می‌شود، اما تنها منبع این گروه نیست.
انصارالله علاوه بر دریافت کمک‌های نظامی از ایران، از شبکه‌های سنتی و قبیله‌ای تأمین و انتقال تجهیزات در داخل یمن نیز بهره می‌برد.
همچنین این گروه به‌طور فزاینده‌ای به تأمین قطعات و مواد اولیه موجود در بازارهای تجاری بین‌المللی، از جمله چین، روی آورده است.
در کنار این اقدامات، انصارالله تلاش‌های خود را برای مونتاژ و تولید داخلی تسلیحات گسترش داده است.
کاهش وابستگی به دریافت محموله‌های کامل تسلیحاتی از ایران، به این گروه امکان داده است مسیرهای تأمین تجهیزات نظامی خود را متنوع کند و در نتیجه، مختل کردن عملیات‌هایش را برای مخالفان دشوارتر سازد.
چرا جنگ یمن دوباره آغاز شد؟
تا سال ۲۰۲۲، هر دو طرف درگیر در جنگ یمن دلایلی برای کاهش تنش و عقب‌نشینی از درگیری‌های نظامی داشتند.
عربستان سعودی در سال ۲۰۱۵ با هدف بازگرداندن دولت به رسمیت شناخته‌شده بین‌المللی یمن به قدرت، وارد جنگ این کشور شد.
با وجود این مداخله نظامی، انصارالله توانست موقعیت خود را حفظ کند و با استفاده از موشک‌ها و پهپادها، حملاتی را علیه عربستان سعودی انجام دهد.
برای انصارالله نیز توقف درگیری‌ها فرصتی فراهم کرد تا امتیازاتی از جمله افزایش واردات سوخت و صدور مجوز برای انجام تعداد محدودی پرواز تجاری از فرودگاه صنعا به دست آورد.
در نهایت، آتش‌بسی با میانجی‌گری سازمان ملل متحد برقرار شد که تا حد زیادی به حملات فرامرزی پایان داد.
اگرچه اعتبار رسمی این آتش‌بس شش ماه بعد به پایان رسید، اما آرامش شکننده حاصل از آن برای نزدیک به چهار سال ادامه پیدا کرد.
این وضعیت تا ۱۳ ژوئیه سال جاری ادامه داشت؛ زمانی که جنگنده‌های عربستان سعودی فرودگاه صنعا را هدف حمله قرار دادند.
هدف از این حمله، جلوگیری از فرود یک هواپیمای ایرانی حامل هیئتی از انصارالله عنوان شد.
این هیئت در حال بازگشت از مراسم تشییع پیکر رهبر فقید ایران، آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، بود که در آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران شهید شده بود.
عربستان سعودی مدت‌هاست ایران را متهم می‌کند که از هواپیماهای مسافربری تجاری به‌عنوان یک پل هوایی برای انتقال تسلیحات و کارشناسان نظامی به مناطق تحت کنترل انصارالله در یمن استفاده می‌کند.
درگیری‌ها چگونه تشدید شد؟
انصارالله در واکنش به حمله عربستان سعودی، فرودگاه بین‌المللی ابها در جنوب این کشور را با موشک و پهپاد هدف قرار داد.
در ۲۰ ژوئیه، این گروه «محاصره دریایی» عربستان سعودی را اعلام کرد و به شرکت‌های کشتیرانی هشدار داد که در صورت استفاده از بنادر این پادشاهی، کشتی‌های آن‌ها در معرض خطر حمله قرار خواهند گرفت.
نیروهای انصارالله در ادامه، حملاتی را علیه شهرهای عربستان سعودی، مواضع نظامی و زیرساخت‌های نفتی این کشور انجام دادند؛ حملاتی که با واکنش نظامی عربستان و اجرای حملات هوایی تلافی‌جویانه همراه شد.
در داخل یمن نیز انصارالله عملیات نظامی خود را علیه دولت مورد حمایت عربستان سعودی تشدید کرد.
در ماه سپتامبر، نیروهای این گروه در بزرگ‌ترین پیشروی سرزمینی خود طی سال‌های اخیر، به سمت جنوب حرکت کردند و کنترل خود را بر سواحل دریای سرخ یمن و تنگه راهبردی باب‌المندب تقویت کردند؛ تنگه‌ای که یکی از مسیرهای مهم صادرات نفت به شمار می‌رود.
عقب راندن انصارالله و خنثی کردن این دستاوردهای سرزمینی، از اهداف اصلی عملیات نظامی نیروهای یمنی مورد حمایت عربستان سعودی بود.
با این حال، تهدید انصارالله علیه عربستان سعودی همچنان افزایش یافت.
در ماه اکتبر، مجموعه‌ای از حملات هوایی به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض، پایتخت عربستان سعودی، دست‌کم ۱۶ کشته و صدها زخمی بر جای گذاشت.
این حملات، مرگبارترین حمله علیه عربستان سعودی از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران محسوب می‌شد.
چه منافعی در این نبرد در معرض خطر قرار دارد؟
برای عربستان سعودی، شکست انصارالله به معنای حذف یکی از دشمنان دیرینه این پادشاهی خواهد بود.
حملات انصارالله همچنین جاه‌طلبی‌های اقتصادی محمد بن سلمان، ولیعهد و حاکم بالفعل عربستان سعودی، را با خطر مواجه کرده است.
محمد بن سلمان در تلاش است میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری خارجی را برای اجرای پروژه‌های اقتصادی و صنعتی، از ساخت مراکز داده گرفته تا تولید خودروهای برقی، جذب کند.
برای سایر کشورها نیز شکست انصارالله می‌تواند به معنای برطرف شدن تهدیدی علیه کشتیرانی بین‌المللی باشد؛ تهدیدی که طی سال‌های گذشته موجب اختلال گسترده در تردد کشتی‌ها در دریای سرخ شده است.
زمانی که انصارالله در سال ۲۰۲۳ برای نخستین بار حملات خود به کشتی‌های عبوری از دریای سرخ را آغاز کرد، اعلام کرد که این اقدامات در واکنش به عملیات نظامی اسرائیل در نوار غزه انجام می‌شود؛ عملیاتی که پس از حملات ۷ اکتبر حماس آغاز شده بود.
انصارالله در ابتدا اعلام کرد که حملات خود را صرفاً بر کشتی‌های مرتبط با اسرائیل متمرکز خواهد کرد.
با این حال، در ادامه کشتی‌هایی نیز هدف قرار گرفتند که ارتباط مستقیمی با اسرائیل نداشتند.
مسیر کشتیرانی از طریق کانال سوئز، دریای سرخ و تنگه باب‌المندب، مناسب‌ترین و مستقیم‌ترین مسیر دریایی برای کشتی‌هایی است که میان اروپا و آسیا تردد می‌کنند.
اما برای اجتناب کامل از عبور از دریای سرخ، بسیاری از شرکت‌های کشتیرانی اکنون مسیر حرکت کشتی‌های خود را تغییر داده و آن‌ها را از اطراف جنوبی‌ترین نقطه قاره آفریقا عبور می‌دهند.
این مسیر جایگزین، هزینه‌های بیشتری به شرکت‌های کشتیرانی تحمیل می‌کند، هزاران مایل طولانی‌تر است و می‌تواند تا دو هفته به مدت سفر کشتی‌ها اضافه کند.
ائتلاف تحت رهبری عربستان سعودی چه حمایت‌هایی دریافت می‌کند؟
دولت عربستان سعودی از قدرت‌های غربی درخواست کرده است حمایت نظامی بیشتری برای مقابله با انصارالله در اختیار این کشور قرار دهند.
در همین چارچوب، بریتانیا هواپیمایی را برای کمک به سوخت‌گیری هوایی جنگنده‌های عربستان سعودی فراهم می‌کند.
فرانسه نیز اعلام کرده است که نیروهای نظامی و سامانه‌های راداری خود را برای حفاظت از ینبع، یکی از قطب‌های اصلی صادرات نفت عربستان سعودی در ساحل دریای سرخ، اعزام خواهد کرد.
ایالات متحده تاکنون اعلام نکرده است که حمایت نظامی بیشتری در اختیار عربستان سعودی قرار خواهد داد، اما همچنان به ارائه اطلاعات به این کشور ادامه می‌دهد.
