با کاهش شدید نفوذ مسکو در سوریه در مقایسه با دوران حکومت بشار اسد، رئیس جمهور برکنار شده، روسیه دو پایگاه نظامی در طرطوس و حمیمیم را حفظ کرده است، در حالی که نیروهای خود را از شهر قامشلی در شمال شرقی کشور خارج کرده است.
به گزارش جماران به نقل از الجزیره، در حالی که دولت دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، به ایفای نقش میانجی بین دولت سوریه و اقلیت کردها برای گسترش سلطه دولت سوریه بر تمام اراضی خود علاقه مند است، برخی محافل، ترامپ را به یاد پرونده روابط دمشق با مسکو می اندازند و نسبت به آن ابراز تردید می کنند، بلکه او را برای بازگرداندن تحریم ها علیه سوریه برای دور کردن آن از عادی سازی روابطش با روسیه دعوت می کنند.
دولت سوریه در تلاش است تا در روابط خود بین مسکو و واشنگتن تعادل ایجاد کند، به ویژه اینکه با هر دو منافعی دارد و آرزوی همکاری اقتصادی و نظامی با روسیه را دارد.
با کاهش شدید نفوذ مسکو در سوریه در مقایسه با دوران حکومت بشار اسد، رئیس جمهور برکنار شده، روسیه دو پایگاه نظامی در طرطوس و حمیمیم را حفظ کرده است، در حالی که نیروهای خود را از شهر قامشلی در شمال شرقی کشور خارج کرده است.
سفر الشرع به روسیه و پیامدهای آن
احمد الشرع، رئیس جمهور سوریه پیشتر گفته بود که به توافقات قبلی که با روسیه منعقد شده و تأیید می کند که پایگاه های آن امن هستند، عمل خواهد کرد. دومین سفر وی در عرض 4 ماه به مسکو، جو ویلسون، نماینده جمهوری خواه از ایالت کارولینای جنوبی را بر آن داشت تا جلسه استماعی را در روز 3 فوریه آینده برای بحث در مورد حذف پایگاه های روسیه از سوریه برگزار کند، اقدامی که به نظر می رسید تلاشی برای تنظیم آهنگ تفاهمات سوریه و روسیه باشد.
ویلسون در اعلام برگزاری این جلسه، در توییتی نوشت: «من از ریاست این جلسه در مورد حذف پایگاه های مسکو از دمشق سپاسگزارم، دولت جدید سوریه همکاری زیادی نشان داده است و شریک فوق العاده ای برای رئیس جمهور ترامپ بوده است، حذف روسیه منطقه را امن می کند و مانع از توانایی آن در ادامه گسترش هرج و مرج در آفریقا و دریای مدیترانه می شود.»
استیون هایدمن، رئیس بخش مطالعات خاورمیانه در دانشگاه اسمیت در ایالت ماساچوست آمریکا گفت: «بحث در مورد حذف پایگاه های روسیه در صلاحیت کنگره نیست. کمیته ای که جو ویلسون ریاست آن را بر عهده دارد، جلسه استماعی را در مورد این موضوع برگزار می کند، اما هیچ راه عملی برای آن به عنوان یک نهاد قانونگذاری برای بررسی آنچه مربوط به آینده این پایگاه ها در سوریه است، وجود ندارد.»
ویلسون جلسه استماع را در برابر کمیته فرعی خاورمیانه وابسته به کمیته روابط خارجی، همانطور که در پرداختن به موضوع سوریه معمول بود، دعوت نکرد، بلکه در چارچوب فعالیت های «کمیته هلسینکی - کمیته امنیت و همکاری در اروپا» برگزار خواهد شد، که خاص امور اروپایی است، این علی رغم عضویت وی در کمیته فرعی خاورمیانه است.
این جلسه به میراث حمایت روسیه از رژیم اسد و امکان اخراج آن از سوریه خواهد پرداخت و شاهدان همچنین توانایی مسکو در مقاومت در برابر تلاش ها برای کاهش نفوذ آن در منطقه را مورد بحث قرار خواهند داد.
این کمیته 3 کارشناس را برای ارائه شهادت انتخاب کرده است که دو نفر از آنها مواضع شناخته شده ای از قبل دارند، شاهد آنا بورشفسکایا، کارشناس موسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک، این موسسه به نزدیکی به سازمان ایپک معروف است و مواضع طرفدار اسرائیل را اتخاذ می کند. بورشفسکایا در نوشته های خود بر خصومت با طرف روسی، چه در موضوع اوکراین و چه در پرونده های خاورمیانه تمرکز دارد.
وی در وب سایت موسسه واشنگتن نوشت: «عدم مقابله با ادامه روابط روسیه در سوریه، اعتبار آمریکا را در نزد متحدان و شرکای خود در اروپا و خاورمیانه خدشه دار خواهد کرد، همچنین خروج، منابع بیشتری را در اختیار مسکو قرار می دهد تا به جنگ خود علیه اوکراین ادامه دهد و تلاش های جهانی خود را برای کاهش نفوذ آمریکا به نفع جهانی چند قطبی گسترش دهد.»
نفوذ مسکو
در حالی که شاهد دوم، کارشناس مایکل دوران، وابسته به مؤسسه هادسون محافظهکار است. او قبلاً در شورای امنیت ملی کار کرده و از مواضعی به شدت طرفدار اسرائیل حمایت میکند. در حالی که شاهد سوم، ریچارد اوتزن، کارشناس شورای آتلانتیک و سرهنگ سابق ارتش آمریکا، موضعی متعادل در قبال تحولات سوریه اتخاذ میکند، زیرا بین سالهای 2016 و 2021 به عنوان مشاور نظامی در دفتر برنامهریزی سیاست و بعداً در دفتر نماینده ویژه سوریه کار کرد.
یکی از دلایل تداوم روابط بین مسکو و دمشق این است که سوریه «در خلاص شدن از کمکهای روسیه، مانند چاپ پول سوریه و تأمین تجهیزات نظامی، مشکل دارد، زیرا بیشتر تجهیزات ارتش سوریه هنوز روسی است و در حال حاضر منبع جایگزینی برای هیچ یک از این دو نیاز وجود ندارد، همچنین مسکو از طریق تأمین نفت و گندم با سوریه از نظر اقتصادی تعامل دارد.»
حیدمان، کارشناس غیر مقیم مرکز سیاستهای خاورمیانه در مؤسسه بروکینگز، به الجزیره نت گفت: «اعضای کنگره معتقدند که احتمال تداوم حضور روسیه در سوریه و عادی سازی روابط بین دو کشور تهدیدی است که ممکن است نفوذ آمریکا در دمشق را تضعیف کند و روابط آمریکا و سوریه را تضعیف کند.»
حیدمان افزود که این اعضا معتقدند که نزدیکی سوریه و روسیه«سیلی به صورت واشنگتن»است، با توجه به میزان حمایتی که از دولت سوریه و رئیس جمهور احمد الشرع و روند انتقال در سوریه نشان داده است. آنها همچنین نگران هستند که اگر روسیه در دمشق نفوذ پیدا کند، دولت سوریه را به سمت عادی سازی روابط خود با ایران سوق دهد.
آنا بورشفسکایا در وب سایت مؤسسه واشنگتن ذکر کرده است که «مسکو با وسوسه دمشق با توافقات بدون قید و شرط، بار دیگر تلاش می کند از سوریه به عنوان یک چماق استراتژیک بلندمدت علیه منافع آمریکا استفاده کند، و این امر ایجاب می کند که دولت های غربی از نفوذ اقتصادی فعلی خود بیشتر بهره ببرند.»
وی افزود: «سقوط دیکتاتور مورد حمایت مسکو، یعنی بشار اسد، فرصتی را ایجاد کرد که در یک نسل رخ نمی دهد تا توازن قدرت در خاورمیانه را به نفع آمریکا تغییر دهد.»
نزدیکی
در همین حال، برخی صداها به دولت ترامپ فشار می آورند تا موضعی مغایر با مسئله حضور روسیه در سوریه اتخاذ کند. بسیاری از کارشناسان در مراکز تحقیقاتی که به نزدیکی آنها به لابی اسرائیلی در واشنگتن معروف است، از دولت خواستند به دلیل روابطش با مسکو، با دمشق سختگیرانه تر برخورد کند.
احمد شعراوی، پژوهشگر بنیاد دفاع از دموکراسی ها، از ترامپ خواست در مجازات کشورها به دلیل روابط اقتصادی شان با مسکو تردید نکند. وی در مطلبی در وب سایت این مؤسسه، به امکان «اقدام کنگره برای اعمال مجدد تحریم ها در صورت دریافت سامانه های تسلیحاتی از روسیه توسط سوریه» اشاره کرد و خاطرنشان کرد که این امر «مشول قانون مقابله با دشمنان آمریکا در خصوص اعمال تحریم ها خواهد بود.»
پس از سرنگونی رژیم بشار اسد، دو طرف، روسیه و سوریه، عمل گرایی را انتخاب کردند. کرملین با وجود اعطای پناهندگی به اسد، به سرعت دولت جدید سوریه را به رسمیت شناخت که بر تعهد خود به توافقات قبلی از جمله توافقات مربوط به حضور نظامی روسیه در دو پایگاه نظامی طرطوس و حمیمیم تاکید کرد.
از سوی دیگر، با از سرگیری روابط بین دمشق و واشنگتن، که با 3 دیدار بین روسای دو کشور به اوج خود رسید، از جمله سفر تاریخی الشرع به دیدار ترامپ در کاخ سفید در نوامبر گذشته، شروط واشنگتن برای لغو تحریم ها علیه سوریه شامل اخراج روسیه از پایگاه های نظامی نبود.
حیدمان اشاره کرد که «هنوز خیلی زود است که نتیجه گیری کنیم که واشنگتن حمایت خود از دمشق را مشروط به تعطیلی پایگاه های باقی مانده روسیه خواهد کرد. از یک سو، چنین تصمیمی در کاخ سفید گرفته می شود و ما هیچ نشانه ای از حمایت آن از تحمیل چنین شرطی ندیده ایم.»
وی در ادامه گفت: «در عوض، کاخ سفید علناً نگرانی خود را در مورد عادی سازی روابط سوریه و روسیه ابراز نکرده است، و دولت ترامپ تا حدودی با درک به اقدامات الشرع و تعادل دیپلماتیک او و تلاش هایش برای ایجاد روابط نزدیک تر با ترکیه و کشورهای عربی و کشورهای اتحادیه اروپا و با روسیه و چین نگریسته است.»
