تلاش امارات برای رهایی از وابستگی به تنگه هرمز، با یک تناقض بزرگ روبهروست؛ ابوظبی در حالی به توسعه بنادر شرقی و مسیرهای جایگزین شتاب داده که بخش عمده توان تجاری، سرمایهگذاری خارجی و ظرفیت کانتینری این کشور همچنان در بنادر داخل هرمز متمرکز است؛ واقعیتی که نشان میدهد آینده اقتصادی امارات بیش از ساخت بنادر جدید، به حفظ ثبات و امنیت این آبراه راهبردی گره خورده است.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، تحلیل «تام حسین» در South China Morning Post (SCMP)، به کالبدشکافی یک پارادوکس عمیق در دکترین اقتصادی امارات میپردازد: «تلاش ابوظبی برای رسیدن به وابستگی صفر به تنگه هرمز، در حالی که قلب تجاری یک تریلیون دلاری آن در داخل خود این آبراه واقع شده است». حسین استدلال میکند بنادر جبلعلی و خلیفه، شریان اصلی غیرنفتی کشور و کلید طلایی کریدور سنگاپور-اروپا هستند. اگرچه نبرد آمریکا-رژیم صهیونیستی علیه ایران، امارات را به سمت توسعه بنادر شرقی (خورفکان، فجیره و دبا) سوق داده، اما انتقال این نقطه ثقل مادی با موانع ساختاری روبه روست.
نویسنده ابعاد این معضل ژئوپلیتیک را در سه محور کالبدشکافی میکند:
یک: نابرابری مادی ظرفیتها و رنسانس بنادر عمان
اظهارات ثانی الزیودی، وزیر تجارت خارجی امارات، مبنی بر صفر کردن وابستگی به هرمز (چه آبراه باز شود چه بسته بماند)، با واقعیت ارقام کانتینری در تعارض است. خورفکان به عنوان فعالترین بندر ساحل شرقی امارات، سال گذشته تنها ۲.۵ میلیون کانتینر جابهجا کرد (که حتی پس از توسعه به ۵ میلیون خواهد رسید)؛ این ارقام در برابر ظرفیت ۱۹ میلیونی جبلعلی و ۱۰.۵ میلیونی خلیفه ناچیز است. در این میان، بنادر عمان (صلاله با ۵.۵ میلیون TEU، الدقم و صحار) به همراه بندر جده سعودی (۸.۳ میلیون TEU) به ذینفعان اصلی فرار خطوط کشتیرانی از ریسک هرمز تبدیل شدهاند.
دو: دکترین DP World و اکوسیستم غیرقابلجایگزین جبلعلی
رابرت موگیلنیکی، پژوهشگر ارشد اندیشکده کشورهای عربی خلیج فارس در واشینگتن، تأکید میکند وابستگی صفر صرفاً یک «گزینه مطلوب» است و نه یک هدف کاملاً عملیاتی. از سوی دیگر، شرکت DP World (اپراتور اصلی جبلعلی) معتقد است که ساخت بتن و تیرهای آهنی در بنادر شرقی نمیتواند اکوسیستم اقتصادی جبلعلی را بازسازی کند؛ چرا که منطقه آزاد جبلعلی به تنهایی جذبکننده ۴۰ درصد از کل سرمایهگذاری خارجی در امارات است. مشتریان جهانی، بنادر شرقی را مکمل جبلعلی میدانند و نه جایگزین کامل آن.
سه: برتری دیپلماسی بر بتنریزی؛ دکترین پایداری پایدار
فرید بلبوعب، مدیرعامل شرکت Gulftainer، تأکید دارد که تجارت جهانی به سمت زنجیرههای تأمین هوشمند و یکپارچه چرخیده است. نهایتاً، بقای موقعیت امارات به عنوان دروازه اتصال آسیا به اروپا، نه با ریختن بتن و احداث بنادر اضطراری، بلکه با «دیپلماسی و نیل به یک صلح پایدار در تنگه هرمز» تضمین خواهد شد. اگرچه ابوظبی طرحهای B، C و D را برای سناریوهای بدتر اجرا میکند، اما گره اصلی اقتصاد کلان امارات تنها با بازگشت ثبات مادی به هرمز گشوده میشود.
