به گزارش جماران، الجزیره گزارش داد: موج جدیدی از هشدارهای امنیتی که اروپا را درمی‌نوردد، وارد مرحله‌ای تازه و حساس تر شد؛ به‌گونه‌ای که سرایت تهدیدهای بمب‌گذاری از فرودگاهها و مؤسسات رسانه‌ای برجسته به بخش آموزش کشیده شد و امروز چهارشنبه صدها مدرسه در ایتالیا و بریتانیا در اقدامی احتیاطی تخلیه شدند.
با وجود تأکید مقام‌ها بر دروغین بودن این هشدارها و بی‌اعتبار بودنشان، امضای مشترک آنها به نام نهادی که ادعا می‌کند غرب را هدف گرفته است، نگرانی‌های اروپایی از قرار گرفتن در معرض «جنگ ترکیبی و روانی» کم‌هزینه را تازه کرد؛ جنگی که هدفش فرسایش دستگاه‌های امنیتی و ایجاد وحشت درون جوامع غربی است.
تخلیه مدارس در سراسر ایتالیا
امروز چهارشنبه مدارسی در سراسر ایتالیا پس از زنجیره‌ای از گزارش‌های دروغین درباره وجود بمب تخلیه شدند و جورجا ملونی، نخستوزیر، تأکید کرد که هیچ «خطر ملموسی» وجود ندارد.
ملونی پس از آنکه ۳۱۲ مدرسه هشدار دریافت کردند، خواستار برگزاری نشست دولت شد؛ این آمار بر اساس گزارش رسانه‌های محلی است.
وزیر آموزش ایتالیا نیز اعلام کرد که دست‌کم ۳۰۰ مدرسه در این کشور تخلیه شده‌اند، آن هم پس از آنکه همه آنها پیامهای ایمیلی دریافت کردند که از وجود بمب هشدار می‌داد.
جوزپه والدیتارا در گفت‌وگو با شبکه محلی «لا۷» افزود که اعتقاد دارد این هشدارها دروغین هستند و انتظار می‌رود شمار مدرسه‌هایی که چنین هشدارهایی دریافت کرده‌اند افزایش یابد.
او توضیح داد که شمار بالای مدارس دریافت کننده این هشدار «نشان می‌دهد که این تهدید فاقد اعتبار است».
یکی از مدارس رم نیز از طریق یک اپلیکیشن پیام‌رسان به والدین اطلاع داد که پس از این هشدار، همه دانش‌آموزان به مکانی امن منتقل و زیر نظارت کادر آموزشی قرار گرفتند.
تهدیدها در اسکاتلند و بریتانیا
مقامات در اسکاتلند، ایرلند شمالی و جمهوری ایرلند نیز اعلام کردند که امروز چهارشنبه از طریق ایمیل، پیام تهدیدآمیزی به شمار زیادی از مدارس رسیده که مشخص شده جعلی است و منشأ آن خارج از بریتانیاست.
پلیس ایرلند گفت که از یک «پیام عمومی» ارسال‌شده به بسیاری از مدارس آگاه است و به این نتیجه رسیده که این تهدید هیچ اعتباری ندارد و نیازی به تخلیه مدارس نیست.
پلیس ایرلند شمالی اعلام کرد که بیش از ۳۰۰ مدرسه نیز ایمیلی حاوی تهدید دریافت کرده‌اند که با آن به‌عنوان یک تهدید جعلی برخورد شده است، و افزود که منشأ این ایمیل خارج از بریتانیاست.
پلیس اسکاتلند گفت که این پیام‌ها بی‌درنگ جعلی تلقی شدند و بر همین اساس با آنها برخورد شد.
در بیانیه‌ای افزود: «تحقیقات ما به این نتیجه رسیده است که هیچ نشانه‌ای از اعتبار داشتن این تهدید و هیچ خطری برای مردم وجود ندارد.»
حملات و گزارش‌های کاذب
تحولات امروز حلقه تازه‌ای از زنجیره‌ای از رویدادهای مشابه است که اروپا را درمی‌نوردد؛ چراکه در روزهای گذشته، چندین شهر و پایتخت شاهد سلسله‌ای از حملات علیه یخچال‌های فروشگاه‌های بزرگ و گزارش‌های کاذب درباره وجود بمب بودند که پروازهای هوایی، فرودگاهها و نهادهای رسانه‌ای را هدف گرفت. این تهدیدها و هشدارها فرانسه، ایتالیا، پرتغال، جمهوری چک، ایرلند، بریتانیا، مجارستان، هلند و بلغارستان را در برگرفت.
هشدارهای روز جمعه گذشته درباره وجود مواد منفجره، ۱۱ پرواز هوایی را هدف گرفت که از پراگ و صوفیه می‌آمدند یا به آنها می‌رفتند. همچنین چهار پرواز به مقصد مادرید را شامل می‌شد.
همچنین چهار گزارش درباره وجود بمب در هواپیماهایی که بر فراز خاک فرانسه در پرواز بودند صادر شد؛ این هواپیماها «به‌سلامت» فرود آمدند و تیم‌های خنثی‌سازی مواد منفجره «عملیات بازرسی امنیتی» را روی آنها انجام دادند.
دست‌کم ۲۰ پرواز هوایی نیز پنجشنبه گذشته با تهدید وجود بمب مواجه شدند. در تمامی این موارد، هیچ ماده منفجره‌ای یافت نشد. این هشدارها یک کشتی گردشگری را نیز شامل شد.
هشدارها در سراسر اروپا به تغییر مسیر هواپیماها، اسکورت آنها با جنگنده‌ها، تخلیه و بازرسی آنها منجر شد. مجارستان جنگنده‌های «گریپن» و بلغارستان جنگنده‌های «میگ» را به پرواز درآوردند و فرانسه از جنگنده‌های «رافال» و «میراژ» استفاده کرد. این عملیات‌های پایش آسمان بسیار پرهزینه است.
تهدید علیه مؤسسات رسانه‌ای
موج تهدیدها تنها به پروازها، فرودگاهها و مدارس محدود نشد؛ پلیس ایرلند اعلام کرد پیامهای تهدیدآمیزی از طریق ایمیل درباره وجود بمب در چندین مؤسسه رسانه‌ای دریافت کرده که در پایتخت، دوبلین، تخلیه شدند؛ از جمله سازمان رادیو و تلویزیون ملی «آر‌تی‌ئی» (RTÉ)، ایستگاه‌های رادیویی «نیوز تاک» (Newstalk) و «تودی اف‌ام» (Today FM) و شبکه «ویرجین مدیا» (Virgin Media).
همچنین مؤسسات رسانه‌ای بریتانیایی از جمله «اسکای نیوز» و فرانسوی از جمله «تی‌اف۱» (TF1) هشدارهای مشابهی دریافت کردند، بدون آنکه بمبی کشف شود.
سازمان صدا و سیمای ایرلند ناچار شد روز جمعه گذشته برنامه‌های خود را با پخش موسیقی و یک پیام ضبط‌شده جایگزین کند و برخی از این جایگزینی‌ها تا سه ساعت ادامه یافت.
چه کسی پشت این تهدیدهاست؟
و بر اساس نسخه‌ای از پیامی که امروز به مدارس در ایتالیا ارسال شد، این ایمیل با امضای «میخائیل آندروپوف، رهبر ایالت مِسوجنستان» بوده است.
همان شخصی که ادعا می‌کند فرستنده این پیام است، پیش‌تر نیز مسئولیت تهدیدهای بمب‌گذاری را که روز جمعه گذشته از طریق ایمیل به اتاق‌های خبری در ایرلند و بلغارستان فرستاده شد، بر عهده گرفته بود.
تاکنون هیچ طرفی به‌طور رسمی متهم نشده است، اما اروپایی‌ها در ماه‌های گذشته بارها روسیه و ایران را به انجام عملیاتی با هدف بی‌ثبات‌سازی در خاک خود متهم کرده‌اند؛ خواه این عملیات کمپین‌های اطلاعات نادرست باشد، خواه خرابکاری، حملات سایبری یا اقدامات خشونت‌آمیز.
گزارشی از شرکت «آسپری فلایت سولوشنز» این احتمال را مطرح می‌کند که بازیگرانی با انگیزه‌های سیاسی، خطوط هوایی و فرودگاه‌های اروپایی را برای مختل کردن عملیات پروازی هدف قرار دهند؛ آن هم در بستر رقابتی میان گروه‌های هوادار روسیه و گروه‌های هوادار اوکراین.
با این حال، همین شرکت اشاره می‌کند که این موضوع را نمی‌توان به‌طور قطعی اثبات کرد؛ از این رو این فرضیه تنها یک احتمال باقی می‌ماند که به شواهد رسمی نیاز دارد.
بسیاری از مقام‌های اروپایی این کمپین را با حمایت اروپا از اوکراین در جنگش با روسیه مرتبط دانسته و مسکو را به راه‌اندازی کارزاری از آشوب «با همه ابزارها» متهم کرده‌اند؛ ابزارهایی که روش‌هایی کم‌هزینه و با قابلیت انکارپذیری آسان هستند و انتظار نمی‌رود واکنشی مسلحانه را برانگیزند. مسکو نیز دخالت خود را به‌شدت تکذیب کرده است.
«پیامی به غرب»
یکی از ایمیل‌هایی که سازمان پخش ایرلند (RTE) روز جمعه دریافت کرد، حاوی این پیام بود: «می‌خواهیم تمام جهان درباره ما بداند، و به همین دلیل یکی از مأموران ما یک بسته انفجاری در ساختمان شما کار گذاشته است. این بسته ظرف ۴۵ دقیقه منفجر خواهد شد. زمان رو به پایان است.»
ایمیل‌های ارسال‌شده به این سازمان همچنین امضای «میخائیل آندروپوف» را داشتند. در ادامه پیام آمده بود: «اما این تنها آغاز ماجراست. آنچه این هفته رخ داد، تنها بخش کوچکی از آن چیزی است که در آینده نزدیک در انتظار اروپاست.»
فردی که می‌گوید نویسنده این پیام است، نام خانوادگی‌اش با یوری آندروپوف، دبیرکل پیشین حزب کمونیست شوروی، مشترک است. عنوان ایمیل یعنی «پیامی به غرب» نیز با عنوان کتاب زندگی‌نامه آندروپوف که «چالشی تازه برای غرب» نام دارد، شباهت دارد.
روشن نیست که آیا این موضوع نشانه دخالت روسیه است یا تلاشی برای متهم‌کردن مسکو.
«تروریسم سکه‌های ده پنی»
فرمانده پلیس لندن، مارک رولی، خواستار اجتناب از اغراق در واکنش به تهدیدهای آنلاین شد و در اظهاراتی به رادیو «بی بی سی ۴» تجربه‌ی رویارویی با تهدیدهای ارتش جمهوریخواه ایرلند در دهه‌های گذشته را یادآوری کرد.
او گفت: «ما اصطلاح "تروریسم سکه‌های ده پنی" را به کار می‌بردیم؛ چرا که یک تماس تلفنی دروغین درباره‌ی وجود بمب می‌توانست یک شهر کامل را فلج کند» و تأکید کرد که باید میان هشدارهای دروغین و تهدیدهای واقعی تمایز قائل شد.
آیا تهدیدها بر هوانوردی و حمل‌ونقل هوایی تأثیر می‌گذارند؟
نخستین تأثیر، تأخیر در زمان پروازها یا لغو و تغییر مسیر آنهاست که اختلال‌های بزرگی برای مسافران ایجاد می‌کند، منابع امنیتی مهمی را در فرودگاهها به هدر می‌دهد و برای شرکتهای هواپیمایی دهها هزار دلار هزینه به همراه دارد.
تحلیل «آسپری»، مرکز تخصصی تحلیل مخاطرات هوانوردی و امنیت هوایی، فراتر از این می‌رود و معتقد است که خودِ اختلال در بسیاری از موارد هدف اصلی است، نه حمله.
اما تأثیر عمیق‌تر بر اعتماد مسافران و روندهای امنیتی است؛ زیرا تکرار این هشدارها باعث می‌شود که روندها کندتر و سختگیرانه تر شوند، یعنی صفهای طولانی‌تر و بازرسی دقیق‌تر به بهای سرعت سفر.
کارشناس مستقل امنیت هوایی، سباستین کارون، به خبرگزاری فرانسه گفت که این تهدیدها برای تضعیف کل شبکه‌ی حمل‌ونقل هوایی اروپا کافی نیستند، اما هدف قرار دادن چند هواپیما به‌طور همزمان جنجال‌آفرین است و افزود: «ما ناچاریم هر یک از آنها را بازرسی کنیم.»
ژان-مارک ریکلی، مدیر بخش مخاطرات جهانی و نوپدید در مرکز سیاست ژنو، بدون قطعیت درباره‌ی هویت عاملان، به این خبرگزاری گفت که این شیوه‌ی آسان برای اجرا، که زیر آستانه‌ی جنگ علنی می‌ماند اما تأثیر بزرگی دارد، با «عملیات چندابزاری علیه کشورهای اروپایی» همخوانی دارد.
او توضیح داد که تأثیر این عملیات بر پروازهای هدف و فضای هوایی اروپا مستقیم است و از نظر روانی نیز از طریق پراکندن حس ناامنی عمل می‌کند، و اینکه «مقابله با آن در مقایسه با هزینه‌ی تقریباً صفرِ تهدید، بسیار پرهزینه است.»