یک تحلیلگر مسائل خاورمیانه گفت: اگرچه عربستان در ابتدا خواهان یک جنگ محدود علیه ایران بود تا کشورمان تضعیف شود، اما اکنون که گستردگی جنگ را میبیند، خواهان پایانیافتن آن است.
جواد حیراننیا در گفتوگو با خبرنگار جماران، با اشاره به ادعای اخیر ترامپ مبنی بر تمایل عربستان به تداوم حملات به ایران که بلافاصله با تکذیب مقامات عربستانی در رسانهها مواجه شد، اظهار داشت: چند ماه قبل و پیش از آغاز دور اخیر مذاکرات ایران و آمریکا، وزیر دفاع عربستان در سفری که به آمریکا داشت، در جمعی غیررسمی با حضور خبرنگاران اعلام کرد برای وجهه آمریکا خوب نیست که تهدیدات خود در مورد حمله به ایران را عملی نکند. اگرچه پس از رسانهای شدن این موضوع، عربستان اعلام کرد که موضع این کشور حمایت از حمله آمریکا به ایران نیست، اما آنچه که در عمل از عربستان دیدیم، نشان میدهد این کشور موافق حمله محدود به ایران بوده است؛ حملهای که تنها باعث تضعیف ایران شود و منطقه را به آتش نکشاند.
وی با بیان اینکه عربستان خواستار بیثباتی شدید ایران و تغییر نظام جمهوری اسلامی نیست، عنوان کرد: عربستان و بسیاری دیگر از کشورهای عربی، تا جایی با حمله به ایران موافقاند که باعث تضعیف شدید کشورمان شود؛ بدون اینکه آسیبی به این کشورها وارد گردد. اما با توجه به اینکه ما هم در جنگ قبلی به پایگاه العدید قطر حمله کردیم و هم پیش از شروع جنگ کنونی تأکید داشتیم که هر جنگی علیه ایران، جنبه منطقهای پیدا خواهد کرد، کشورهای عربی متوجه شدند که حمله آمریکا به ایران، منافع آنها را تهدید خواهد کرد و لذا خواهان شروع جنگی گسترده علیه ایران نبودند.
این تحلیلگر مسائل خاورمیانه ادامه داد: اما با این وجود، آمریکا و اسرائیل دستورالعمل مدنظر خود را پیش بردند و به ایران حملهای گسترده کردند. اساسا یکی از موضوعاتی که کشورهای عربی و خصوصا عربستان، قطر و امارات را نگران کرده، همین است که علیرغم سرمایهگذاریهای گستردهای که این سه کشور در آمریکا انجام دادهاند تا سیاستهای منطقهای ترامپ را متمایل به خودشان کنند، جنگ کنونی نشان داد ایالات متحده به خواسته این کشورها توجهی ندارد و مطابق خواست اسرائیل عمل میکند.
حیراننیا تأکید کرد: اساسا حتی اگر نگوییم ورود آمریکا به جنگ صرفا به خواست اسرائیل بوده، حداقل به لحاظ زمان ورود، میتوانیم بگوییم آمریکا کاملا طبق جدول زمانبندی اسرائیل وارد جنگ شده و آن را ادامه داده است. حتی گزارشهایی وجود دارد مبنی بر اینکه ویتکاف و کوشنر در مذاکره با ایران جدیت نداشتند و به پیشنهادات بسیار خوبی که ایران داده بود، توجه نکردند و گزارش مناسبی را هم از مذاکرات به کاخ سفید انتقال ندادند. سفری هم که بوسعیدی، وزیر خارجه عمان پس از دور سوم مذاکرات به آمریکا داشت، به همین دلیل بود که احساس میکرد ویتکاف و کوشنر تصویر درستی از مذاکرات به ترامپ ارائه نمیدهند.
وی افزود: در هر صورت، اکنون اعراب از اینکه ترامپ به خاطر منافع اسرائیل جنگی را شروع کرده اما آنها باید هزینههای آن را بپردازند، ناراضی هستند. ضمن اینکه اعراب خلیجفارس اگرچه خواهان تضعیف ایراناند، اما نمیخواهند این وضعیت به سقوط جمهوری اسلامی منجر شود و باعث گردد موازنه قوا به نفع اسرائیل تغییر کند، زیرا جنایات دو سال و نیم اخیر اسرائیل و حملات آن به کشورهای عربی، موجب نگرانی این کشورها از قدرتگیری اسرائیل و تبدیل آن به هژمون منطقه شده است.
مدیرگروه مطالعات خلیجفارس مرکز پژوهشهای استراتژیک خاورمیانه با بیان اینکه بنابراین عربستان خواستار تضعیف بیش از حد ایران نیست، گفت: شاید عربستان با تضعیف برنامههای موشکی و هستهای ایران موافق باشد، اما اگر حملات علیه ایران به گونهای صورت گیرد که منجر به سقوط جمهوری اسلامی و تبدیل اسرائیل به هژمون منطقه شود، عربستان مخالف آن خواهد بود. ضمن اینکه اکنون عربستان خواهان ادامه جنگ نیست، زیرا خودش هم هدف حملات قرار گرفته است. بنابراین، میتوانیم این طور بگوییم اگرچه عربستان در ابتدا خواهان یک جنگ محدود علیه ایران بود تا کشورمان تضعیف شود، اما اکنون که گستردگی جنگ را میبیند، خواهان پایانیافتن آن است.
حیراننیا همچنین با اشاره به احتمالاتی که در مورد آینده روابط ایران و عربستان وجود دارد و همچنین برخی تحلیلها مبنی بر بیاثر شدن توافق پکن، بیان کرد: به نظر من، برخی از پیشرانهایی که منجر به توافق پکن شد، همچنان به قوت خود باقی است. یکی از مهمترین این پیشرانها، جبر جغرافیایی است. به هر حال ایران و عربستان همسایه هستند و سعودیها میدانند که باید یک رفتار محتاطانه در قبال ایران داشته باشند و نباید به گونهای عمل کنند که مجددا منطقه به بیثباتی کشیده شود. به علاوه، همان طور که گفتم، کشورهای عربی برای جلوگیری از افزایش قدرت اسرائیل، به ایران نیاز دارند. اگرچه این موضوع منجر به همکاری این کشورها با ایران و مثلا تشکیل یک ائتلاف منطقهای با حضور ایران نخواهد شد، اما باز هم روابط خود با ایران را طوری تنظیم خواهند کرد که جمهوری اسلامی بیش از حد تضعیف نشود و دست برتر به اسرائیل تعلق نگیرد.
وی با بیان اینکه جنگ کنونی باعث شد کشورهای عرب حاشیه خلیجفارس به دنبال شرکای استراتژیک دیگری از جمله فرانسه بروند و سرمایهگذاری خود بر صنایع تسلیحاتی بومیشان را افزایش دهند، افزود: تصور نمیکنم کشورهای عرب بخواهند تیرگی شکلگرفته در روابط خود با ایران را در دوران بعد از جنگ ادامه دهند. این کشورها در کنفرانس امنیتی دوحه نیز اذعان کرده بودند که یکی از مسائلی که باعث بیثبانی خاورمیانه شده، انزوای ایران از سازوکارهای منطقهای و دشمنپنداری ایران بوده است. بنابراین من فکر میکنم پس از جنگ، کشورهای منطقه سعی خواهند کرد روابط با ایران را افزایش دهند.
