جنگ ایران، زنجیرههای پنهان اقتصاد جهانی را نیز هدف گرفته است؛ جایی که اختلال در انرژی، اکنون بازار «سلطان مواد شیمیایی» را به تلاطم کشانده و کمبود گوگرد و اسید سولفوریک میتواند از کشاورزی تا معدن، موجی تازه از بحرانهای جهانی ایجاد کند.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، فارنپالیسی نوشت: برای کالایی که برای همه چیز، از داروسازی گرفته تا کشاورزی و معدن، ضروری است، گوگرد به ندرت به سرخط خبرها تبدیل میشود. اما جنگ ایران نشان میدهد که چرا جهان باید توجه دقیقتری به آن داشته باشد. دلیل آن این است که این درگیریِ در حال گسترش، با تحت فشار قرار دادن بازارهای جهانی انرژی، در تجارت جهانی گوگرد نیز که امروزه عمدتاً به عنوان محصول جانبی بخشهای نفت و گاز تولید میشود، اختلال شدیدی ایجاد کرده است. این ماده پس از تبدیل شدن به اسید سولفوریک - که به عنوان «سلطان مواد شیمیایی» شناخته میشود - عملیاتها را در بخشهای کود، فلزات و داروسازی به پیش میبرد. این بدان معناست که هرگونه اختلال در بازار گوگرد، پیامدهایی بسیار فراتر از خود آن بازار دارد. با توجه به تسلط خاورمیانه در تولید انرژی، این منطقه یک قدرت بزرگ در زمینه گوگرد نیز محسوب میشود.
مینا چاوهان، رئیس تحقیقات گوگرد و اسید سولفوریک در آرگوس مدیا (Argus Media)، که اطلاعات بازار جهانی انرژی و کالا را ارائه میدهد، گفت: این منطقه حدود نیمی از کل صادرات جهانی گوگرد را به خود اختصاص داده است و مقاصد اصلی آن شامل چین، هند، اندونزی و ایالات متحده است. اما جنگ ایران - و همچنین توقف ناشی از آن در تنگه هرمز - این جریانها را متوقف کرده و زنجیرههای تأمین را در سراسر جهان مختل کرده است.
چاوهان گفت: «اکنون به دلیل اهمیت خاورمیانه، واقعاً در قلمروی ناشناختهای هستیم.» بخشی از مشکل این است که حتی پیش از آغاز جنگ ایران در ماه فوریه، بازار گوگرد از قبل کاملاً در مضیقه بود.
جیمز ویلوبی، تحلیلگر پژوهشی در وود مکنزی (Wood Mackenzie)، یک شرکت تحقیقات انرژی، گفت که قیمتها در نتیجه تهاجم روسیه به اوکراین و همچنین تقاضای جدید از سوی بخش کود و صنعت نیکل اندونزی، به بالاترین سطح خود در سه یا چهار سال اخیر نزدیک شده بود. تمام این فشارها با جنگ ایران تنها تشدید شده است.
از آنجا که این درگیری تولید انرژی را به شدت تحت تأثیر قرار داده است، قیمت گوگرد سر به فلک کشیده که نشاندهنده میزان درهمتنیدگی این دو بخش است. این بخش اکنون تحت چنان فشاری قرار گرفته است که کشورها در حال اتخاذ تدابیری برای محافظت از اقتصاد خود در برابر این شوک هستند.
به گزارش رویترز، ترکیه هفته گذشته ممنوعیت صادرات گوگرد را اعلام کرد و هند نیز در حال بررسی محدودیتهای صادراتی خود است. بر اساس گزارشها، چین نیز قصد دارد از ماه مه صادرات اسید سولفوریک تولید شده به عنوان محصول جانبی ذوب مس و روی را متوقف کند.
به گفته چوهان، چین بزرگترین واردکننده گوگرد در جهان و همچنین یکی از تولیدکنندگان اصلی آن است، به طوری که تولید چین در سال گذشته حدود ۱۶ درصد از بازار جهانی را به خود اختصاص داده است - اگرچه تمام این حجم در داخل کشور مصرف میشود.
در عین حال، چاوهان گفت که چین همچنین بزرگترین صادرکننده منفرد اسید سولفوریک در جهان است و صادرات آن در سال گذشته ۲۰ درصد از تجارت جهانی اسید سولفوریک را به خود اختصاص داده است. او گفت که مقاصد اصلی شامل شیلی است که در بخش مس خود به اسید سولفوریک متکی است؛ اندونزی که دارای صنعت نیکل پررونقی است؛ و مراکش و عربستان سعودی که از اسید سولفوریک برای فسفاتهای فرآوریشده استفاده میکنند.
تحلیلگران گفتند که اقدامات احتمالی پکن احتمالاً با هدف محافظت از اقتصاد خود در برابر فشارهای خارجی انجام میشود.
سانگیتا گایاتری کانان، که در زمینه اقتصاد مواد معدنی و انرژی در دانشکده معادن کلرادو تحقیق میکند، گفت: «با توجه به اینکه این کالا چقدر مهم است، بسیار واضح است که این ممنوعیت در واقع یک واکنش استراتژیک برای محافظت از مصرفکنندگان داخلی است.»
اما تمام آن محدودیتهای تجاری، که بر امواج شوک اقتصادی ناشی از جنگ ایران افزوده میشوند، تنها باعث تداوم افزایش قیمتها و تحت فشار قرار دادن بازاری خواهند شد که پیش از این نیز با فشار شدیدی روبرو بود.
دلیل آن این است که اسید سولفوریک به راحتی قابل جایگزینی یا بلافاصله قابل تعویض نیست، و برای هر کسی دشوار خواهد بود که ذخایر گوگرد کافی را برای جبران تجارتی که به دلیل درگیری در خاورمیانه مختل شده است، سرهم کند.
چاوهان گفت: «حتی ترکیب تمام آن بخشهای بالقوه عرضه در سراسر جهان نیز برای پاسخگویی به حجمی که خاورمیانه صادر میکند کافی نخواهد بود.» از آنجایی که اسید سولفوریک زیربنای کود فسفاته است، بحران جهانی گوگرد نویدبخش فشار بیشتر بر بازارهای کشاورزی است که پیش از این نیز درد ناشی از جنگ ایران را احساس کردهاند.
خاورمیانه یک قطب اصلی کود است و هفتهها جنگ و اختلال در کشتیرانی باعث افزایش سرسامآور هزینههای کود در سراسر جهان شده است. این امر همچنین برای بخش معدن که برای استخراج و فرآوری به اسید سولفوریک متکی است، به معنای دردسر است.
بلومبرگ گزارش داد که معاملهگران گوگرد خشک مستقر در آسیا اکنون بنا بر گزارشها در تلاش برای تامین منابع جایگزین هستند، در حالی که تولیدکنندگان نیکل اندونزیایی که بخش عمده گوگرد خود را از خاورمیانه وارد میکنند، ممکن است مجبور به کاهش تولید شوند.
رابرت فریدلند، بنیانگذار ایوانهو ماینز (Ivanhoe Mines)، در پستی در ایکس گفت که خاورمیانه منبع بیش از ۹۰ درصد گوگرد وارداتی به آفریقا است.
او نوشت: «شنیدهام که معاملهگران در حال حاضر برای تامین هر مقداری با مشکل مواجه هستند. بنابراین قیمت اسید سولفوریک در سراسر آفریقا به طور قابل توجهی افزایش خواهد یافت. اگر این اختلال بیش از حدود ۳ هفته طول بکشد، عملیات اکسید مس به دلیل تمام شدن اسید مجبور به تعطیلی خواهند شد.»
اگر جنگ ایران همچنان به خفه کردن تولید انرژی و تجارت جهانی ادامه دهد، بحران طولانیمدت عرضه گوگرد ممکن است شرکتهای بیشتری را با چارهای جز متوقف کردن تولید یا تعطیلی باقی نگذارد.
کانان از دانشکده معادن کلرادو گفت: «دیگر فقط بحث تمایل به پرداخت نیست»، زیرا «اگر مواد در دسترس نباشد، تا چه حد میتوانید در مورد آن کاری انجام دهید؟»
