پایگاه خبری جماران: بارش باران فرصتی است برای نفس کشیدن شهر و زدودن غبار از چهره معابر؛ با این حال، در تهران آغاز بارندگی‌ها اغلب با مشکلاتی همچون آبگرفتگی خیابان‌ها و اختلال در رفت‌وآمد شهروندان همراه می‌شود.
بارندگی روزهای شنبه و یکشنبه، ۱۶ و ۱۷ آبان‌ماه، بار دیگر تهران را دربرگرفت؛ بارشی که در کنار طراوت بخشیدن به شهر و کمک به کاهش آلودگی هوا، مشکلاتی همچون آبگرفتگی معابر، ترافیک و اختلال در تردد شهروندان را نیز به دنبال داشت. این در حالی است که شهرداری تهران پیش از آغاز بارندگی‌ها از شناسایی ۴۲ نقطه مستعد آبگرفتگی، لایروبی حدود ۵۵۰ کیلومتر از شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی و آماده‌باش نیروهای خدمات شهری در مناطق ۲۲گانه خبر داده بود.
همزمان با بارندگی‌ها، ویدئوهایی در فضای مجازی از نقاط مختلف تهران منتشر شد که آبگرفتگی معابر، گرفتار شدن خودروها در آب و ترافیک ناشی از آن را نشان می‌داد و بازتابی در میان کاربران و رسانه‌ها داشت. در مقابل، شهرداری تهران با طرح این ادعا که برخی از این تصاویر واقعی نیستند و با استفاده از هوش مصنوعی تولید شده‌اند، صحت و اعتبار بخشی از ویدئوهای منتشرشده را زیر سؤال برد.
با این وجود، انتشار این تصاویر و واکنش‌های متعاقب آن، بار دیگر مسأله آبگرفتگی معابر پایتخت و میزان اثربخشی اقدامات پیشگیرانه مدیریت شهری را به موضوعی قابل تأمل تبدیل کرده است؛ اینکه شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی تهران تا چه اندازه پاسخگوی بارندگی‌هاست و چرا این معضل همچنان در فصل بارندگی تکرار می‌شود؟
انتقاد یک عضو سابق شورای شهر از نحوه مواجهه با گزارش‌های آبگرفتگی
در همین زمینه، دکتر علی اعطا، عضو سابق شورای شهر تهران و متخصص مدیریت شهری، با انتقاد از واکنش برخی اعضای شورا به انتشار گزارش‌ها و تصاویر مربوط به آبگرفتگی معابر، به بیان دیدگاه‌های خود درباره عملکرد شهرداری و نحوه نظارت شورای شهر پرداخت.
او در این باره گفت: «درباره بارندگی و مشکلات تهران، بنا نداشتم وارد مجادلات جاری شوم و در گفت‌وگویی که داشتم، بیشتر درباره جهت‌گیری‌های سیاستی صحبت کردم. اما وقتی اظهارات بعضی از اعضای شورای شهر را در رسانه‌ها دیدم، متعجب شدم. به‌خصوص اینکه انتقاد از آبگرفتگی معابر را به امنیت ملی و منافع ملی گره زده‌اند و بعضاً تعابیری به کار برده‌اند که در شأن نمایندگی مردم نیست.
اول اینکه شهرداری به اندازه کافی سخنگو و روابط عمومی دارد. شورای شهر قرار است بر عملکرد شهرداری نظارت کند. وقتی بعضی اعضای شورا هم دفاع از شهرداری را وظیفه خود می‌دانند، پس چه کسی باید نظارت کند؟
رئیس سامانه ۱۳۷ اعلام کرده در جریان بارندگی‌ها بیش از سه هزار پیام درباره آبگرفتگی ثبت شده. این گزارش‌ها در سامانه خود شهرداری ثبت شده‌اند. آیا این‌ها هم سیاه‌نمایی است؟ اعضای شورا بهتر است به‌جای حمله به گزارش رسانه‌ها و منتقدان، بپرسند سرنوشت این گزارش‌ها چه شده است. ۴۲ نقطه مستعد آبگرفتگی که خود شهرداری شناسایی کرده. شما در شورا سوال کنید چند نقطه به‌طور اساسی اصلاح شده و چند نقطه همچنان مشکل دارد؟
نکته دیگر اینکه شنیدم صبح یکشنبه ۱۷ آبان، در حالی که تهران هنوز درگیر پیامدهای بارندگی شدید بود، معاون خدمات شهری را به صحن شورا دعوت کرده‌اند، آخر این چه تدبیری است؟ از یک طرف می‌گویند نیروهای شهرداری شبانه‌روز درگیر عملیات بوده‌اند، از طرف دیگر مسئول مستقیم خدمات شهری را در همان شرایط به صحن می‌آورند و ظاهراً بخش قابل‌توجهی از جلسه هم به تقدیر و تشکر می‌گذرد.
گزارش‌گرفتن از شهرداری وظیفه شوراست اما زمان و اولویت هم اهمیت دارد. بگذارید مسئول اجرایی در آن ساعات به گرفتاری مردم برسد. برای گزارش‌گرفتن، تقدیرکردن یا حتی بازخواست، بعد از عبور از شرایط اضطراری هم فرصت هست.
این عضو سابق شورا همچنین اظهار داشت: در مقایسه آمار بارندگی‌ها هم باید دقت کرد. معاون خدمات شهری بارش ۷۹٫۷ میلی‌متری شهرک قائم را با ۵۵ میلی‌متر بارندگی ثبت‌شده در مهرآباد در سیلابی پیشین مقایسه کرده است. این دو ایستگاه در موقعیت‌های متفاوتی قرار دارند و بازه اندازه‌گیری هم یکسان نیست. شدت بارش در بازه‌های کوتاه‌مدت نیز اهمیت زیادی دارد. با کنار هم گذاشتن دو عدد نامتجانس نمی‌توان درباره موفقیت عملکرد شهرداری نتیجه گرفت.
واقعاً عجیب است که پرسش درباره آبگرفتگی معابر، به بحث درباره سوابق سیاسی منتقدان و امنیت ملی کشیده می‌شود. اگر فیلم یا خبری ساختگی منتشر شده، مصداقش را معرفی و اصلاح کنند. اما مردم حق دارند مشکلات شهر را گزارش کنند و درباره عملکرد مدیران سؤال بپرسند.
اعطا در ادامه گفت: اگر حضرات ناراحت نمی‌شوند و طرح این پرسش‌ها را مغایر با امنیت ملی و منافع ملی نمی‌دانند، اتفاقاً مردم سؤال‌های دیگری هم دارند. مثلاً درباره پرونده‌های باغاتی که در صحن شورای شهر به رأی گذاشته می‌شود. مبنای کارشناسی این رأی‌ها چیست؟ اعضای شورا با چه مستنداتی درباره باغ‌بودن یا نبودن املاک تصمیم می‌گیرند؟ این تصمیم‌ها چه اثری بر سرنوشت باغات باقی‌مانده تهران دارد؟ شاید بد نباشد آقایان قدری از وقتی را که صرف دفاع از شهرداری و حمله به منتقدان می‌کنند، به پاسخ‌دادن به این پرسش‌ها اختصاص بدهند.
مسأله مهم‌تر، شیوه تصمیم‌گیری درباره شهر است. نمونه‌اش ماجرای سنگ‌فرش و بازسازی جوی‌های خیابان ولیعصر. تعدادی از متخصصان و کنشگران محیط‌زیست و میراث شهری، که اتفاقاً از دلسوزترین و دغدغه‌مندترین افراد درباره تهران هستند، بارها پیگیری کردند؛ مراجعه کردند، نامه نوشتند، دعوت به گفت‌وگو کردند و کارزار راه انداختند. درباره آسیب احتمالی به ریشه درختان و کاهش نفوذپذیری بستر جوی‌ها هشدار دادند. خب، نتیجه چه شد؟ کدام بخش از تصمیم شهرداری با نظر این متخصصان اصلاح شد؟ کسانی که وقت و انرژی‌شان را برای حفاظت از درختان و میراث طبیعی شهر می‌گذارند، چه باید بکنند که صدایشان شنیده شود؟»
در نهایت، تکرار آبگرفتگی معابر تهران تنها مسأله‌ای زیرساختی نیست، بلکه ضرورت نظارت مؤثر بر عملکرد مدیریت شهری و پاسخ‌گویی به مطالبات شهروندان را نیز یادآوری می‌کند؛ چراکه آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، شنیده‌شدن گزارش‌های مردمی، پیگیری مشکلات و اصلاح نقاط پرخطر پیش از بارندگی‌های بعدی است. انتظار شهروندان از مدیریت شهری این است که به‌جای توجیه مشکلات، برای جلوگیری از تکرار آنها راه‌حل‌های عملی و پایدار ارائه کند.