تشدید حملات موشکی و پهپادی انصارالله به مناطق جنوبی عربستان، بر برنامههای بلندپروازانه ریاض برای تبدیل عسیر و جازان به قطبهای جدید گردشگری و سرمایهگذاری سایه انداخته است؛ مناطقی که میزبان مجموعهای از پروژههای چندمیلیارددلاری، از «قلههای سودا» و فرودگاه جدید ابها تا بزرگراهها، نیروگاههای خورشیدی و ورزشگاه جام جهانی ۲۰۳۴ هستند. همزمان، افزایش ریسکهای امنیتی میتواند جذب سرمایهگذاران خارجی و گردشگران به این مناطق مرزی را دشوارتر کند.
برنامه ۵۰ میلیارد ریالی (۱۳.۵ میلیارد دلاری) عربستان برای توسعه عسیر، این منطقه جنوبی را به ویترین گردشگری ملی کشور تبدیل کرده؛ طرحی که در چارچوب آن، عربستان به دنبال جذب سالانه ۱۵۰ میلیون گردشگر و پیشبرد برنامههای خود برای متنوعسازی اقتصاد است.
با این حال، تحولات چند روز اخیر بر پروژههای توسعهای در عسیر و جازان سایه انداخته است. ازسرگیری درگیریها میان نیروهای سعودی و انصارالله یمن به موجی از حملات موشکی و پهپادی منجر شده که بیشتر آنها در این دو استان فرود آمدهاند. عسیر و جازان با بیش از ۳ میلیون نفر جمعیت، در جنوبغربیترین نقطه عربستان و در مرز با مناطق تحت کنترل انصارالله در یمن قرار دارند.
تیم کالن، مقام پیشین صندوق بینالمللی پول و عضو کنونی مؤسسه کشورهای حاشیه خلیج فارس در واشنگتن، میگوید این وضعیت اصلا برای سرمایهگذاری بخش خصوصی و فضای حاکم بر سرمایهگذاران خوب نیست. این مسئله در سراسر کشور صدق میکند، اما در جنوب شدت بیشتری دارد.
طی چند سال گذشته، مجموعهای از پروژهها در جنوب عربستان برنامهریزی شده؛ از طرحهای گردشگری و نیروگاههای برق گرفته تا جادهها، یک فرودگاه جدید و حتی یک ورزشگاه که قرار است میزبان مسابقات جام جهانی ۲۰۳۴ عربستان باشد.
ساکنان این مناطق در طول هفته بارها هشدارهایی درباره حملات موشکی و پهپادی قریبالوقوع دریافت کردهاند. رسانههای محلی گزارش دادند که روز شنبه، پرتابه انصارالله به چند ساختمان در جازان آسیب زد.
روز سهشنبه نیز مقامهای محلی عسیر از دانشآموزان خواستند به دلیل گزارشهای نامشخص درباره «وضعیت جوی»، در خانه بمانند؛ این در حالی بود که گزارشهای عمومی منتشرشده در هفته گذشته از دمای ۲۰ تا ۳۰ درجه سانتیگراد و آسمانی عمدتاً صاف حکایت داشت. آبوهوای نسبتاً معتدل این منطقه، یکی از پایههای اصلی برنامه گردشگری عسیر بوده است.
بیشتر گردشگران عسیر با فرار از گرمای شدید تابستان در دیگر مناطق عربستان یا کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس به این منطقه میآیند. عسیر در سال ۲۰۲۴ میزبان ۸ میلیون گردشگر بود که اندکی کمتر از هدف ۹ میلیون نفری آن محسوب میشود. با این حال، مقامهای توسعه منطقه امیدوارند با ساخت اقامتگاههای لوکس، میزان هزینهکرد گردشگران را افزایش دهند.
یکی از بزرگترین این طرحها، پروژه «قلههای سودا» (Soudah Peaks) است؛ مجموعهای تفریحی با ۲۷۰۰ اتاق که در ارتفاع بیش از ۳۰۰۰ متری از سطح دریا ساخته میشود. قرار است نخستین مرحله این پروژه سال آینده به بهرهبرداری برسد و صندوق سرمایهگذاری دولتی عربستان (PIF)، بهعنوان مالک آن، اعلام کرده که این طرح به دستکم ۳ میلیارد دلار سرمایهگذاری نیاز دارد.
امسال، صندوق سرمایهگذاری دولتی تلاش کرده مشارکت سرمایهگذاران بخش خصوصی را افزایش دهد. این صندوق در راهبرد جدید سرمایهگذاری خود اعلام کرده که میخواهد سرمایهگذاران خارجی نقش پررنگتری در پروژههای بزرگ، از جمله «قلههای سودا»، داشته باشند. با آغاز حملات به عربستان، تحقق این هدف ممکن است دشوارتر شود.
کالن میگوید: احتمالاً شاهد خواهیم بود که سرمایهگذاران خارجی تا زمانی که چشمانداز بلندمدت، با روشنتر شدن شرایط، مشخص شود، عمدتاً دست نگه دارند و منتظر بمانند.
صندوق سرمایهگذاری عمومی اعلام کرده که قصد دارد هزینههای خود را کاهش دهد و تمرکز را بر پروژههای اولویتدار، بهویژه طرحهایی مرتبط با رویدادهای بزرگ آینده مانند جام جهانی ۲۰۳۴، افزایش دهد.
ورزشگاه دانشگاه ملک خالد در عسیر یکی از ۱۵ ورزشگاهی است که قرار است میزبان مسابقات جام جهانی باشد. این ورزشگاه قرار است سال ۲۰۳۰ بازسازی شود و ظرفیت آن سه برابر شده و به ۴۵ هزار نفر برسد.
با اینکه تاکنون نشانهای از تأثیر درگیریها بر توسعه این ورزشگاه دیده نشده، به گفته کارشناسان، ممکن است بازدیدکنندگان درباره سفر به منطقهای که تا این اندازه به مرز یمن نزدیک است، احتیاط بیشتری به خرج دهند.
در سطحی گستردهتر، تحولات امسال و درگیری با ایران بر نحوه تخصیص منابع مالی عربستان نیز تأثیر گذاشته و باعث شده اولویت هزینهها از پروژههای عظیم و طرحهای گردشگری به سمت حوزههای دیگر تغییر کند؛ و تمرکز بیشتری بر پروژههای جدید لجستیکی و طرحهای معطوف به نیازهای داخلی وجود داشته باشد.
با اینحال، همه پروژههای در حال اجرا در جنوب عربستان صرفاً گردشگری نیستند. این طرحها همچنین شامل بزرگراه ۵ میلیارد دلاری عسیر–جازان، نیروگاههای خورشیدی با ظرفیت بیش از ۵ گیگاوات و فرودگاه جدید ابها با ظرفیت پذیرش سالانه ۱۳ میلیون مسافر نیز است.
