مخالفت لهستان، برنامه اشتراکگذاری هستهای، یکی از حساسترین مسائل نظامی ناتو را که طبق آن کشورهای اروپایی فاقد زرادخانه هستهای، سلاحهای هستهای آمریکا را در خاک خود میزبانی میکنند، دوباره مطرح کرده است.
به گزارش جماران، نیوزویک گزارش داد: مخالفت لهستان با استقرار کلاهکهای هستهای در خاک خود در زمانی که نگرانیهای اروپاییها از رویارویی احتمالی با روسیه افزایش یافته است، باعث ایجاد اختلاف داخلی بر سر جایگاه این کشور در سیستم بازدارندگی هستهای ناتو شده است. برخی منابع رسانهای اخیراً گزارش دادهاند که روسیه ممکن است به استفاده از سلاحهای هستهای تاکتیکی متوسل شود و این در حالی است که سوالات فزایندهای در مورد آینده استقرار نظامی ایالات متحده در اروپا وجود دارد.
روز پنجشنبه، پس از دیدار با البریج کولبی، معاون وزیر دفاع ایالات متحده در امور سیاسی، روزنامهنگاران از پاول زالوسکی، معاون وزیر دفاع لهستان، پرسیدند که آیا ورشو به دنبال پیوستن به برنامه اشتراکگذاری هستهای ناتو خواهد بود و آیا این امر ممکن است شامل استقرار کلاهکهای هستهای ایالات متحده در خاک لهستان باشد یا خیر.
پاسخ زالوسکی قاطع بود: «نه. من میخواهم این را واضح و رک بگویم: لهستان کلاهکهای هستهای را در خاک خود نمیخواهد»، در حالی که دولت لهستان تمایل خود را برای پیوستن به مأموریت هستهای ناتو تأیید کرد، اما بدون اینکه خود این سلاحها را در خاک خود جای دهد.
این تمایز به سرعت جنجال سیاسی داخلی را برانگیخت، زیرا اظهارات زالوسکی توسط چهرههای وفادار به کارول نوورکی ، رئیس جمهور لهستان و رهبر حزب راستگرای قانون و عدالت مورد انتقاد قرار گرفت.
مخالفت لهستان، برنامه اشتراکگذاری هستهای، یکی از حساسترین مسائل نظامی ناتو را که طبق آن کشورهای اروپایی فاقد زرادخانه هستهای، سلاحهای هستهای آمریکا را در خاک خود میزبانی میکنند، دوباره مطرح کرده است.
سلاحهای هستهای آمریکا کجا مستقر هستند؟
تنها 9 کشور در جهان به داشتن برنامههای تسلیحات هستهای خود شناخته شدهاند که سه کشور از آنها عضو ناتو هستند : ایالات متحده ، بریتانیا و فرانسه . با این حال، پنج عضو دیگر ناتو تحت برنامه اشتراکگذاری هستهای، میزبان تسلیحات هستهای ایالات متحده در خاک خود هستند: بلژیک، آلمان، ایتالیا، هلند و ترکیه.
این برنامه در دهه ۱۹۵۰ میلادی برای مقابله با برتری نظامی متعارف اتحاد جماهیر شوروی در اروپا و با پیشبینی تبدیل جنگ سرد به یک رویارویی نظامی تمامعیار، توسعه داده شد.
همه کشورهای غیرهستهای ناتو در این برنامه شرکت نمیکنند که نشاندهنده حساسیتهای سیاسی و نظامی پیرامون آن است.
کانادا و یونان پیش از این در این برنامه شرکت کرده و سپس از آن خارج شده بودند و دانمارک و نروژ نیز صریحاً با استقرار سلاحهای هستهای در خاک خود مخالفت کردهاند.
پیوستن اسپانیا به ناتو در سال ۱۹۸۲ همچنین این کشور را از میزبانی سلاحهای هستهای در خاک خود منع میکند. فرانسه که زرادخانه هستهای خود را دارد، تنها عضو ناتو است که در گروه برنامهریزی هستهای گستردهتر این اتحاد شرکت نمیکند.
چرا حالا لهستان؟
لهستان، که در جناح شرقی اتحاد رو در روی روسیه واقع شده است، از زمانی که در سال ۱۹۸۹، دو سال قبل از سقوط اتحاد جماهیر شوروی ، به عنوان اولین کشوری که از بلوک شرق کمونیستی جدا شد، به طور فزایندهای به عنوان یک قدرت نظامی بزرگ در این قاره ظهور کرده است.
امروزه این کشور پس از ایالات متحده و ترکیه، سومین ارتش بزرگ ناتو را دارد و با ۴.۳ درصد، بیشترین درصد تولید ناخالص داخلی خود را به امور دفاعی در بین کشورهای ناتو اختصاص میدهد. این کشور با اوکراین ، کالینینگراد، منطقه خودمختار روسیه، و بلاروس، متحد مسکو ، مرزهای جغرافیایی مشترک دارد.
از زمان آغاز جنگ روسیه و اوکراین در فوریه ۲۰۲۲، پهپادها و موشکهای بالستیک در چندین مورد به خاک لهستان نفوذ کردهاند. قابل توجهترین این حوادث سپتامبر گذشته رخ داد، زمانی که روسیه با ۱۹ پهپاد به نقض حریم هوایی لهستان متهم شد.
امسال میتواند برای لهستان حتی خطرناکتر باشد، زیرا کرملین به دنبال افزایش فشار بر ناتو است و این همزمان با کند شدن پیشروی روسیه در اوکراین و کارزار پرهزینه حملات دوربرد کیف به زیرساختهای گازی روسیه است.
گزارشها حاکی از آن است که مسکو ممکن است در حال برنامهریزی برای تشدید اوضاع باشد، چه از طریق بسیج جدید یا حتی عملیات نظامی در خاک ناتو، به ویژه پس از سفر غیرمنتظره جان راتکلیف، مدیر سازمان سیا ، به پایتخت روسیه در اوایل این هفته، در بحبوحه گزارشهای بلومبرگ به نقل از منابع نزدیک به کرملین مبنی بر اینکه ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه ، ممکن است استفاده از سلاحهای هستهای تاکتیکی را برای تعیین سرنوشت جنگ انتخاب کند.
با توجه به این نگرانیها، برخی تحلیلگران، به گفته نیوزویک، معتقدند که استقرار سلاحهای هستهای آمریکا در خاک لهستان میتواند به تقویت بازدارندگی کمک کند و روسیه را متقاعد کند که ایالات متحده و ناتو به طور جدی در حال بررسی پاسخ هستهای به هرگونه حمله هستهای به جناح شرقی این اتحاد هستند.
در عین حال، اقدام لهستان برای پیوستن به برنامه اشتراکگذاری هستهای ممکن است تهدیدی مستقیم برای روسیه به نظر برسد، چرا که روسیه چنین اقدامی را به عنوان نشانهای از تهدید از سوی ناتو و آمریکا تلقی خواهد کرد.
این واقعیت که تنها پنج عضو غیر هستهای ناتو در ترتیبات اشتراکگذاری هستهای مشارکت دارند، نشان میدهد که این موضوع از نظر سیاسی و نظامی چقدر پیچیده است، به خصوص با توجه به نیاز به زیرساختها و قابلیتهای تخصصی.
