فایننشال تایمز در گزارشی افشاگرانه، سازوکار غیرشفاف کمیته انضباطی فیفا را زیر سؤال برده است؛ نهادی که با وجود ۱۸ عضو، بخش عمده آرای منتشرشدهاش توسط یک نفر صادر میشود و در پروندههایی چون فولارین بالوگون و کریستیانو رونالدو، مجازاتهای خودکار را به شکلی جنجالی تعلیق کرده است؛ تصمیمهایی که منتقدان آنها را نشانهای از مداخله سیاسی، اجرای گزینشی مقررات و فروپاشی اعتبار نظام قضایی فیفا میدانند.
سرویس بینالملل جماران؛ روزنامه فایننشال تایمز در گزارشی با بررسی عملکرد کمیته انضباطی فیفا، از ابهام در روند تصمیمگیری و تأثیر احتمالی فشارهای سیاسی بر احکام این نهاد خبر داد و نوشت: کمیته انضباطی ۱۸ نفره فیفا از ترکیب گسترده و متنوعی برخوردار است؛ اعضای آن شامل یک اشرافزاده اهل تونگا، یک سرهنگ اهل توگو و مدیر یک مجموعه تجاری مستقر در ترینیداد و توباگو میشوند که فعالیتهایش از صنایع غذایی تا تجهیزات روشنایی را دربر میگیرد.
بااینحال، ۱۱۰ تصمیم اخیر این کمیته که بهصورت عمومی منتشر شدهاند، همگی تنها از سوی یک نفر اتخاذ شدهاند؛ زیرا محمد الکمالی، رئیس کمیته و نماینده پیشین مجلس امارات متحده عربی، اجازه دارد بهتنهایی رأی صادر کند یا این اختیار را به شخص دیگری واگذار کند. البته تمام تصمیمهای این کمیته بهصورت عمومی منتشر نمیشوند.
سازوکار غیرشفاف فعالیت این نهاد، پس از تصمیم جنجالی آن برای تعلیق محرومیت یکجلسهای فولارین بالوگون، بهترین گلزن تیم ملی آمریکا، در پی لابیگری دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در کانون توجه بینالمللی قرار گرفته است. این اقدام به بالوگون اجازه داد با وجود دریافت کارت قرمز در مسابقه قبلی، در دیدار مرحله حذفی جام جهانی مقابل بلژیک به میدان برود.
این تصمیم موجی از خشم را در سراسر دنیای فوتبال برانگیخت و کارشناسان حقوقی نیز شکایت کردند که فیفا مقررات خود را بهدرستی اجرا نکرده است. منتقدان میگویند کمیتهها و مقررات متعدد این سازمان صرفاً ظاهری از حکمرانی مطلوب ایجاد میکنند.
میگل مادورو، رئیس پیشین کمیته حکمرانی فیفا، گفت: «فیفا پشت استقلال ادعایی کمیته انضباطی خود پنهان میشود.» مادورو در سال ۲۰۱۶ از سوی جانی اینفانتینو، رئیس فیفا، برای این سمت به کار گرفته شد، اما کمتر از یک سال پس از آغاز فعالیتش از این مسئولیت کنار گذاشته شد.
این نهاد از ترکیبی از کارشناسان حقوقی، وکلای شاغل و مقامهای فدراسیونهای فوتبال تشکیل شده است. ریاست آن را الکمالی، که وکیل است، بر عهده دارد و خورخه پالاسیو، نایبرئیس کمیته، قاضی پیشین کلمبیایی است. از دیگر اعضای آن میتوان به لرد وئهالا، رئیس فدراسیون فوتبال تونگا، و کوسی گای آکپووی، رئیس فدراسیون فوتبال توگو، اشاره کرد که پیشتر سرهنگ ژاندارمری ملی این کشور بوده است.
نامزدهای عضویت در این کمیته از سوی کنفدراسیونهای منطقهای فوتبال معرفی میشوند و کنگره ۲۱۱ عضوی فیفا آنها را انتخاب میکند. رئیس کمیته سالانه ۱۶۰ هزار دلار دستمزد دریافت میکند. دیگر اعضا سالانه ۷۵۰۰ دلار دریافت میکنند و اجازه ندارند سمت دیگری در فیفا بر عهده داشته باشند. مجموع هزینههای این کمیته در سال گذشته، با احتساب فوقالعادههای روزانه و هزینههای سفر، اندکی بیش از ۱.۲ میلیون دلار بود.
به گفته افرادی که در پروندههای انضباطی مشارکت داشتهاند، اگرچه کمیته کامل ۱۸ عضو دارد، گروه کوچکتری مسئول تصمیمگیری در جریان مسابقات و تورنمنتهاست. این کمیته معمولاً برای رسیدگی به اختلافها جلسه استماع برگزار نمیکند و در عوض، پروندهها را از طریق نامههایی بررسی میکند که در درگاه حقوقی آنلاین فیفا بارگذاری میشوند.
کارشناسان حقوقی گفتند این کمیته اختیار لغو مجازاتهای خودکاری را که در نتیجه برخی تخلفات اعمال میشوند، ندارد؛ بلکه نقش آن این است که تشخیص دهد آیا این پروندهها مستلزم اعمال مجازاتهای بیشتری هستند یا خیر.
اواخر سال گذشته نیز این کمیته در پروندهای مداخله کرد که کریستیانو رونالدو، اسطوره فوتبال پرتغال، پس از اخراج در یکی از مسابقات مقدماتی جام جهانی، بهطور خودکار با محرومیتی سهجلسهای مواجه شده بود. کمیته پس از آنکه رونالدو تنها یک مسابقه را از دست داد، اجرای باقیمانده مجازات او را به حالت تعلیق درآورد و به این ترتیب، مجوز حضور او در جام جهانی صادر شد. این تصمیم یک هفته پس از آن اتخاذ شد که رونالدو، بازیکن شاغل در لیگ حرفهای عربستان سعودی، در قالب هیأتی به ریاست محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، از کاخ سفید بازدید کرده بود.
اعتراض به آرای کمیته انضباطی فیفا بهشدت نادر است. از میان نزدیک به ۳۵۰۰ رأیی که این کمیته در فصل ۲۰۲۵-۲۰۲۴ صادر کرد ــ که کمتر از ۳۰۰ مورد آنها به مسائل مرتبط با مسابقات اختصاص داشت ــ تنها به ۳۱ رأی اعتراض شد و برخی از این اعتراضها نیز بعداً پس گرفته شدند. در مجموع، ۱۹ پرونده به کمیته استیناف فیفا راه یافتند؛ ۱۳ اعتراض رد شد و چهار مورد غیرقابلپذیرش تشخیص داده شد. یک اعتراض بهطور جزئی پذیرفته شد و یک مورد نیز بهطور کامل مورد پذیرش قرار گرفت.
فیفا به درخواستها برای اظهارنظر درباره نحوه عملکرد این کمیته یا چگونگی و علت اتخاذ تصمیم مربوط به فولارین بالوگون پاسخ نداد.
کمیته انضباطی در واکنش به انتقادها، بیانیهای منسوب به رئیس این کمیته منتشر کرد و در آن گفت که بالوگون به ارتکاب دو تخلف محکوم شده است: نخست، تخلفی که به دریافت کارت قرمز او انجامید و دوم، حضور و جشن گرفتن در زمین مسابقه پس از پایان بازی، باوجود آنکه پیشتر از زمین اخراج شده بود. این کمیته برای بالوگون محرومیتی یکجلسهای و جریمهای ۴۰ هزار دلاری تعیین کرد، اما اعلام کرد اجرای محرومیت او را برای مدت یک سال به حالت تعلیق درمیآورد.
کمیته هیچ دلیلی برای تعلیق این محرومیت ارائه نکرد و تنها گفت که این تصمیم «با در نظر گرفتن تمامی شرایط خاص پیرامون این حادثه و شواهد موجود» اتخاذ شده است. کمیته اعلام کرد که کارت قرمز بالوگون را لغو نکرده است، اما افزود: «بررسی پیامدهای حقوقی کارتهای قرمز در فوتبال موضوع تازهای نیست.»
در این بیانیه آمده بود: «برای نمونه، در بیشتر لیگهای سطح بالای متعلق به فدراسیونهای عضو یوفا، لغو کارتهای قرمز یک اقدام انضباطی رایج به شمار میرود.»
بااینحال، چنین تصمیمهایی در فدراسیونهای عضو از سوی هیأتهایی متشکل از داوران دارای تخصص مرتبط اتخاذ میشود، نه کمیتههایی متشکل از وکلا. در مجموعه مقررات فیفا نیز هیچ بندی وجود ندارد که اجازه لغو یک کارت قرمز را بدهد، مگر در مواردی که بازیکن بهاشتباه بهجای فرد دیگری شناسایی شده باشد.
پائولو لومباردی، رئیس پیشین دپارتمان انضباطی فیفا، گفت اگر فیفا خواهان برخورداری از اختیار تغییر مجازاتهای خودکار است، باید مقررات خود را اصلاح کند؛ اقدامی که به رایزنیهای گستردهتر در سراسر جامعه فوتبال نیاز خواهد داشت. او گفت: «در غیر این صورت، اگر این تصمیم تنها یک استثنا و اقدامی موردی بوده باشد، آنها در آینده با یک مشکل بزرگ اعتباری مواجه خواهند شد که باید به آن رسیدگی کنند.»
یوفا این اقدام را «غیرقابلدرک و توجیهناپذیر» توصیف کرد. اگرچه بلژیک این مسابقه را با نتیجه ۴ بر یک به سود خود به پایان رساند، فدراسیون فوتبال این کشور اعلام کرد که «خواستار بازنگری» در مقررات فیفا است.
ترامپ تأیید کرد که با جانی اینفانتینو تماس گرفته و از او خواسته است این تصمیم را «بازبینی» کند.
اینفانتینو پس از آن در بیانیهای اعلام کرد که نهادهای قضایی فیفا «مستقل» هستند و «پروندهها را بر اساس مقررات قابل اجرا و واقعیتهای مشخصی که در برابر آنها قرار دارد، بررسی میکنند و درباره آنها تصمیم میگیرند». او گفت: «استقلال این نهادها برای اعتبار و سلامت فوتبال ضروری است و این استقلال باید همواره مورد احترام قرار گیرد.»
فیفا رأی مربوط به بالوگون را منتشر نکرده است و الزامی نیز ندارد که آن را در اختیار هیچکس جز فدراسیون فوتبال ایالات متحده قرار دهد. پس از اتخاذ این تصمیم، انگلیس و فرانسه نیز به کارتهایی که به بازیکنانشان نشان داده شده بود، اعتراض کردند، اما اعتراضهای آنها بینتیجه ماند.
فایننشال تایمز تلاش کرد از طریق فیفا و همچنین شبکههای اجتماعی با محمد الکمالی تماس بگیرد، اما هیچ پاسخی دریافت نکرد.
