پیش از جنگ، هزینههای حمل و نقل بخش کوچکی از هزینه نفت را تشکیل میداد، اما کمبود نفتکشهای موجود، قیمتها را به سطحی رسانده است که نفت خام از مناطق دوردست را کمتر جذاب میکند و پالایشگاهها را تشویق میکند تا از نظر جغرافیایی به دنبال منابع نزدیکتر باشند.
به گزارش جماران، افزایش بیسابقه هزینههای حمل و نقل نفت، برخی از قراردادهای حمل و نقل نفت خام برای مسافتهای طولانی را به آستانه بی فایدگی اقتصادی رسانده است و کمبود شدید ابرنفتکشها، در زمانی که بازارهای سوخت با کمبود شدید مواجه هستند، تهدیدی برای تغییر مسیرهای عرضه جهانی است.
طبق گزارش بلومبرگ، حمل یک محموله از هیوستن به آسیا اکنون حدود ۲۶ دلار به هزینه هر بشکه اضافه میکند که معادل حدود ۵۲ میلیون دلار برای هر محموله است و حدود یک چهارم قیمت قراردادهای آتی نفت خام وست تگزاس اینترمدیت را نشان میدهد.
پیش از جنگ، هزینههای حمل و نقل بخش کوچکی از هزینه نفت را تشکیل میداد، اما کمبود نفتکشهای موجود، قیمتها را به سطحی رسانده است که نفت خام از مناطق دوردست را کمتر جذاب میکند و پالایشگاهها را تشویق میکند تا از نظر جغرافیایی به دنبال منابع نزدیکتر باشند.
سعد رحیم، اقتصاددان ارشد ترافیگورا، گفت که حمل و نقل نفت هرگز تا این حد گران نبوده است و خاطرنشان کرد که افزایش سهم حمل و نقل دریایی در کل ارزش نفت خام، لجستیک را به عاملی تأثیرگذارتر در بازار تبدیل میکند.
هزینه ای که رکورد زد
در مسیر اصلی انتقال نفت خام از خلیج فارس به چین ، درآمد نفتکشهای غولپیکر که حدود دو میلیون بشکه نفت حمل میکنند، از ۱.۲ میلیون دلار در روز فراتر رفته است، در حالی که فشارها به انواع مختلف نفتکشها در سراسر جهان گسترش یافته است.
درآمد نفتکشهای «سوئزمکس» که ظرفیت حدود یک میلیون بشکه دارند، به طور متوسط به بیش از ۳۰۰ هزار دلار در روز افزایش یافته است، سطحی که معمولاً با سفر به مناطق جنگی و از آنجا مرتبط است.
افزایش نرخ حمل و نقل دریایی، ارزش بازار بزرگترین شرکتهای نفتکش جهان را در طول هفته به رکورد نزدیک به ۷۰ میلیارد دلار رسانده است.
اما سود حاصل از شرکتهای کشتیرانی با افزایش فشار بر تاجران نفت و پالایشگاهها خنثی میشود، زیرا دلالان نگرانند که هزینههای بالای حمل و نقل، پالایش برخی از محمولهها را بیفایده کند و این امر میتواند خرید نفت خام از منابع دوردست را با وجود تقاضای قوی برای گازوئیل و بنزین محدود کند.
مسیرهای کوتاهتر
پیامدهای این امر از قبل در تجارت نفت شروع به ظهور کرده است، زیرا دادههای ورتکسا نشان میدهد که جریان نفت خام از ایالات متحده به آسیا در هفتههای اخیر کاهش یافته است، که همزمان با افزایش هزینههای حمل و نقل به حدود سه برابر سطح قبلی آنها بوده است.
یک پالایشگاه ژاپنی اخیراً محمولهای از نفت خام آلاسکا را خریداری کرد، اگرچه این نفت از آن دسته نفتهایی نیست که معمولاً پالایشگاههای ژاپنی به طور گسترده از آن استفاده میکنند و از مسیر کوتاهتر در مقایسه با سایر منابع بهره میبرند.
در اروپا، جستجوی بشکههای نفت نزدیک، قیمتهای واقعی نفت خام را افزایش داد، به طوری که قیمت نفت خام برنت از ۱۳۱ دلار در هر بشکه فراتر رفت، در حالی که قیمتهای آتی برنت در طول هفته به حدود ۱۱۰ دلار رسید.
پالایشگاههای اروپایی نیز پس از آنکه عربستان سعودی به خریداران اروپایی اطلاع داد که محمولههایی را تحت قراردادهای بلندمدت برای ماه آینده به آنها اختصاص نخواهد داد، به دنبال جبران کمبود عرضه خاورمیانه هستند.
در مقابل، فروش نفت خام آنگولا که معمولاً هزاران مایل را برای رسیدن به خریداران در چین طی میکند، کند شده است، زیرا جذابیت منابعی که نیاز به سفرهای طولانی دارند، کاهش یافته است.
تحلیلگران کپلر معتقدند که سطح فعلی حمل و نقل ممکن است افزایش خود را در طول زمان محدود کند و در نهایت فرصتهای آربیتراژ را از بین ببرد و تقاضا برای گرانترین بشکههای نفت با مسافت طولانی را کاهش دهد.
کمبود اپراتورها
بخش عمدهای از این افزایش قیمت به دلیل کمبود شدید ابرنفتکشهای موجود برای اجاره کردن است، به طوری که دلالان و مقامات صنعتی میگویند برخی مناطق در دورههای زمانی خاص، تنها تعداد بسیار محدودی کشتی در دسترس دارند.
این امر باعث شد پالایشگاههای آسیایی به جای نفتکشهای غولپیکری که معمولاً برای سفرهای طولانی استفاده میشوند، از نفتکشهای «افراماکس» که میتوانند حدود ۷۰۰ هزار بشکه را در خود جای دهند، برای حمل برخی از محمولههای آمریکایی استفاده کنند.
برخی از محمولهها از بنادر اقیانوس اطلس، از جمله برزیل، به جای یک ابرنفتکش که میتواند دو میلیون بشکه را در خود جای دهد، در دو نفتکش سوئزمکس با ظرفیت هر کدام یک میلیون بشکه بارگیری میشوند.
تأثیر جنگ
بلومبرگ افزایش هزینههای حمل و نقل دریایی را به دو عامل اصلی نسبت میدهد: پیامدهای جنگ بین ایالات متحده و ایران و شرطبندیهای کلان در بازار نفتکشها که حتی قبل از وقوع جنگ، قیمتها را افزایش داده بود.
کشتیهایی که نفت را از طریق تنگه هرمز حمل میکنند، به دلیل معاوضه محموله در نزدیکی عمان، زمان بیشتری را صرف میکنند، در حالی که سایر تانکرها برای رسیدن به محمولهها در مدیترانه باید هزاران مایل را در اطراف آفریقا طی کنند.
در عین حال، از دست دادن برخی از منابع خاورمیانه باعث شده است که خریداران آسیایی بیشتر به نفت قاره آمریکا متکی شوند، که این امر سفرهای دریایی را طولانیتر کرده و ظرفیت موجود ناوگان نفتکشها را کاهش داده است.
چالش بازار نفت این است که هزینههای حمل و نقل تا چه مدت میتواند در این سطوح باقی بماند، به خصوص با توجه به اینکه قیمت آتی گازوئیل در اروپا به ۲۰۰ دلار در هر بشکه نزدیک میشود و نشان میدهد که پالایشگاهها با وجود هزینه بالای حمل و نقل، هنوز به سوخت نیاز دارند.
