راه حل نظامی نتوانسته واقعیتهای جدیدی را در صحنه ایجاد کند و ادامه بستن تنگه هرمز به منافع هر دو طرف و اقتصاد جهانی آسیب میرساند.
به گزارش جماران، جنگ آمریکا علیه ایران پس از فروپاشی تفاهمنامهای که موقتاً جنگ را متوقف کرده بود، وارد مرحله جدیدی از تشدید تنش شده است، در حالی که نشانههای فزایندهای وجود دارد مبنی بر اینکه این رویارویی احتمالاً در غیاب هرگونه پیشرفت دیپلماتیک در مورد آینده تنگه هرمز ، یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی دریایی جهان، ادامه خواهد یافت.
در حالی که واشنگتن روی فشار نظامی و اقتصادی برای وادار کردن تهران به دست کشیدن از کنترل تنگه هرمز حساب میکند، به نظر میرسد ایران مصمم است این کارت استراتژیک را حفظ کند، که نشاندهنده یک جنگ فرسایشی است که میتواند طولانی شود و بر اقتصاد جهانی سایه بیندازد.
وبسایت آمریکایی پولیتیکو گزارش داد که تلاشهای میانجیگرانه به رهبری کشورهای عربی، پاکستان و سایر طرفها برای احیای آتشبس یا از سرگیری مذاکرات به هیچ پیشرفت ملموسی نرسیده است، در حالی که منابع آگاه تأیید میکنند که فقدان اعتماد بین واشنگتن و تهران، هرگونه مسیر دیپلماتیک را بسیار دشوار میکند.
این وبسایت میگوید که دولت دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا ، خود نیز چشمانداز روشنی از چگونگی پایان این بحران ندارد، آن هم در زمانی که عملیات نظامی آمریکا علیه اهداف ایرانی ادامه دارد و این همزمان با حملات ایران به متحدان واشنگتن در منطقه است.
تبادل اتهامات
این اختلاف بر سر کنترل تنگه هرمز است. دولت ترامپ خواستار آن است که ایران از نفوذ خود بر این آبراه دست بکشد، در حالی که تهران معتقد است که یادداشت تفاهم امضا شده در ماه گذشته به این کشور حق مدیریت ترافیک دریایی را میدهد. این اختلاف در تفسیر منجر به فروپاشی این توافق شد و واشنگتن و تهران یکدیگر را به نقض مفاد آن متهم کردند.
ترامپ رئیس جمهور آمریکا پیش از آنکه از پیشنهاد خود برای اعمال تعرفه 20 درصدی بر کشتیهایی که از تنگه هرمز در ازای حمایت ایالات متحده عبور میکنند، عقبنشینی کند، از از سرگیری محاصره دریایی بنادر ایران خبر داد. او سپس این پیشنهاد را با ایده ارائه اسکورت دریایی برای کشتیها در ازای توافقات سرمایهگذاری با ایالات متحده جایگزین کرد . به گفته ناظران، این تغییر سریع نشان دهنده تمایل مداوم واشنگتن به تنظیم مکرر سیاستهای خود در پاسخ به تحولات میدانی است.
در مقابل، تهران در واکنش به تجاوزهای مکرر و روزانه آمریکا به ایران به تشدید تنشهای نظامی خود ادامه داد و حملات موشکی و پهپادی را به بحرین، کویت و اردن، کشورهایی که میزبان پایگاههای نظامی آمریکا هستند، انجام داد و نفتکشها را در مجاورت تنگه هرمز هدف قرار داد.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده از آغاز دور جدیدی از حملات علیه سایتهای ایرانی که به ادعای این فرماندهی برای حمله به کشتیهای تجاری استفاده میشوند، خبر داد، در حالی که واشنگتن حضور نظامی خود در منطقه را با دو ناو هواپیمابر، حدود ۲۰ کشتی جنگی و نزدیک به ۵۰ هزار نیرو تقویت کرده است.
مرحله جدید
وال استریت ژورنال معتقد است که ترامپ پس از تلاش برای حمله هوایی، سپس محاصره دریایی و در نهایت ترکیبی از نیروی نظامی، فشار اقتصادی و دیپلماسی برای وادار کردن تهران به پذیرش شرایط خود، به مرحله جدیدی از استراتژی خود در قبال ایران رسیده است. با این حال، این روزنامه خاطرنشان میکند که هیچ یک از این ابزارها هنوز در تغییر محاسبات ایران یا بازگشایی تنگه هرمز موفق نبوده است.
با این حال، اکونومیست استدلال میکند که هیچ یک از طرفین گزینه نظامی برای دستیابی به اهداف خود ندارند. با وجود صدها حمله هوایی، واشنگتن نتوانسته است توانایی ایران برای تهدید کشتیرانی را از بین ببرد، زیرا ایران هنوز موشکها و پهپادهایی دارد که قادر به هدف قرار دادن کشتیها حتی از داخل خاک ایران هستند.
از سوی دیگر، این نشریه انگلیسی بر این باور است که تهران نمیتواند از بسته ماندن تنگه هرمز، پس از بازگشت تحریمهای آمریکا و از سرگیری محاصره دریایی، در حالی که صادرات نفتش کاهش مییابد و فشار بر اقتصاد بیمارش افزایش مییابد، از نظر اقتصادی سود ببرد.
این مجله بریتانیایی خاطرنشان میکند که بازارها کمکم پیامدهای این بحران را احساس میکنند، زیرا ترافیک تانکرهای نفتی به پایینترین سطح خود در ماههای اخیر رسیده و قیمت نفت خام برنت در عرض یک هفته حدود ۲۰ درصد افزایش یافته است، که این امر در بحبوحه نگرانیها از ادامه اختلال در عرضه جهانی نفت صورت گرفته است.
لبه پرتگاه
از سوی دیگر، فایننشال تایمز معتقد است که دو طرف در یک بازی «خطرناک» گیر افتادهاند، زیرا آمریکا نمیتواند تنگه را باز کند و ایران نیز نمیتواند بدون تحمل هزینههای فزاینده اقتصادی و سیاسی، آن را بسته نگه دارد.
این روزنامه معتقد است که تفسیر نادرست از مفاد یادداشت تفاهم، به ویژه موارد مرتبط با مدیریت کشتیرانی، مسیر دیپلماتیکی را که قرار بود راه را برای توافق جامعتری که شامل برنامه هستهای ایران و کاهش تحریمها باشد، هموار کند، تضعیف کرده است.
این روزنامه میافزاید که ادامه این رویارویی، به ویژه با افزایش فشار بر بازارهای انرژی و کشورهای واردکننده نفت، منطقه را در معرض خطر بازگشت به جنگی گستردهتر قرار میدهد، در حالی که به نظر نمیرسد هیچ قدرت بینالمللی آماده باشد تا نقشی تعیینکننده در تأمین امنیت تنگه هرمز بر عهده بگیرد.
در این فضا، کشورهای اروپایی مردد به نظر میرسند، در حالی که کشورهای خلیج فارس از کشیده شدن به یک رویارویی مستقیم با ایران میترسند، در حالی که چین صرفاً خواستار بازگشایی مسیر دریایی شده است، بدون اینکه گامهای عملی بردارد.
بحران رو به وخامت
در همین راستا، وبسایت بریتانیایی iPaper استدلال میکند که ترامپ به دلیل فروپاشی توافقی که به عنوان یک دستاورد دیپلماتیک ارائه کرده بود، با بحرانی عمیقتر روبرو است. این سایت معتقد است که تصمیمات اخیر او، از جمله تهدید و سپس عقبنشینی از اعمال تعرفه بر کشتیها، نشان دهنده فقدان یک استراتژی روشن برای پایان دادن به درگیری است. این وبسایت همچنین هشدار میدهد که گسترش رویارویی به یمن و از سرگیری حملات بین عربستان سعودی و حوثیها میتواند بیثباتی در منطقه را تشدید کند.
با وجود تشدید تنشها، اکثر ارزیابیها موافقند که بازگشت به میز مذاکره تنها گزینه مناسب برای پایان دادن به بحران است. راه حل نظامی نتوانسته واقعیتهای جدیدی را در صحنه ایجاد کند و ادامه بستن تنگه هرمز به منافع هر دو طرف و اقتصاد جهانی آسیب میرساند.
