به گزارش سرویس بین‌الملل جماران، گاردین نوشت: اندکی پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، آخر هفته گذشته نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا، را از قدرت کنار زد، به‌سرعت به موضوعی دیگر پرداخت: گرینلند. او بار دیگر خواستار تصاحب این قلمرو قطبی توسط آمریکا شد؛ اقدامی که به تشدید تنش‌ها میان ایالات متحده، گرینلند و دانمارک انجامید.

ترامپ روز یکشنبه گفت که به گرینلند «به‌شدت» نیاز دارد؛ اظهاراتی که سطح تنش میان واشنگتن، نووک و کپنهاگ را به‌طور محسوسی بالا برد.

گرینلند بخشی از پادشاهی دانمارک است. دانمارک پیش‌تر این سرزمین را به‌عنوان مستعمره اداره می‌کرد و امروز نیز همچنان سیاست خارجی و امنیتی آن را در اختیار دارد. مته فِرِدریکسن، نخست‌وزیر دانمارک، هشدار داده است که حمله آمریکا به یکی از متحدان ناتو — که در این مورد، گرینلند به‌عنوان بخشی از دانمارک محسوب می‌شود — به معنای پایان این ائتلاف خواهد بود. ینس-فردریک نیلسن، نخست‌وزیر گرینلند، نیز از ترامپ خواسته است «خیال‌پردازی‌هایش درباره الحاق» را کنار بگذارد. رهبران اروپایی نیز با اعلام حمایت از دانمارک و گرینلند تأکید کرده‌اند که «گرینلند متعلق به مردم آن است».

با این حال، به گفته استیون میلر، یکی از مشاوران ارشد ترامپ، دولت آمریکا مصمم است گرینلند را به دست آورد و معتقد است این هدف را بدون نیاز به مداخله نظامی محقق خواهد کرد.

چرا ترامپ تا این اندازه بر گرینلند متمرکز است؟

گرینلند مدت‌هاست در دستور کار ترامپ قرار دارد، اما دلایل این تمرکز در گذر زمان تغییر کرده است. در سال ۲۰۱۹، در دوره نخست ریاست‌جمهوری‌اش، او گزارش‌هایی را تأیید کرد مبنی بر اینکه از دستیارانش خواسته بررسی کنند آمریکا چگونه می‌تواند این جزیره پهناور قطبی را خریداری کند؛ اقدامی که آن را «در اصل یک معامله بزرگ املاک و مستغلات» توصیف کرد.

ژانویه سال گذشته، زمانی که ترامپ هنوز رئیس‌جمهور منتخب بود، گفت که برای «امنیت اقتصادی» به کنترل گرینلند نیاز دارد. اما در روزهای اخیر تأکید کرده است که از منظر «امنیت ملی» به گرینلند نیازمند است — آن هم با وجود خطری که چنین اقدامی می‌تواند برای آینده ناتو ایجاد کند.

گرینلند که در موقعیتی راهبردی میان ایالات متحده و روسیه قرار دارد، از منظر دفاعی اهمیت فزاینده‌ای یافته و با تشدید بحران اقلیمی، به‌تدریج به میدان جدیدی از رقابت ژئوپلیتیکی تبدیل شده است.

علاوه بر نفت و گاز، ذخایر متعدد مواد خام مورد نیاز برای فناوری‌های سبز در گرینلند توجه جهانی را به خود جلب کرده است؛ از جمله توجه چین، کشوری که بر تولید جهانی عناصر نادر خاکی تسلط دارد و تهدید کرده صادرات مواد معدنی حیاتی را محدود خواهد کرد. تصاحب گرینلند می‌تواند به آمریکا امکان دهد چین را از این منابع دور نگه دارد.

ذوب سریع یخ‌پهنه‌ها و یخچال‌های عظیم این جزیره می‌تواند راه را برای حفاری نفت — هرچند گرینلند در سال ۲۰۲۱ صدور مجوزهای اکتشاف را متوقف کرد — و استخراج مواد معدنی حیاتی از جمله مس، لیتیوم، کبالت و نیکل هموار کند.

ذوب یخ‌های قطب شمال همچنین مسیرهای جدید کشتیرانی را می‌گشاید و جایگزین‌هایی برای کانال سوئز فراهم می‌آورد؛ مسیرهایی که سفر دریایی از غرب اروپا به شرق آسیا را تقریباً به نصف کاهش می‌دهند. چین و روسیه در ماه نوامبر توافق کردند برای توسعه این مسیرهای جدید کشتیرانی در قطب شمال با یکدیگر همکاری کنند.

گرینلند هم‌اکنون نیز پایگاهی نظامی مهم برای ایالات متحده و بخشی از سامانه هشدار زودهنگام موشک‌های بالستیک این کشور به‌شمار می‌رود. آمریکا از دوران جنگ سرد پایگاهی نظامی در پیتوفیک (که پیش‌تر «توله» نام داشت) در این سرزمین داشته است.

نقش دانمارک در مسئله گرینلند

بر اساس شواهد تاریخی، مردم اینویت از حدود ۲۵۰۰ سال پیش از میلاد در گرینلند زندگی می‌کرده‌اند. این سرزمین در هزاره نخست میلادی توسط دریانوردان نورس کشف شد و آن‌ها سکونتگاه‌هایی ایجاد کردند که چند قرن دوام آورد. استعمار مدرن گرینلند با ورود هانس اِگده در سال ۱۷۲۱ آغاز شد؛ آن هم با حمایت دولت وقت دانمارک–نروژ.

در جریان جنگ جهانی دوم، زمانی که دانمارک به اشغال آلمان درآمده بود، گرینلند توسط ایالات متحده اشغال شد و در سال ۱۹۴۵ به دانمارک بازگردانده شد. در سال ۱۹۵۳، گرینلند به‌طور رسمی بخشی از پادشاهی دانمارک شد و در سال ۱۹۷۹ نظام خودگردانی در آن برقرار گردید.

با این حال، دانمارک همچنان سیاست خارجی و امنیتی گرینلند را کنترل می‌کند. گرینلند پارلمان خود، «اینا‌تسیسارتوت»، و دو نماینده در پارلمان دانمارک، «فولکتینگ»، دارد، اما درخواست‌ها برای استقلال به‌طور پیوسته در حال افزایش است.

در سال‌های اخیر، تنش‌ها میان گرینلند و دانمارک به‌شدت تشدید شده است. خشم گسترده‌ای در گرینلند نسبت به تحقیقات درباره رسوایی عقیم‌سازی اجباری (کارگذاری آی‌یودی) در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ وجود دارد؛ موضوعی که نخست‌وزیر پیشین گرینلند را به متهم کردن دانمارک به «نسل‌کشی» واداشت. همچنین اعتراض‌هایی در کپنهاگ و نووک علیه جداسازی کودکان گرینلندی از والدینشان شکل گرفته است.

از زمان سفر پرسر و صدای دونالد ترامپ جونیور به نووک در ژانویه گذشته — که نگرانی‌های دانمارک درباره برنامه‌های آمریکا در قبال گرینلند را تشدید کرد — دولت فِرِدریکسن تلاش‌هایی برای ترمیم روابط با گرینلند آغاز کرده است.

دانمارک استفاده از آزمون‌های بحث‌برانگیز «صلاحیت فرزندپروری» برای مردم گرینلند را ممنوع کرده است؛ آزمون‌هایی که به جدایی مادران گرینلندی از فرزندانشان انجامیده بود. در سپتامبر، پس از سال‌ها انکار این تخلفات، دانمارک رسماً بابت رسوایی آی‌یودی عذرخواهی کرد؛ رسوایی‌ای که طی آن هزاران زن و دختر گرینلندی بدون اطلاع یا رضایتشان تحت کارگذاری اجباری ابزارهای جلوگیری از بارداری قرار گرفتند. در دسامبر نیز قربانیان این پرونده در نبردی حقوقی با دولت دانمارک پیروز شدند و حق دریافت غرامت را به دست آوردند.

در سال‌های اخیر، حمایت از استقلال گرینلند افزایش یافته است. با این حال، در سایه تهدیدهای ترامپ، گرینلند در ماه مارس یک دولت ائتلافی چهارحزبی جدید را در نمایشی از وحدت ملی تشکیل داد. در صفحه نخست توافق ائتلافی این دولت آمده است: «گرینلند متعلق به ماست.»

حزب استقلال‌طلب نالِراگ، که نزدیک‌ترین مواضع را به آمریکا و ترامپ دارد، در انتخابات دوم شد و اکنون در صف اپوزیسیون قرار دارد. بر اساس توافق سال ۲۰۰۹ با دانمارک، گرینلند پیش از اعلام استقلال باید یک همه‌پرسی موفق برگزار کند.

واکنش کپنهاگ و نووک به پیشروی‌های ترامپ

فِرِدریکسن بار دیگر تأکید کرده است که هرگونه حمله آمریکا به یکی از متحدان ناتو به معنای پایان «همه‌چیز» خواهد بود.

او به شبکه تلویزیونی دانمارکی TV2 گفت: «اگر ایالات متحده تصمیم بگیرد به‌طور نظامی به کشور دیگری از ناتو حمله کند، همه‌چیز متوقف خواهد شد — از جمله ناتو و در نتیجه، نظم امنیتی پس از جنگ جهانی دوم.»

ینس-فردریک نیلسن نیز اعلام کرده است که «تهدید، فشار و سخن گفتن از الحاق، جایی در روابط میان دوستان ندارد» و تصریح کرده که «دیگر بس است».

پادشاه دانمارک در سخنرانی سال نو خود از «قدرت و غرور» مردم گرینلند در آنچه «دوره‌ای پرتلاطم» خواند، تمجید کرد. او سال پیش نیز نشان سلطنتی جدید دانمارک را رونمایی کرده بود که در آن، سرزمین‌های خودمختار گرینلند و جزایر فارو برجسته‌تر به تصویر کشیده شده بودند؛ اقدامی که از سوی برخی ناظران به‌عنوان پاسخی نمادین به ترامپ تعبیر شد.