شماری از مقامهای مسئول، ترامپ را به عنوان کسی توصیف کردهاند که «مثل یک فردِ از کنترل خارجشده حرف میزند» و هشدار دادهاند تهدیدهای او متوجه زیرساختهای غیرنظامی است؛ موضوعی که نگرانیها از گسترش جنگ را تشدید میکند.
به گزارش جماران به نقل از الجزیره ، سخنان رئیسجمهور آمریکا دونالد ترامپ درباره ایران—که با ادبیاتی تند، پر از الفاظ رکیک و بیپروا بیان شد—موجی گسترده از جنجال را در ایالات متحده برانگیخت؛ جنجالی که از خودِ محتوای تهدیدهای نظامی فراتر رفت و به «زبان» خطاب رئیسجمهور تبدیل شد.
در میان انتقادهای سیاسی و هشدارهای حقوقی، به نظر میرسد این بحران دیگر فقط درباره جنگ نیست، بلکه به شیوه مدیریت آن توسط رئیسجمهور و نحوه گفتوگو و خطاب او به مخالفان و حتی متحدانش نیز کشیده شده است؛ موضوعی که بنا بر گزارش چندین روزنامه و مجله آمریکایی و بریتانیایی، مطرح شده است.
زبانِ شوکآور
سایت آمریکایی « هیل» زبان تهدیدی را که ترامپ علیه ایران مطرح کرده بود—در پستی که ترامپ در شبکه «تروث سوشیال» منتشر کرد—«ناباورانه و رکیک» توصیف کرد.
ترامپ در این پست نوشته بود باید تنگه هرمز باز شود و برای ایران تهدید کرده بود که طی ۴۸ ساعت «جهنم» در انتظارشان است؛ او از عباراتی استفاده کرده بود که در ادبیات معمولِ خطابهای ریاستجمهوری آمریکا دیده نمیشود.
یکی از پستهایی که ترامپ در آن تهدید کرده بود نابودی برخی تأسیسات برق ایران را دنبال خواهد کرد (تروث سوشیال).
این نوع سخنان، که همزمان با عید پاک (عید فصح) بود، خشم و واکنشهای تند را برانگیخت؛ حتی از سوی بخشهایی از جریان محافظهکار هم.
در این زمینه، «هیل» به نقل از نمایندهٔ جمهوریخواه سابق «مارجوری تیلور گرین» (حامی پیشین ترمپ) اعلام کرد که او رئیسجمهور را «دیوانه» و «مسیحی نیست» توصیف کرده و گفته است که مسئولان دولت او باید «برای توقف این جنون» اقدام کنند.
او همچنین توضیح داد که دولتی که سلاح هستهای دارد «بهطور مشخص اسرائیل است» و تأکید کرد که «اسرائیل کاملاً قادر است از خود دفاع کند، بدون اینکه ایالات متحده مجبور شود وارد جنگهایش شود، آدمهای بیگناه—و حتی کودکان—را بکشد، و تاوانش را هم بدهد». در پایان نیز گفت که «تهدید ترمپ به بمباران نیروگاهها و پلها به مردم ایران آسیب میزند؛ مردمی که ترمپ ادعا کرده قرار است آنها را نجات دهد».
جنایت جنگی
از سوی دیگر، مجله نیوزویک گزارش داد که انتشار این پست از سوی ترمپ در واشنطن موجی از انتقادات به راه انداخت؛ بهگونهای که برخی سیاستمداران هشدار دادند این نوع زبان میتواند به تشدید خطرناک در این منازعه منجر شود و حتی به «تهدید ارتکاب جرائم جنگی» منتهی گردد.
چاک شومر رهبر اقلیت دموکرات در مجلس سنا اظهارات ترامپ را این گونه توصیف کرد که از سوی «مردی آشفته و پریشان که روی شبکههای اجتماعی فریاد میزند» مطرح شده است. همچنین سناتور دموکرات برنی سندرز آن را «هذیانِ یک فرد خطرناک و ناآرام» خواند و از کنگره خواست فوراً برای توقف این جنگ اقدام کند.
همچنین این مجله نقل کرد که سناتور دموکرات پَتی مورِی گفته است ترامپ «مردی است که دچار وضعیتِ ذهنی وخیم بوده و در توهمِ قدرتِ خطرناک به سر میبرد»؛ سخنانی که نشاندهنده افزایش نگرانیها در درون نهاد سیاسی است. مورِی از جمهوریخواهان خواست به دموکراتها بپیوندند تا همین حالا جنگ را متوقف کنند.
سندرز ترامپ را متهم کرد که «هذیان میگوید» و از کنگره خواست برای توقف این جنگ اقدام کند (رویترز). نیوزویک همچنین نوشت که برخی قانونگذاران فراتر هم رفتهاند و احتمال توسل به متمم ۲۵ قانون اساسی را مطرح کردهاند؛ متممی که امکان برکناری رئیسجمهور را در صورتی فراهم میکند که او را غیرقابل انجام وظایف تشخیص دهند. این موضوع نشانهای از عمق بحرانی است که خطابه و پیام رئسجمهوری او ایجاد کرده است.
در همین چارچوب، سناتور دموکرات کریس مورفی این وضعیت را «کاملاً جنون» توصیف کرد و در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اگر در دولت ترامپ بودم، برای روز عید پاک با وکلای قانون اساسی تماس میگرفتم درباره متمم ۲۵. این جنونِ مهارناپذیر است؛ او قبلاً هزاران نفر را کشته و هزاران نفر دیگر را هم خواهد کشت».
نیوزویک همچنین نقل کرد که مری ترامپ، خواهرِزاده رئیسجمهور، درباره آنچه رخ داده گفته است: «مسئله این نیست که دونالد این پیام را چنان بد ارسال کرده؛ مسئله این است که هیچکس احساس نمیکند قادر است جلوی او را بگیرد، یا بدتر از آن، هیچکس فکر نمیکند باید چنین کاری را انجام دهد.» سناتور تیم کین، دموکراتِ ایالت ویرجینیا، نیز درباره پست ترامپ نوشت: «تهدید به ارتکاب جنایت جنگی. رفتاری بیثبات، نادان و شرمآور.»
به گزارش روزنامه گاردین بریتانیا، شوک و نگرانی در میان محافل سیاسی افزایش یافته است. این روزنامه اشاره میکند که شماری از مقامهای مسئول، ترامپ را به عنوان کسی توصیف کردهاند که «مثل یک فردِ از کنترل خارجشده حرف میزند» و هشدار دادهاند تهدیدهای او متوجه زیرساختهای غیرنظامی است؛ موضوعی که نگرانیها از گسترش جنگ را تشدید میکند.
همچنین گاردین میگوید این اظهارات در زمانی حساس مطرح میشود، درست هنگامی که واشنگتن یک مهلت جدید برای ایران تعیین کرده تا به خواستههای مربوط به باز کردن تنگه هرمز پاسخ دهد؛ تنگه هرمز یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی در جهان است.
پیامدهای گستردهتر بحران
گاردین توضیح میدهد این اختلافات فقط به داخل آمریکا محدود نمیشود، بلکه بر روابط بینالمللی واشنگتن نیز اثر میگذارد. در این زمینه، انتقادات اروپایی نسبت به مشروعیت جنگ مطرح شده و همچنین هشدار داده میشود که لحن تشدیدکننده ممکن است انزوای آمریکا را بیشتر کند و تنشها را با متحدان افزایش دهد.
واکنشهایی که این روزنامهها ثبت کردهاند، نشاندهنده یک چرخش قابل توجه است: دیگر بحران واشنگتن فقط درباره هزینه جنگ یا نتایج آن نیست، بلکه به زبان و شیوه گفتار خود رئیسجمهور نیز مربوط میشود.
در شرایطی که انتقادات و هشدارها رو به افزایش است، پرسشی عمیقتر مطرح میشود: آیا کلمات میتوانند به عاملی برای تشدید بحران تبدیل شوند؛ عاملی که از نظر خطر، کمتر از موشکها نباشد؟
