در حالی که واشنگتن تلاش کرده با تحریمهای گسترده، مسیر فروش نفت ایران را محدود کند، شبکهای از پالایشگاههای خصوصی و شرکتهای بزرگ چینی عملاً بخشی از این فشار را خنثی کردهاند. «والاستریت ژورنال» در گزارشی به نقش گروه «هنگلی» و ناوگان سایه در خرید و انتقال نفت ایران پرداخته و نوشته است که این سازوکار، نهتنها به حفظ درآمدهای نفتی تهران کمک کرده، بلکه محدودیتهای عملی تحریمهای آمریکا در برابر پیوندهای اقتصادی ایران و چین را نیز آشکار ساخته است.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، «والاستریت ژورنال» در گزارشی به نقش شرکتهای خصوصی چین در تداوم صادرات نفت ایران و دور زدن تحریمهای آمریکا پرداخت و نوشت: شی جینپینگ، رهبر چین، سال گذشته با احضار مدیران ارشد شرکتهای خصوصی از آنها برای عبور از بحرانهای اقتصادی استمداد طلبید. در میان این چهرهها، چن جیانهوا، بنیانگذار ۵۵ ساله «گروه هنگلی» حضور داشت؛ مجموعهای عظیم که با بیش از ۳۰۰ هزار کارمند و درآمد سالانه یکصد میلیارد دلاری، از تسلا و بوئینگ نیز بزرگتر است. این غول صنعتی که در حوزههای پتروشیمی، نساجی و کشتیسازی فعالیت میکند، اکنون به واردکننده اصلی نفت تحریمشده ایران تبدیل شده است. خریدهای هنگلی و شبکهای از پالایشگاههای مستقل چینی موسوم به «قوری چای»، سال گذشته با جذب سی میلیارد دلار نفت، تقریباً تمام صادرات نفتی ایران را بلعیده و شریان مالی آن را تأمین کردند.
وزارت خزانهداری آمریکا اخیراً بخش پالایشگاهی این شرکت را تحریم کرده است، هرچند هنگلی با تکذیب این موضوع، میگوید خوراک خود را از خاورمیانه و شرکتهایی چون آرامکوی عربستان تأمین میکند. با این حال، شواهد نشان میدهد این مجموعه از اواخر سال ۲۰۲۰ و بهویژه پس از جنگ اوکراین، برای جبران بدهیهای سنگین پتروشیمی خود به نفت ارزانقیمت روی آورده است.
مانور ناوگان اشباح
پالایشگاههای مستقل چین برخلاف شرکتهای شناختهشده دولتی که نگران دسترسی به سیستم مالی دلاری آمریکا هستند، نیازی به دلار ندارند و در نتیجه خطر کمتری بابت تحریمها احساس میکنند. این مجموعهها با بهرهگیری از تخفیفهای بیستوپنج درصدی نفت، سودآوری خود را بهشدت افزایش میدهند. وزارت بازرگانی چین نیز صراحتاً از این شرکتها خواست تحریمهای آمریکا را نادیده بگیرند.
محمولههای نفتی از طریق مجاری ویژه و کشتیهای «ناوگان سایه» به چین منتقل میشوند؛ شناورهایی که با تاکتیکهای فریبکارانه، تحرکاتشان را پنهان میکنند. بهعنوان نمونه، نفتکش «سیکر ۸» پس از دریافت دو میلیون بشکه نفت از شناور دیگری که مبدأ آن جزیره خارگ بود، به سواحل پالایشگاه هنگلی در جزیره چانگشینگ نزدیک شد. این شناور سیستم موقعیتیاب خود را برای چند روز خاموش کرد و پس از روشن شدن مجدد، تغییر چشمگیر عمق آبخور آن نشاندهنده تخلیه کامل محموله بود.
تولد یک امپراتوری
مسیر رشد هنگلی، روایتی از تبدیل شدن یک نوجوان ترکتحصیلکرده و تاجر فقیر پارچه به یکی از ثروتمندترین مردان چین با ثروتی بالغ بر بیست میلیارد دلار است؛ در حالی که همسرش فان هونگوی نیز دارایی پنج میلیارد دلاری دارد. آنها با خرید یک کارخانه ورشکسته، امپراتوری خود را بنا کردند و برای رهایی از وابستگی به مواد اولیه، با حمایت مستقیم دولت پکن و شخص نخستوزیر وقت، تأسیسات عظیم پالایشگاهی خود را برپا ساختند.
از سال ۲۰۱۵ با آزادسازی واردات نفت برای پالایشگاههای خصوصی، این مجموعهها شکوفا شدند و واردات نفت از ایران را به روزانه ۱.۴ میلیون بشکه رساندند. جالب اینجاست که تحریمها نتوانسته ماشین توسعه هنگلی را متوقف کند. این شرکت یک کارخانه کشتیسازی ورشکسته متعلق به کره جنوبی را به قیمت سیصد میلیون دلار خریداری کرد. تنها چند هفته پس از تحریم بخش پالایشگاهی، بازوی کشتیسازی هنگلی بیش از دو میلیارد دلار قرارداد با اروپاییها امضا کرد و حجم سفارشاتش تا سال ۲۰۳۰ را به بیستوپنج میلیارد دلار رساند.
