پس از حملات نظامی آمریکا و ربایش نیکلاس مادورو، ونزوئلا برای ساعاتی با خلأ قدرت مواجه شد؛ در حالی که دونالد ترامپ از سوگند دلسی رودریگز بهعنوان رئیسجمهور موقت خبر میدهد، خود رودریگز در کاراکاس اقدام واشنگتن را «تجاوزی وحشیانه» خوانده و بر تداوم ریاستجمهوری مادورو تأکید کرده است؛ وضعیتی متناقض که آینده قدرت سیاسی در این کشور را در هالهای از ابهام فرو برده است.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، الجزیره نوشت: پی ربایش ناگهانی نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، توسط ایالات متحده، در فضای آشوب و سردرگمی ناشی از این رویداد، خلأ قدرتی کوتاهمدت در کشور شکل گرفت.
اما اندکی پس از آنکه ارتش آمریکا روز شنبه حملات گستردهای را علیه کاراکاس و دیگر مناطق ونزوئلا انجام داد، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در اقدامی غافلگیرکننده و در نوعی بیاعتنایی آشکار به ماریا کورینا ماچادو، رهبر اپوزیسیون ونزوئلا و برنده جایزه صلح نوبل سال گذشته، اعلام کرد که دلسی رودریگز، ۵۶ ساله و معاون رئیسجمهور، بهعنوان رئیسجمهور موقت سوگند یاد کرده است.
ترامپ، ماچادوی راستگرا—که بهویژه پس از دریافت جایزه نوبل در ماه اکتبر، رابطه نزدیکی با ترامپ برقرار کرده بود؛ افتخاری که خود ترامپ در پی آن بود و ماچادو آن را به او تقدیم کرده بود—را فردی توصیف کرد که برای رهبری ونزوئلا از حمایت یا «احترام» کافی برخوردار نیست.
رئیسجمهور آمریکا گفت رودریگز با مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، گفتوگو کرده و «اساساً مایل است کاری را انجام دهد که ما فکر میکنیم برای بزرگکردن دوباره ونزوئلا ضروری است».
ترامپ افزود: «فکر میکنم برخوردش بسیار محترمانه بود. ما نمیتوانیم ریسک کنیم که شخص دیگری کنترل ونزوئلا را به دست بگیرد که خیر مردم ونزوئلا را در نظر نداشته باشد.»
با این حال، مواضع رودریگز تنها ساعاتی پس از حملات و ربایش مادورو، کاملاً در جهت مخالف قرار گرفت. او اقدام نظامی آمریکا را «تجاوزی وحشیانه» توصیف کرد و خواستار آزادی فوری مادورو شد.
رودریگز در حالی که در تلویزیون دولتی و در کنار مقامهای ارشد غیرنظامی و فرماندهان نظامی ظاهر شده بود، با لحنی قاطع گفت: «در این کشور فقط یک رئیسجمهور وجود دارد و نام او نیکلاس مادورو است.»
این پرسش در نتیجه این مواضع متناقض مطرح شد: رئیسجمهور موقت فعلی ونزوئلا چه کسی است؟
ریشههای انقلابی
دلسی رودریگز، زاده شهر کاراکاس، در ۱۸ مه ۱۹۶۹ به دنیا آمد. او دختر خورخه آنتونیو رودریگز، مبارز چپگرای شورشی و بنیانگذار حزب «لیگ سوسیالیستی» در دهه ۱۹۷۰ است. پدر او در سال ۱۹۷۶ در حالی که در بازداشت پلیس تحت شکنجه قرار داشت، کشته شد؛ رویدادی که بسیاری از فعالان سیاسی آن دوران، از جمله نیکلاس مادوروی جوان، را عمیقاً تحت تأثیر قرار داد.
برادر رودریگز، که او نیز خورخه نام دارد، یکی دیگر از چهرههای کلیدی حاکمیت است و ریاست مجلس ملی ونزوئلا را بر عهده دارد.
رودریگز حقوقدان است و از دانشگاه مرکزی ونزوئلا فارغالتحصیل شده و طی دهه گذشته با سرعت زیادی در ساختار قدرت سیاسی کشور ارتقا یافته است. او سابقهای طولانی در نمایندگی آنچه هوگو چاوز، رئیسجمهور فقید ونزوئلا، «انقلاب» سوسیالیستی خود مینامید، در عرصه بینالمللی دارد؛ انقلابی که ادامهدهندگان راه آن «چاویستها» خوانده میشوند.
او از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۴ وزیر ارتباطات و اطلاعرسانی، از ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ وزیر امور خارجه و در سال ۲۰۱۷ رئیس مجلس مؤسسان طرفدار دولت بود؛ نهادی که اختیارات نیکلاس مادورو را بهطور قابلتوجهی گسترش داد.
توانمندی اقتصادی
رودریگز گاه در مقایسه با بسیاری از نظامیانی که در دهه ۱۹۹۰ همراه با هوگو چاوز به مبارزه مسلحانه روی آوردند، چهرهای معتدلتر تلقی میشود.
مسئولیتهای همزمان او بهعنوان وزیر دارایی و وزیر نفت—در کنار سمت معاونت ریاستجمهوری—او را به یکی از بازیگران اصلی در مدیریت اقتصاد ونزوئلا تبدیل کرده و نفوذ قابلتوجهی در میان بخش خصوصی بهشدت تضعیفشده کشور برایش به همراه آورده است. او برای مقابله با ابرتورم، سیاستهای اقتصادی متعارفتر و ارتدوکستری را به اجرا گذاشته است.
مادورو در اوت ۲۰۲۴، وزارت نفت را نیز به حوزه اختیارات رودریگز افزود و مدیریت تشدید تحریمهای آمریکا علیه مهمترین صنعت ونزوئلا را به او سپرد.
اسلیتر فرناندز، روزنامهنگار مستقر در کاراکاس، در گفتوگو با الجزیره گفت: «همین جایگاه برجسته در دولت است که احتمالاً مذاکره با او را برای ایالات متحده جذاب کرده است.»
رودریگز همچنین روابط نزدیکی با جمهوریخواهان فعال در صنعت نفت آمریکا و والاستریت برقرار کرده است؛ گروههایی که با ایده تغییر حکومت ونزوئلا به رهبری مستقیم آمریکا مخالفت داشتند.
از جمله طرفهای گفتوگوی پیشین او میتوان به اریک پرینس، بنیانگذار شرکت امنیتی بلکواتر، و در سالهای اخیر ریچارد گرنل، فرستاده ویژه ترامپ، اشاره کرد؛ کسی که تلاش داشت توافقی با مادورو برای افزایش نفوذ آمریکا در ونزوئلا حاصل کند.
«یک ببر»
با وجود آنکه رودریگز گاه چهرهای معتدلتر تلقی میشود، نیکلاس مادورو بهدلیل دفاع سرسختانه او از دولت سوسیالیستی، وی را «یک ببر» توصیف کرده است.
زمانی که رودریگز در ژوئن ۲۰۱۸ به سمت معاونت ریاستجمهوری منصوب شد، مادورو او را چنین توصیف کرد: «زنی جوان، شجاع، باتجربه، دختر یک شهید، انقلابی و آزموده در هزار نبرد.»
پس از ربایش مادورو در روز شنبه، رودریگز از دولت ایالات متحده خواست مدارکی دال بر زندهبودن مادورو و همسرش، سیلیا فلورس، ارائه دهد و در محکومکردن اقدامات آمریکا هیچ ملاحظهای به خرج نداد.
او در سخنانی که از شبکه تلویزیونی دولتی VTV پخش شد، اعلام کرد: «ما از مردم سرزمین بزرگ میخواهیم متحد بمانند، زیرا آنچه با ونزوئلا انجام شد، میتواند با هر کشوری انجام شود. این استفاده وحشیانه از زور برای درهم شکستن اراده ملتها، میتواند علیه هر کشوری به کار گرفته شود.»
اتاق قانون اساسی دیوان عالی ونزوئلا، اواخر روز شنبه، دستور داد رودریگز بهعنوان رئیسجمهور موقت ایفای نقش کند.
دادگاه حکم داد که رودریگز «برای تضمین تداوم اداری و دفاع جامع از ملت»، عهدهدار «سمت ریاستجمهوری جمهوری بولیواری ونزوئلا» خواهد شد.
به گفته اسلیتر فرناندز، ممکن است برخی تضمینهای قانون اساسی در کوتاهمدت محدود شوند؛ موضوعی که نشان میدهد اختیارات عمومی رئیسجمهور موقت احتمالاً با محدودیتهایی همراه خواهد بود.
