جفری ساکس در پیامی به اختتامیه بیست و یکمین دوره جایزه دکتر تقی ابتکار، گفت: ملت‌هایی که مانند ایران خواهان صلح و توسعه پایدار باشند، قهرمان‌های زمین هستند و قهرمان‌های بشریت. متأسفم که بگویم امروز دولت آمریکا و نه ملت امریکا در برابر هر دو این مسائل قرار گرفته و با صلح و محیط زیست ضدیت می‌کند.
در مراسم بیست و یکمین دوره جایزه دکتر تقی ابتکار که پنجشنبه(۱۶ مهرماه) توسط مرکز صلح و محیط زیست و با حضور علی‌اکبر صالحی رئیس بنیاد ایران‌شناسی و معصومه ابتکار مؤسس این مرکز، جمعی از اساتید دانشگاه‌ها و فعالان محیط زیست برگزار شد و برگزیدگان جوایز و لوح‌های تقدیر این دوره معرفی شدند.
به گزارش جماران، معصومه ابتکار طی سخنانی در این مراسم ضمن خیرمقدم به حاضرین در مراسم بیست و یکمین دوره جایزه دکتر تقی ابتکار یادآور شد که این جایزه هر ساله در اسفندماه به مناسبت سالروز درگذشت مرحوم پدر برگزار می شود، اما به دلیل وقایع تلخی که در پی حمله وحشیانه آمریکا و اسرائیل به ایران عزیز در اسفند ۱۴۰۴ رخ داد، به تعویق افتاد. اکنون در خدمتتان هستیم و یاد و خاطره شهدای جنگ ۸ ساله، جنگ ۱۲ روزه و شهدای جنگ رمضان، رهبر شهید، اقشار مختلف مردم و دانش آموزان مینابی که حتما حاضر و ناظرند، آن را برگزار کنیم.
وی یادآور شد: دکتر تقی ابتکار زندگی پرفراز و نشیبی داشت؛ از دوره فعالیت در نهضت ملی نفت، از دوستی‌اش با دکتر علی شریعتی و شاگردی مرحوم محمدتقی شریعتی که معلم قرآن بود تا تحصیل در دانشکده فنی دانشگاه تهران و شاهد شهادت دوستانش؛ سه شهید ۱۶ آذر، اخذ دکترای مکانیک از آمریکا و تصمیم به بازگشت به ایران به رغم دعوت ناسا برای استخدام. معلمی در دانشکده فنی دانشگاه تهران را انتخاب کرد. با پیروزی انقلاب اسلامی در مقام رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست پیشنهاد دهنده اصل ۵۰ قانون اساسی مبتنی بر ضرورت حفاظت از محیط زیست بود و یکی از افرادی که مانع انحلال این سازمان شد. سپس در همکاری با شهید چمران که از دوستانش بود و بعدتر شهید ستاری به پیشرفت فناوری‌های دفاعی کمک کرد. پدر در بحث سوخت جامد نقش داشت و برای اینکه ایران در زمینه فناوری عقب نماند در ۱۳۷۷ پیشنهاد سازوکار مشخصی را در این زمینه داد. او در حوزه علم و فناوری مشاور رییس جمهور خاتمی شد و در زمان درگذشت ناگهانی‌اش در این سمت بود. این در حالی بود که مرحوم دکتر ابتکار، بابا تقی کودکان بنیاد خیریه زینب کبری هم بود.
رئیس هیأت مدیره مرکز صلح و محیط زیست با تشکر از همه فعالان و متخصصین محیط زیست که به فراخوان جایزه پاسخ مثبت دادند و در رقابتی فشرده شرکت کردند، گفت: هیأت داوران امسال شگفت زده شدند که در شرایط دشوار کشور این همه فعالیت علمی صورت گرفته و دانشمندان مینسوتا و جوان ما نه تسلیم می‌شوند نه نا امید. از جمله دلیل سرافرازی امروز ایران همین ایستادگی در میان اقشار مختلف مردم در همه زمینه‌های علمی، تشکل‌ها، خیریه‌ها و فعالین است. مثل فعالیتی که برای تهیه لوازم آموزشی انجام می‌شود و به طور مثال خیریه زینب کبری که با یاری مردم ۱۲ هزار کوله مهربانی را در استان های کم برخوردار توزیع کرد.
وی تأکید کرد: امسال اولین لوح تقدیر جایزه دکتر تقی ابتکار به بزرگداشت شهدای جنگ رمضان تقدیم می‌شود. یک تقدیر ویژه از شهید بزرگ صلح و سربلندی ایران؛ شهید دکتر کمال خرازی و شهید بانو منصوره رئیس قاسم همسر ایشان که از سرآمدان امور فرهنگی و اجتماعی و خیریه بودند. هر دو عمری را در خدمت به ایران، خدمت به مردم، خدمت به دیپلماسی و به دیالوگ داشتند. تا آنجا که تحلیلگران بین‌المللی نیز اذعان کردند که ترور دکتر خرازی به خاطر فعالیت‌های صلح‌طلبانه ایشان بود و این بسیار دردناک است که در دنیای امروز کسانی که برای صلح تلاش می‌کنند آماج تیر خناسان قرار می‌گیرند.
ابتکار افزود: در آخر برای آزادی، برای رهایی از زندان نفس و زندانیان، رهایی از جهل، حسد و خشونت که دنیا را فراگرفته دعا و تلاش کنیم.
بیانیه هیأت داوران بیست و یکمین دوره جایزه دکتر تقی ابتکار
بسم الله الرحمن الرحیم و بسم رب الشهدا
با گرامیداشت یاد خیل شهدایی که بودند و امروز حسرت نبودشان مانده است.
... و حالا بعد از دو تجاوز و تهاجم گسترده جنگ افروزان و جنایت کاران علیه ایران‌عزیز، یک بار دیگر گردهم آمده‌ایم تا تلاش دوستداران طبیعت و محیط زیست و صلح را پاس داریم.
در جمعی هستیم که به رغم چالش‌های متعدد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی و اینک علاوه بر تحریم‌های ظالمانه، حصر و فشارهای خاص دوران جنگ، از تلاش برای سرافراز ایستادن و ایفای نقش علمی، اجتماعی و انسانی خود برای پیشرفت و ساختن فردای بهتر کوتاه نیامده است.
نقش چنین انسان‌هایی در کنار نهادهای مدنی و تشکل های غیردولتی سرمایه‌ای عظیم است که می‌تواند منادی امید برای عبور از معضلات و بحران‌ها با تلاش درایت و انسجام باشند؛ ماهیت فعالان اجتماعی و نهادهای مدنی این‌چنین است.
مرکز صلح و محیط‌زیست بیست و یکمین سال است که جایزه‌ای را به‌نام مرحوم استاد دکتر تقی ابتکار برای پژوهشگران و فعالین عرصه محیط‌زیست با حمایت مالی خانواده آن مرحوم، تقدیم دوستداران طبیعت و اعتلای کشور می‌کند. با این توضیح که اگر تجاوز وحشیانه اسرائیل و آمریکا به کشورمان رخ نداده بود، امروز در آستانه بیست و دومین دوره بودیم. اما قرار هر ساله ما در اسفندماه‌های فقدان دکتر تقی ابتکار، سال گذشته و در اوج جنگ سوم تحمیلی امکان برگزاری نیافت.
استاد تقی ابتکار پیشنهاددهنده اصل ۵۰ قانون اساسی و اولین رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست پس از انقلاب بود. او که مانع انحلال آن سازمان شد تا هنگام درگذشت که مشاور علوم و فنون رئیس‌جمهور سیدمحمد خاتمی بود، لحظه‌ای از تلاش بازنایستاد؛ اگرچه در فراز و نشیب‌ها با عواملی که خسته یا ناامیدش کنند، بسیار مواجه شد. برگزاری هرساله این جایزه از سوی مرکز صلح و محیط‌زیست با هدف ایجاد بارقه‌ای از امید در شرایط سخت برای مردمی است که به کشور و محیط‌زیست علاقه‌مند هستند و تاکنون برای حفاظت و پیشرفت این آب و خاک فداکاری‌ها کرده‌اند.
برنامه‌ریزی برای برگزاری بیستمین و یکمین دوره جایزه، با انتشار فراخوان از اول دی‌ماه ۱۴۰۴ در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها، همچنین دانشکده‌های محیط‌زیست کشور آغاز و در ۲۵ بهمن، پس از یک‌بار تمدید پایان یافت و بعد از ۹ اسفند متوقف شد.
با بازگشت آرامش نسبی به کشور در تابستان سال جاری، تصمیم به برگزاری مراسم اعطای جوایز که تعداد قابل توجهی از فعالان بیش از سال‌های گذشته در آن شرکت کردند، گرفته شد. هیأت داوران بیست و یکمین دوره جایزه متشکل از اساتید پیشکسوت حوزه محیط زیست در شهریور ماه طی دو جلسه با بررسی پرونده‌های رسیده، براساس شاخص‌های مندرج در فراخوان، پژوهشگران و فعالین سال ۱۴۰۴ را انتخاب کردند.
مراسم امروز به پاسداشت خدمات این برگزیدگان به محیط زیست کشور است.
معرفی برگزیدگان این مراسم با تقدیم لوح تقدیر به خانواده محترم شهیدان؛
بانو منصوره رئیس قاسم و دکتر کمال خرازی آغاز شد. با توضیح که فقدان این دو شهید بزرگوار نه فقط برای نزدیکان، که برای ایران عزیز و جهان تشنه عدالت، خسارتی بزرگ است؛ شهید کمال خرازی نماد خرد و کارآزمودگی صحنه سیاست و چهره با نفوذ تنش زدایی در برابر تصلب، در تلاش برای صلح پایدار بود و شهید منصوره رئیس‌قاسم، فعال اجتماعی و فرهنگی، زندگی اش را وقف کمک به نیازمندان و حمایت نسل جوان کرده بود.
مرکز صلح و محیط زیست خاطره این شهیدان صلح و ایستاده برای سرافرازی ایران را در جهان رنجور از ظلم و خشونت، گرامی داشته و اطمینان دارد یادشان روشنی بخش راه عدالت و انسانیت خواهد بود.
پژوهشگر پیشکسوت
بر اساس رأی هیأت داوران این دوره جایزه پژوهشگر پیشکسوت به سرکار خانم دکتر پروین نصیری، استاد تمام دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران تقدیم می‌شود.
خانم دکتر نصیری بیش از ۸۰ مقاله کنفرانسی و ۶۰ مقاله ژورنالی در مجلات داخل کشور داشته و در انتشار ۴۱ مقاله ISI مشارکت داشته اند که محور اصلی آنها اثرات انواع آلودگی‌های صوتی و میدان‌های الکترونیکی و مغناطیسی بر انسان بوده است.
بخش پژوهشگر برتر
جایزه پژوهشگر برتر تعلق گرفت به جناب آقای دکتر غلامرضا نبی بیدهندی استاد تمام گروه مهندسی آب و فاضلاب و برنامه‌ریزی دانشگاه محیط زیست دانشگاه تهران به خاطر تلاش‌های تخصصی در زمینه ارزیابی محیط زیست، رویکردهای HSE در صنایع پتروشیمی و حل چالش‌های زیست محیطی پساب‌های صنعتی.
جایزه پژوهشگر برتر تعلق گرفت به سرکار خانم دکتر سهیلا ابراهیمی دانشیار گروه علوم خاک دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی گرگان به خاطر تمرکز بر پژوهش‌های علمی در زمینه فیزیک خاک و پایش و ارزیابی و پاکسازی آلاینده‌های زیست محیطی به ویژه آلودگی‌های ناشی از نفت و گازوئیل و مواد مشابه.
بخش پژوهشگر جوان
جایزه پژوهشگر جوان تعلق گرفت به جناب آقای دکتر ماشاالله رضا کرمی دکترای تخصصی جداسازی و دانشیار دانشکده مهندسی شیمی به خاطر تلاش‌های علمی به منظور جداسازی غشایی و تصفیه پساب
جایزه پژوهشگر جوان تعلق گرفت به جناب آقای دکتر قاسم براتی دربند دانشیار دانشکده مهندسی دانشگاه فردوسی مشهد به خاطر تمرکز بر فناوری‌های پیشرفته انرژی و الکتروشیمیایی برای حل چالش‌های محیط زیست
جایزه پژوهشگر جوان تعلق گرفت به سرکار خانم دکتر نیکو حمزه‌پور دانشیار علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی دانشگاه مراغه، به خاطر تلاش تحقیقاتی در زمینه برنامه‌های مرتبط با حکمرانی خاک، بیابان زایی، تخریب اراضی خنثی، کربن زدایی، حفاظت از خاک، قوانین بین‌المللی و پژوهش‌های متعدد درباره شوری خاک حوزه دریاچه ارومیه
جایزه پژوهشگر جوان تعلق گرفت به جناب آقای دکتر رزگار حسن‌زاده دکترای تخصصی مهندسی مکانیک و عضو هیأت علمی دانشگاه صنعتی کرمانشاه به خاطر روش‌های مدیریت و حل معضلات ضایعات پلاستیکی
بخش رسانه
نظر به توجه روزنامه اطلاعات نسبت به چالشها و راهکارهای حوزه محیط زیست و همزمان با صدمین سال انتشار آن، هیأت داوران بیست و یکمین دوره جایزه دکتر تقی ابتکار، لوح تقدیر سال ۱۴۰۴ را به مجموعه خوشنام مؤسسه اطلاعات تقدیم می‌کند.
جایزه خبرنگار تلاشگر این دوره تعلق گرفت به خانم ستاره حجتی به خاطر جسارت و شجاعت در تهیه گزارش‌های میدانی درباره مشکلات محیط زیست، کشاورزی، آب و حتی جنگ و بازتاب اثرات اجتماعی ناشی آنها در مناطق مختلف اقصی نقاط کشور؛ و آگاهی بخشی عمومی درباره موضوعاتی که از چشم عموم و حتی رسانه ها پنهان مانده
تشکل‌های غیردولتی و نهادهای مدنی
جایزه دکتر تقی ابتکار تعلق گرفت به انجمن حامیان طبیعت چرو
احیای طبیعت روانسر کردستان از طریق درختکاری، حفاظت از حیات وحش، آموزش، جلب همکاری و کمک های مردم و شرکت در اطفای آتش جنگل‌های منطقه از جمله فعالیت‌های این تشکل مردمی است.
جایزه دکتر تقی ابتکار تعلق گرفت به دیده‌بان توسعه پایدار لاهیجان
به دلیل طراحی و اجرای طرح‌های اجتماع‌محور در حوزه مدیریت پسماند، با هدف جلب مشارکت دانش‌آموزان و سایر ذی‌نفعان، ایجاد هم‌افزایی میان نهادهای علمی، مدیریت شهری و جامعه محلی و ارائه الگویی مشارکتی برای فرهنگ‌سازی و کاهش معضل پسماند
جایزه دکتر تقی ابتکار تعلق گرفت به انجمن دوستداران طبیعت خراسان شمالی
آموزش، اطلاع‌رسانی و جلب همکاری شهروندان برای حفاظت از محیط زیست، راه‌اندازی پویش های مردمی به خصوص برای پاکسازی طبیعت از جمله فعالیت‌های این تشکل غیردولتی و مردمی است.
بخش فعالان محیط زیست
جایزه دکتر تقی ابتکار تعلق گرفت به سرکار خانم مریم باوندی، فعال محیط زیست در بندر دیلم استان بوشهر، از مؤسسین تشکل غیردولتی نبض سبز که با تولید و توزیع هزاران نهال بومی که آبیاری ۱۵۰ نخل به مدت شش سال با همراهی دوستداران طبیعت و آموزش این فعالیت به کودکان از جمله اقدامات ایشان بوده است.
جایزه دکتر تقی ابتکار تعلق گرفت به جناب آقای دکتر امیر فرح نسب عضو اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی (IUCN) و استاد مدعو دانشگاه فرهنگیان اصفهان، به خاطر احیای اکوسیستم‌های از دست رفته و نجات تنوّع زیستی جانوری، پایه گذاری گردشگری کودک در طبیعت و آموزش به جوامع محلّی برای مدیریت پایدار اکوسیستم و حفظ ذخیره‌گاه‌های زیستکُره و ذخائر ژنتیکی
لوح تقدیر هیأت داوران تعلق گرفت به سرکار خانم ملیحه ساغری به خاطر سال‌ها فعالیت در جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست آموزش‌های داوطلبانه در سراهای محلات تهران، همچنین تعطیلی معدن مرمرتراورتن آسیا در جنوب کرمان با حمایت جامعه محلی و دستور سازمان حفاظت محیط زیست در سال ۹۴ که بخش‌هایی از جنوب کرمان را از مرگ سرزمینی نجات داد.
بخش فناوری‌های محیط زیستی
جایزه دکتر تقی ابتکار تعلق گرفت به سرکار خانم دکتر مرضیه آقاسی پژوهشگر و متخصص در حوزه مهندسی و فناوری محیط زیست در حوزه مدیریت پسماند و تصفیه از جمله در زمینه تولید بیوگاز و کمپوست بهداشتی از ضایعات آلی و پیشگیری از آلودگی های محیط زیستی.
جایزه دکتر تقی ابتکار تعلق گرفت به جناب آقای دکتر حمید کیانی سلمی، مهندس مکانیک، مخترع و طراح تجهیزات تبدیل انرژی از جمله مبدل حرارتی مارپیچ سه بعدی
بخش دانش آموزی
جوایز این بخش تعلق گرفت به:
جناب آقای کیان عبدی باورساد
جناب آقای محمد‌رضا موسی زاده
سرکار خانم ماهک مرادیان
جناب آقای بهراد مرادیان
جناب آقای سامیار عبداللهی
سرکار خانم پرنیان الهی
به خاطر تلاش برای آگاهی و اطلاع‌رسانی در ضرورت حفظ طبیعت و محیط زیست با شرکت در فعالیت‌های دوستدار طبیعت
بخش بین‌المللی
لوح تقدیر تعلق گرفت به پروفسور جفری ساکس استاد دانشگاه کلمبیا آمریکا و و مدیر مرکز توسعه پایدار؛ فعال محیط زیست و صلح با سابقه ۲۰ سال تدریس در دانشگاه هاروارد، مشاور سه دبیرکل سازمان ملل آقایان کوفی عنان، بان کی مون و آنتونیو گوترش و صاحب کتاب‌هایی مانند «پایان فقر»، «ثروت مشترک: اقتصاد برای سیاره‌ای پر جمعیت»، «بهای تمدن»، «عصرهای جهانی شدن» و «سیاست‌های خارجی جدید: فراتر از استثناهایی آمریکایی».
بخش‌هایی از پیام ویدئویی پروفسور جفری ساکس
سلام من جفری ساکس هستم استاد دانشگاه کلمبیا و رئیس مؤسسه شبکه راه‌حل‌های توسعه پایدار
برای من افتخار بزرگی است این جایزه ارزشمند از طرف مرکز صلح و محیط زیست که به نام مرحوم دکتر تقی ابتکار که در راهبری ایران به سوی علوم و تکنولوژی و نیز توسعه پایدار نقش بزرگی داشت دریافت می‌کنم.
تشکر کنم از خانواده ابتکار که در زمینه توسعه پایدار و محیط زیست خدمات ارزنده‌ای را ارائه داشته‌اند.
توجه مرکز صلح و محیط زیست به موضوع مهم صلح و محیط زیست که هر دو برای حیات بشری مهم هستند اهمیت دارد و انتخاب عنوان و جهت‌گیری زیرکانه‌ای است در دنیای امروز و متأسفم که بگویم نه مردم آمریکا بلکه دولت آمریکا اکنون هم در برابر صلح و هم در برابر محیط زیست قرار گرفته است و متأسفانه به سمت نظامی‌گری، تعرض و عملیات جنگی علیه ایران و بسیاری کشورهای دنیا اقدام کرده است.
ملت‌هایی که مانند ایران خواهان صلح و توسعه پایدار باشند، قهرمان‌های زمین هستند و قهرمان‌های بشریت. متأسفم که بگویم امروز دولت آمریکا و نه ملت امریکا در برابر هر دو این مسائل قرار گرفته و با صلح و محیط زیست ضدیت می‌کند.
آمریکا کشوری است که با نظامی‌گری اداره می‌شود و تجاوز آشکاری را علیه ایران آغاز کرده است. آمریکا در حال حاضر بیش از ۷۵۰ پایگاه نظامی در بیش از ۸۰ کشور دارد و از این طریق بر جهان اعمال سیطره می‌کند. از سوی دیگر آمریکا تنها کشوری است که از کنوانسیون تغییر اقلیم خارج شد و البته با هدایت آقای ترامپ دوبار خارج شده است.
با پذیرش این جایزه می‌خواهم اعلام کنم که مردم آمریکا موافق این سیاست‌ها نیستند و نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد موضع اکثریت مردم آمریکا علیه این اقدامات است. مردم مخالف دوبار حمله به ایران که هر دوبار در میانه مذاکرات بوده، هستند.
مردم آمریکا حامی محیط زیست و توسعه پایدار هستند؛ پس این رودررویی مردم آمریکا نیست، بله رودررویی مجموعه نظامی و صنعتی حاکمیت آمریکا است که بر خلاف میل ملتشان آنها را به رودررویی با دنیا کشانده است.
من آدم بدبینی نیستم، ذاتا خوشبین هستم و معتقدم ما می‌توانیم با منطق اخلاق و ارزش‌های مشترک انسانی راه بهتری در پیش گیریم.
آمریکا تولد ۲۵۰ سالگی‌اش را جشن گرفته در حالی که ایران ۲۵۰۰ سال تمدن دارد. از دوران پر افتخار کوروش که حکومتی چند ملیتی و چند قومیتی داشتند، کل جهان به آنها افتخار می‌کرد و تمدنی پیشرو بود که مردم منطقه آن را با احترام می‌نگریستند. تمدنی با قدمتی ۱۰ برابر آمریکا. امیدوار باشیم که عقلانیت و احترام در روابط حاکم شود و مردم آمریکا در انتخابات پیش رو بتوانند جهت مسائل را اصلاح کنند تا سیاست‌های آمریکا به سوی صلح و توسعه پایدار حرکت کند. همان اهداف مرکز عالی شما و اهداف ارزشمند این جایزه که من بسیار خشنود از دریافت آن هستم.
اجازه دهید از دکتر مجید شفیع‌پور که امروز جایزه را از طرف من دریافت می‌کنند تشکر کنم. ایشان علاوه بر نقش علمی برجسته در فعالیت‌ها و سارمان‌های بین المللی بسیار نقش آفرین هستند و راهبری مؤثر منطقه‌ای داشتند.
در نهایت برای صلح و پایان این جنگ بی هدف که آمریکا و اسرائیل از ۹ اسفند سال قبل آغاز کردند دعا کنیم؛ جنگی که در ادامه دشمنی آن کشور از چند دهه پیش است. ایران صلح و استقلال و توسعه پایدار می‌خواهد همان نقشی که ایران برای بیش از دو هزاره به عنوان یک تمدن عظیم ایفا کرده و ما همه احیا همان نقش را می‌خواهیم چون می‌دانیم ایران چقدر به تاریخ بشری خدمت کرده است.
