به گزارش جماران، اظهارات دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا درباره قصدش برای توقف کمک‌های نظامی آمریکا به اسرائیل تا پایان سال ۲۰۲۶ پرسش‌هایی درباره آینده روابط واشنگتن و تل آویو و میزان تأثیری که این تصمیم بر توانمندی‌های نظامی رژیم اسرائیل خواهد گذاشت، برانگیخته است.
هرچند این گام به‌نظر تغییری بزرگ در رابطه واشنگتن با نزدیک‌ترین متحدش در خاورمیانه است، کارشناسانی که با روزنامه بریتانیایی «ایندیپندنت» گفت‌وگو کرده‌اند معتقدند تصویر پیچیده‌تر از این است و این تصمیم به معنای پایان همکاری نظامی و اقتصادی میان دو طرف نیست.
این تصمیم مربوط به توافقی ده‌ساله است که در سال ۲۰۱۸ در دوره ریاست‌جمهوری باراک اوباما منعقد شد و بر اساس آن سالانه ۳٫۸ میلیارد دلار به اسرائیل پرداخت می‌شود؛ از این مبلغ ۳٫۳ میلیارد دلار برای تأمین مالی خرید سلاح‌های آمریکایی و ۵۰۰ میلیون دلار برای برنامه‌های دفاع موشکی است. قرار بود این توافق تا سال ۲۰۲۸ ادامه یابد، اما دولت ترامپ تصمیم گرفت کمکها را دو سال پیش از موعد آن پایان دهد.
فاصله گرفتن از انتقادها به اتحاد
این روزنامه اشاره میکند که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم اسرائیل، در ماه مه گذشته تمایل خود را برای رهایی تدریجی از وابستگی به حمایت نظامی آمریکا ابراز کرده و گفته بود که نمی‌خواهد منتظر کنگره بعدی بماند، بلکه می‌خواهد همین حالا آغاز تحول را شروع کند و در طول ۱۰ سال مؤلفه مالی کمک‌های نظامی را به صفر برساند.
به گفته او، نتانیاهو هدف دارد اسرائیل را به‌عنوان دولتی مستقل و توانا در تأمین نیازهای دفاعی خود معرفی کند.
گرگ رومان، مدیر اجرایی مجمع خاورمیانه، بر این باور است که پایان دادن به کمکها ایده خود نتانیاهو بوده و می‌تواند به اسرائیل انعطاف بیشتری در انتخاب خریدهای دفاعی و محل‌های تولید بدهد و یکی از برجسته‌ترین اعتراض‌های آمریکا به این اتحاد را از میان بردارد.
به‌جای کمک‌های مستقیم، انتظار می‌رود رابطه به سمت شراکتی بر پایه فروش سلاح، تولید مشترک، تبادل اطلاعات اطلاعاتی و عملیات نظامی مشترک حرکت کند.
اما اسحاق هرتسوگ، رئیس‌جمهور رژیم اسرائیل، این اعلام را «مانند صاعقه» توصیف کرد، و رسانه‌های اسرائیلی از قول یک مقام عالی‌رتبه نقل کرده‌اند که هنوز ابهام بر توافق حاکم است و نتانیاهو به ترامپ وعده داده است بدون ایجاد سر و صدا از کمکها دست بردارد.
بار مالی بر خزانه اسرائیل
در سطح اقتصادی، توقف کمکها در صورت اجرا می تواند بار مالی بر خزانه اسرائیل را افزایش دهد، در زمانی که هزینه های دفاعی حدود ۱۷ درصد از کل هزینه های عمومی را به بخش دفاع اختصاص می دهد.
جولی نورمن، پژوهشگر مشارکت کننده در برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در «موسسه چاتام هاوس»، می گوید اسرائیل ناچار خواهد شد سالانه ۳.۸ میلیارد دلار تأمین مالی جایگزین از منابع خود فراهم کند، یا از طریق بازتوزیع هزینه ها یا افزایش استقراض، در حالی که با فشارهای اقتصادی و تحریم های احتمالی اروپا روبه روست.
اما از نظر نظامی، همکاری در حوزه دفاع موشکی لزوماً متوقف نخواهد شد؛ نورمن انتظار دارد ترتیبات مشترک در این زمینه ادامه یابد، در حالی که رومان اشاره میکند که تخصیص سالانه ۵۰۰ میلیون دلار به تأمین مالی سامانه های گنبد آهنین، فلاخن داوود و پیکان کمک می کند.
تأثیر اولیه ممکن است محدود باشد، اما در طول سالها افزایش خواهد یافت، به ویژه در تأمین مالی هواپیماهای آمریکایی که نیروی هوایی اسرائیل به آنها وابسته است.
تحول سیاسی مهم
این روزنامه به پیچیدگی‌های دیگری نیز اشاره میکند، زیرا اسرائیل باید پس از سال ۲۰۲۸ حدود ۱۰ میلیارد دلار برای پوشش سفارش‌های تسلیحاتی موجود تأمین کند؛ این موضوع بر اساس سندی از وزارت خارجه آمریکاست که روزنامه «وال‌استریت ژورنال» آمریکا آن را دیده است.
همچنین توقف کمکها ممکن است اسرائیل را به گسترش تولید داخلی مهمات و سلاح‌های خود سوق دهد.
در بُعد سیاسی، نورمن معتقد است که اعلام توقف کمک های نظامی آمریکا به اسرائیل نشان‌دهنده تحولی مهم است، به‌ویژه از آنجا که دعوت‌ها به کاهش کمکها دیگر محدود به یک حزب آمریکایی نیست، بلکه در میان هر دو حزب بازتاب یافته است.
با نزدیک شدن به آغاز به کار کنگره جدید در ۳ ژانویه دوم ۲۰۲۷، که در کنترل دموکرات‌ها خواهد بود، اهمیت نقش آن در تعیین اعتبارات نظامی آینده افزایش می‌یابد.
در اسرائیل نیز، گادی آیزنکوت روز گذشته ۸ نوامبر دوم رسماً مأمور تشکیل دولت شد، در حالی که نتانیاهو تا زمان تشکیل دولت جدید نخست‌وزیر باقی می‌ماند. کارشناسان بر این باورند که هویت دولت آینده ممکن است بر بحث سیاسی آمریکا درباره آینده همکاری نظامی تأثیر بگذارد، بدون آنکه به‌تنهایی سرنوشت کمکها را روشن کند.