با افزایش حضور نظامی ایالات متحده در منطقه و استقرار ناوگروههای رزمی در خلیج فارس، نگاهها به توان موشکی و پهپادی ایران دوخته شده است؛ زرادخانهای متنوع شامل موشکهای بالستیک با برد بیش از هزار مایل و پهپادهای انتحاری «شاهد» که میتوانند دهها پایگاه آمریکایی در خاورمیانه و فراتر از آن را در تیررس قرار دهند. در صورت تبدیل تنشها به درگیری مستقیم، معادله اصلی میدان نه فقط قدرت آتش، بلکه توان عبور از سپرهای دفاعی خواهد بود.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، نشنال اینترست نوشت: علاوه بر هزاران موشک بالستیک پیشرفته، ایران شمار نامعلومی پهپاد انتحاری از نوع «شاهد» برای استفاده علیه نیروهای آمریکایی تولید کرده است.
تنشها میان ایالات متحده و ایران همچنان در سطح بالایی قرار دارد و واشنگتن در چارچوب این فضای پرتنش، ناوگروه تهاجمی هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» را به منطقه اعزام کرده است. برخی ناظران معتقدند این تقویت حضور نظامی میتواند مقدمهای برای حملهای احتمالی در داخل ایران باشد؛ مشابه «عملیات چکش نیمهشب» که در ژوئن ۲۰۲۵ برنامه هستهای ایران را هدف قرار داد.
در صورت تبدیل شدن تنشهای کنونی به درگیری نظامی، ایران احتمالاً با شلیک هزاران موشک بالستیک و پهپادهای انتحاری به مواضع آمریکا در منطقه واکنش نشان خواهد داد.
زرادخانه موشکی ایران و اهداف احتمالی
زرادخانه موشکی بالستیک ایران متنوع و چندلایه است و شامل تسلیحاتی با برد و توانمندیهای متفاوت میشود. از جمله مهمترین موشکهایی که میتوانند تهدیدی برای نیروهای آمریکایی محسوب شوند میتوان به خرمشهر، سجیل، عماد، قدر-۱۱۰، فتاح-۱، حاج قاسم، خیبرشکن و دزفول اشاره کرد. برد این موشکها بین ۶۲۰ تا ۱,۲۴۰ مایل متغیر است.
با چنین بردی، ۳۱ پایگاه آمریکایی محل استقرار نیروهای ایالات متحده در خاورمیانه، شمال آفریقا و حتی بخشهایی از اروپا در تیررس قرار میگیرند. بخش عمده این پایگاهها در کشورهای نزدیک به ایران واقع شدهاند؛ از جمله کمپ عریفجان در کویت، پایگاه پشتیبانی دریایی بحرین، و پایگاه هوایی العدید در قطر که بهترتیب مراکز اصلی ارتش، نیروی دریایی و نیروی هوایی آمریکا در منطقه خلیج فارس بهشمار میروند.
پایگاههای دیگر در عراق، اردن، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، عمان و ترکیه نیز میتوانند در معرض تهدید باشند. افزون بر این، برخی تأسیسات آمریکا خارج از خاورمیانه — مانند پایگاههای این کشور در یونان، بلغارستان و رومانی — که همچنان در برد موشکهای بالستیک ایران قرار دارند، بالقوه در دایره اهداف قرار میگیرند.
پهپادهای انتحاری؛ بازوی مکمل موشکی
ایران علاوه بر موشکهای بالستیک، زرادخانهای گسترده از سامانههای پهپادی تهاجمی یکطرفه در اختیار دارد. پهپادهای مشهور «شاهد» که در گونههای مختلف تولید شدهاند، قادرند صدها مایل پرواز کرده و با دقت نسبی محمولههای انفجاری خود را به هدف برسانند.
نیروهای دریایی و هوایی آمریکا پیشتر با این پهپادها مواجه شدهاند؛ از جمله زمانی که یک پهپاد «شاهد-۱۲۹» بیش از حد به ناوگروه هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» نزدیک شد و یک جنگنده پنهانکار اف-۳۵سی لایتنینگ ۲ متعلق به نیروی تفنگداران دریایی آمریکا آن را سرنگون کرد.
در صورت وقوع درگیری، ارتش آمریکا باید انتظار حملات گسترده و دستهجمعی پهپادهای انتحاری ایرانی علیه پایگاههای هوایی و شناورهای دریایی خود را داشته باشد. مقابله با یک پهپاد منفرد دشوار نیست، اما زمانی که این سامانهها بهصورت انبوه و همزمان بهکار گرفته شوند، سامانههای پدافندی با چالش جدی مواجه میشوند. راهبرد «حمله دستهای» بر اشباع سامانههای دفاعی دشمن استوار است؛ به این معنا که تعداد بالای پرتابههای ارزان و مصرفشدنی میتواند بخشی از دفاع هوایی را درگیر کرده و زمینه عبور تعدادی از آنها را فراهم سازد.
همچنین ترکیب پهپادها با موشکهای پیشرفتهتر، فرایند شناسایی و رهگیری را پیچیدهتر کرده و احتمال اصابت موفق را افزایش میدهد.
در مقابل، ارتش آمریکا نیز سامانههای پدافندی قابلتوجهی را در منطقه مستقر کرده است؛ از جمله ناوشکنهای کلاس «آرلی برک» و سامانههای موشکی پاتریوت (MIM-104) و «تاد» (THAAD) برای مقابله با حملات موشکی و پهپادی گسترده.
در آستانه یک تقابل گسترده
با وجود تحولات نظامی اخیر و رویاروییهای گذشته، ایران همچنان از توانمندی قابلتوجهی در حوزه موشکی و پهپادی برخوردار است و میتواند پایگاههای آمریکا در منطقه را هدف قرار دهد.
در صورت وقوع درگیری مستقیم، چالش اصلی ارتش آمریکا خنثیسازی تهدید موشکهای بالستیک و سامانههای پهپادی تهاجمی ایران خواهد بود؛ تهدیدی که بهواسطه تنوع، بُرد و تاکتیکهای اشباع دفاعی، میتواند معادلات امنیتی منطقه را بهطور جدی تحت تأثیر قرار دهد.
