«المانیتور» در گزارشی به قلم عنبرین زمان، پیمان دفاعی سهجانبه عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان را از منظر میزان واقعی بازدارندگی آن در برابر ایران و متحدان منطقهای تهران بررسی کرده است؛ توافقی که با وجود بند دفاع جمعی، نمادگرایی مذهبی و ظرفیتهای نظامی قابلتوجه سه کشور، به باور برخی دیپلماتها و کارشناسان الزاماً به معنای آمادگی آنکارا و اسلامآباد برای ورود مستقیم به جنگ با ایران نیست و بیش از آنکه یک ائتلاف جنگی باشد، تلاشی برای ایجاد بازدارندگی چندلایه، تقسیم بار امنیتی و تقویت جایگاه منطقهای سه کشور ارزیابی میشود.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، یادداشت «عنبرین زمان»، خبرنگار ارشد «المانیتور» و تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیکی، دیپلماسی و تحولات خاورمیانه، در المانیتور، به کالبدشکافی امضای رسمی پیمان دفاعی سهجانبه میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در مکه مکرمه میپردازد. این پیمان که دومین ارتش بزرگ ناتو (ترکیه)، تنها قدرت هستهای جهان اسلام (پاکستان) و خادم حرمین شریفین (سعودی) را در قالب یک «بند دفاع جمعی» کنار هم قرار داده، واکنشی مستقیم به آسیبپذیری شدید ریاض در برابر پاتکهای موشکی، پهپادی و انسداد شریانهای بابالمندب و هرمز محسوب میشود.
نویسنده ابعاد این پیمان، واکنشها و محدودیتهای عملیاتی آن را در سه محور تبیین میکند:
۱. نمادگرایی مذهبی، نگرانی تلآویو و شکاف در واشنگتن
امضای این توافق در روز جمعه و در شهر مکه، پیام نمادین پررنگی از سوی سه قدرت بزرگ اهل سنت دارد؛ هرچند مقامات سعودی تاکید کردهاند که این اقدام به معنای تشکیل بلوک فرقهای نیست. با این حال، پژوهشگرانی چون گالیا لیندنشتروس از انستیتو تحقیقات امنیت ملی رژیم صهیونیستی (INSS) هشدار میدهند که این ائتلاف یک جبهه نظامی جدید در برابر رژیم صهیونیستی میگشاید و به دلیل ابعاد هستهای احتمالی میان اسلامآباد، آنکارا و ریاض، روند عادیسازی روابط (پیمان ابراهیم) را با بنبست مواجه میسازد. از سوی دیگر، بورجو اوزچلیک (از انستیتو RUSI) اشاره میکند که این پیمان با دکترین ترامپ برای «تقسیم بار مسئولیت امنیتی منطقه» همخوانی دارد.
۲. انگیزه ریاض از ایجاد بازدارندگی چندلایه
ریاض که میان دکترین انسداد هرمز توسط ایران، تهدیدات انصارالله در بابالمندب و رفتارهای غیرقابلپیشبینی کاخ سفید تحت فشار قرار گرفته، علاوه بر اعلام ائتلاف چندملیتی دفاع دریایی سرخ، این پیمان سهجانبه را نهایی کرد. حضور اسکادرانهای جنگنده و سامانههای پدافند چینی پاکستان در پایگاههای سعودی، و احتمال استقرار نیروها و شناورهای ترکیه در جبلالطارق شرق آفریقا (سومالی)، گواهی بر تلاش عربستان برای جبران خلاءهای نظامی است.
۳. آیا ارادهای برای درگیری مستقیم با ایران وجود دارد؟
عنبرین زمان با استناد به دیپلماتهای برجسته منطقه نتیجه میگیرد که پاسخ به امکان ورود مستقیم ترکیه یا پاکستان به درگیری نظامی با ایران یا انصارالله، قطعاً «خیر» است. دیپلماتها این پیمان را با اشتباهات محاسباتی اولیه در تشکیل شورای همکاری خلیج فارس (۱۹۸۱) مقایسه میکنند. آنکارا و اسلامآباد با داشتن روابط پیچیده اما باثبات با تهران، هرگز ارتش خود را در خط مقدم مواجهه با ایران قرار نخواهند داد. هدف واقعی این دو کشور، بهرهمندی از کمکهای مالی کلان سعودی برای اقتصادهای بحرانزدهشان و نمایش قدرت منطقهای است؛ نه ورود به یک نبرد ویرانگر جدید.
