معضل بزرگ برای باشگاه های نامدار جهان/ الگویی که در فوتبال دنیا زیر سوال رفت!

ورزشی جماران، فرشته مقدم: دوران بزرگان فوتبال به پایان خود نزدیک شده است. دهه هایی که با قدرت مطلق رهبران کاریزماتیک روی نیمکت محبوب ترین تیم ها برجسته بود، با شروع سال ۲۰۲۶ مورد تردید قرار گرفته و 3 باشگاه تاثیرگذار جهان، چلسی، منچستریونایتد و رئال مادرید که با سرمربی هایشان خداحافظی کردند مردانی را جانشین کردند که کم تجربه بودند یا هیچ تجربه ای در یک میدان بزرگ نداشتند. این نشانه هایی از انتقال و گذار  را به یک عصر و رویه جدید مخابره می کند. ژوزه مورینیو، یکی از معروف ترین سرمربی های قرن، به بهت خود در این هفته اعتراف کرد و گفت: "برای من جای تعجب دارد که سرمربیان بی تجربه، بدون اینکه کار خاصی انجام داده باشند فرصت این را دارند که هدایت تیم های مهم جهان را بر عهده بگیرند."

مورینیو نیازی نداشت که نامی از آن ها ببرد. همه از این پدیده جدید صحبت می کنند. آلوارو آربلوئا، طرفدار معروف مورینیو در حالی دو هفته پیش سرمربی رئال مادرید شد که تجربه ای در یک تیم نخست نداشت. لیام روزِنیُر که در چمپیونشیپ انگلیس فوتبالیست سرشناسی نبود و یک فصل و نیم سرمربی استراسبورگ در لیگ یک فرانسه بود، هدایت چلسی، کمپانی مادر شرکت مالک استراسبورگ را بر عهده گرفت. مایکل کریک که تنها تجربه اش دو بازی در فصل ۲۲-۲۰۲۱ به عنوان سرمربی موقت بود، روی نیمکت الکس فرگوسن نشست تا هدایت باشگاهی را بر عهده بگیرد که یک روز ثروتمندترین تیم جهان بود. 

مورینیو گفت: "زمانی که میلان با ماسیمیلیانو آلگری قرارداد امضا کرد، یوونتوس با لوچانو اسپالتی و رم با جان پارو گاسپرینی تعجب نکردم اما در این شرایط، جایی که با افرادی روبرو شدیم که هیچ تجربه ای نداشتند و روی نیمکت تیم هایی نشستند که مسئولیت زیادی می خواهد، این واقعا تعجب برانگیز است."

شاید این روند از سال 2018 شروع شد، روزی که آرسنال، میکل آرتتا را انتخاب کرد تا جای خالی آرسن ونگر بزرگ را پر کند و اونای امری نتوانست به این جایگاه برسد. آرتتا هرگز یک تیم را هدایت نکرده بود؛ نه حتی در رده نیمه حرفه ای. تنها تجربه اش دو سال به عنوان دستیار پپ گواردیولا در منچسترسیتی بود. با این حال خانواده کرونکی، مالک آرسنال شکی نداشتند که پروژه خود را به او واگذار کنند. شش سال پس از حضور سرمربی باسکی در لندن، کرونکی همچنان در انتظار عناوین مهم است. با بی صبری، پس از بیش از یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون یورو هزینه برای خرید بازیکن از سال ۲۰۱۹، رقمی که هیچ باشگاهی در تاریخ جز سیتی (برای گواردیولا) برای یک سرمربی خرج نکرده است. 

به اعتراف افراد عالی رتبه باشگاه آرسنال، شکل گرفتن آرتتا به عنوان یک متخصص زمان بر و هزینه بر بوده است. به نوشته ال پاییس، تابستان گذشته پس از این که توپچی ها در فتح لیگ برتر ناکام ماندند و لیورپول بدون یورگن کلوپ قهرمان شد، نشانه هایی از خستگی در مالکین و مدیران ورزشی باشگاه دیده شد که به نظر می رسید می خواهند سرمربی اسپانیایی را کنار بگذارند. با این حال این کار را نکردند چون پس از جست و جوی گسترده در اروپا سرمربی پیدا نکردند که جانشین مطمئنی برای آرتتا باشد. 

مشاور مالک یک باشگاه مطرح لیگ برتر انگلیس که نخواست نامش فاش شود، گفت: "سرمربی تضمین شده در بازار وجود ندارد. از زمانی که گواردیولا نخستین بار با بارسلونا قهرمان لیگ قهرمانان اروپا شد نقش سرمربیان پیچیده تر شده است و این موضوع در تیم‌هایی با بودجه‌های بیشتر تشدید می‌شود. به دلایل رقابت موجود و همچنین جذب اسپانسر تقریبا همه باشگاه‌هایی که خواهان قهرمانی در لیگ قهرمانان اروپا هستند، یک چیز را می‌خواهند: تسلط کامل بر بازی با حضور در زمین حریف و در اختیار داشتن مالکیت توپ. دست یافتن به آن سخت ترین کار است. علاوه بر این تیم های بزرگ به رهبرهایی نیاز دارند که بتوانند احساسات خود را کنترل کنند. تنها این که سرمربی خوبی باشند کافی نیست. همچنین نیاز دارند بتوانند فشار را مدیریت کنند. چه کسی در بازار کنونی چنین مشخصاتی دارد؟ کلوپ و چه کسی دیگر؟"

چند روز پیش گواردیولا اشاره ای کرد و گفت: "مهمترین بخش یک باشگاه جذب بازیکن است. بیشتر از سرمربی یا بازیکنان اهمیت دارد. زمانی که یک استعداد مناسب را انتخاب می کنند، ۸۰ درصد راه را رفته اند." آن در موفقیت آرسنال آرتتا کلیدی است: خریدهای بی نظیر. کاری که سیتی عادت داشت با تکسیکی بگیریستین انجام دهد قبل از اینکه اوگو ویانا به عنوان مدیر ورزشی جانشینش شود. 

در نبود سرمربیان توانمند تضمین شده، مدیران اغلب باشگاه های بزرگ اروپا چارچوب حمایتی را ایجاد کرده اند که قبلا وجود نداشت. چه در حال اصلاح انتخاب بازیکنان جدید باشند و چه در حال تدوین برنامه‌های تمرینات برای سرمربی، این کادر که در پشت صحنه فعالیت می‌کنند تلاش می‌کنند تا از عملکرد کارآمد در حوزه‌هایی که قبلا مسئولیتش با سرمربی بود، اطمینان حاصل کنند. ماموریتشان این است که مجموعه را با تمام ظرفیت خود حفظ کنند حتی در صورتی که مربی تازه‌کار باشد و نتواند خوب را از بی‌فایده تشخیص دهد. لیورپول، آرسنال، چلسی و بایرن مونیخ سال‌ها صرف ساختن سیستمی مشابه کرده‌اند که از جمع‌آوری مجموعه‌ای از دستیاران و افراد صاحب نظر که همیشه تعدادشان از ۲۰ نفر بیشتر است تشکیل شده است. 

بایرن، یکی از تیم های قدرتمند قاره اروپا بر اساس این روش توانست با حضور ونسان کمپانی روی نیمکت به یک تعادل مشخص برسد. باواریایی ها در حالی با سرمربی بلژیکی قرارداد امضا کردند که حداقل پنج گزینه بهتر را رد کردند (ژابی آلونسو، کلوپ، یولیان ناگلزمن، رالف رانگنیک و اولیور گلاسنر). در رزومه کمپانی تنها فتح لیگ دسته دو انگلیس با برنلی در سال ۲۰۲۳ و سقوط با این تیم در سال ۲۰۲۴ دیده می شد. 

حتی کلوپ، محبوب ترین سرمربی اروپا که اکنون در یک دفتر در باشگاه لایپزیش کار می کند پس از اینکه خبر اخراج آلونسو را شنید در این رابطه هشدار داد. سرمربی سابق لیورپول گفت: "در طول دو سال حضور در بایر لورکوزن، ژابی نشان داد چه استعدادی در مربیگری دارد. اگر اکنون تنها پس از 6 ماه از حضورش در رئال مادرید او را مجبور به جدایی از این تیم کردند نشانه این است که چیزی در فوتبال خوب پیش نمی رود."

از دهه ها پیش سرمربیان آنقدر اهمیت پیدا کردند که جایگاه نخست را در تیم گرفتند و موجب شدند نقش بازیکنان تنزل پیدا کند. اکنون این الگو زیر سوال رفته است.