به گزارش جماران، «عبدالباری عطوان» نویسنده و تحلیلگر مشهور عرب در بخش سرمقاله روزنامه فرامنطقه ای رأی الیوم نوشت: پایتخت های عربی و چه بسا غربی که این روزها درهای خود را به روی «رجب طیب اردوغان» رئیس جمهور ترکیه باز می کنند بسیار اندک هستند به همین دلیل سفر کنونی وی به دوحه پایتخت قطر که امروز دوشنبه آغاز شد به لحاظ زمان انجام آن و نیز واکنش های کشورهای حاشیه خلیج فارس و کشورهای عربی قابل توجه است.
اردوغان به تازگی از سفر واشنگتن و دیدار با « دونالد ترامپ» رئیس جمهور برگشته است و این سفر به هیچ کدام از اهدافش در از بین بردن اختلاف های اساسی نرسید و از سال ها پیش تا کنون به هیچ کدام از پایتخت های کشورهای حاشیه خلیج فارس سفر نکرده است این در حالی است که حمله نیروهای نظامی اش به شمال سوریه در یک و ماه و نیم گذشته منجر به تیرگی روابط اش با بیشتر کشورهای عربی علاوه بر ایران شد. کشورهای عربی این حمله نظامی را دخالت غیرقابل قبول در امور یک کشور عربی و اقدامی در مسیر کندن بخشی از اراضی آن به بهانه ایجاد منطقه امن برای اسکان سوری های دانستند که اکنون در ترکیه به سر می برند.
این گونه سفرها از نظر ناظران و تحلیلگران بسیار مهم است. دیده شد که «تمیم» امیر قطر در رأس استقبال کنندگان از اردوغان در زمان رسیدن وی به زمین فرودگاه دوحه به مانند همیشه نبود. امیر قطر آقای«خالد العطیه» معاون نخست وزیر و وزیر دفاع را برای انجام ماموریت استقبال فرستاد؛ امری که علامت سووال های زیادی را برانگیخت و باعث شد برخی این مساله را مطرح کنند که نوعی«سردی» در روابط دو کشور ایجاد شده است و برخی نیز گفتند که قطر می خواهد پیامی به کشورهای دیگر حاشیه خلیج فارس بفرستد مبنی بر اینکه تمایل به بازگشت به جمع آنها دارد و نمی خواهد هیچ گونه مانعی در راه اقدام ها برای آشتی که این روزها کویت و سلطنت عمان انجام می دهند اعمال کند.
این قابل توجه بود که سفر اردوغان با رسیدن تیم ملی فوتبال عربستان به دوحه با استفاده از یک هواپیمای عربستانی که محاصره قطر از دو سال پیش تا کنون را شکست، همزمان شده است. امارات نیز تیم ملی خود را با یک هواپیمای اختصاصی فرستاد و بحرین نیز همین کار را کرد و هر دوی این کشورها شرکای عربستان در تحریم قطر هستند. این سه کشور هیچ علاقه ای به رئیس جمهور ترکیه که کشورش میزبان تعدادی از مخالفان سیاسی برجسته آنها است و فضای خود را به روی شبکه های ماهواره های آنها و ایجاد یک سکو برای این مخالفان باز کرده است،ندارند.
چه بسا هنوز زود است که در خوش بینی امکان موفقیت تلاش ها برای آشتی کشورهای حاشیه خلیج فارس بر بستر رسیدن تیم های ملی کشورهای تحریم کننده به دوحه غرق شویم به ویژه پس از آن که در روزهای گذشته حملات رسانه ای میان دوحه و ابوظبی به شکل ناگهانی تشدید شد و از همه چارچوب عرف ها و ارزش های اخلافی خارج شد.
برخی اطلاعات درز کرده به بیرون در کشورهای حاشیه خلیج فارس در روزهای اخیر می گوید که تحول مهمی در عرصه اقدامات آشتی رخ داده است که شامل وقوع حالت گشایش در روابط قطر و عربستان است اما در مقابل روابط امارات و قطر به دلیل مخالف دو طرف با نزدیک شدن به هم به دلیل حملات رسانه ای قدیمی و جدید که آشکارا علیه یکدیگر راه انداختند به بن بست رسیده است به همین دلیل میانجیگران در یک دو راهی گرفتار شده اند یا باید همه تلاش ها را پایان دهند یا باید به مرحله قبل از بحران بازگردند یعنی روابط طبیعی عربستان و قطر به موازات آن روابط متشنج قطر و امارات.
و اما اگر به روابط ترکیه و قطر بازگردیم می توانیم بگوییم که اخیرا دچار برخی مشکلات شد که بارزترین آنها ناراحتی ترکیه از پوشش حمله ترکیه به شمال سوریه توسط شبکه تلویزیونی«الجزیره» به ویژه الجزیره انگلیسی است. اردوغان توقع داشت که قطر حمایت نامحدودی از این حمله بکند که نشان دهد کشور قطر به شکل قدرتمندی در خندق ترکیه قرار دارد و این امر اتفاق نیفتاد.
قطر و ترکیه نمی توانند حتی در جزئیات ثانویه دچار اختلاف شوند. این قطر بود که در زمان حمله ویرانگر (اقتصادی) آمریکا به ترکیه که منجر به کاهش ارزش لیره ترکیه به بیش از هفت لیره در مقابل یک دلار در سال گذشته شد بلافاصله برای نجات اقتصاد ترکیه شتافت به طوری که بانک مرکزی قطر فورا 15 میلیارد دلار در بازارهای مالی ترکیه تزریق کرد امری که باعث شد پول ملی ترکیه اعتبار و ارزش خود را بازیابد و از فروپاشی اش جلوگیری شود. علاوه بر آن سرمایه گذاری های قطر در ترکیه بیش از 20 میلیارد دلار است.
در مقابل قطر نیز نمی تواند موضع گیری ترکیه در حمایت قوی از این کشور را در زمان آغاز محاصر چهارگانه( عربستان، امارات، مصر و بحرین) علیه دوحه را فراموش کند زیرا ترکیه برای رساندن همه نیازهای قطر به کالا و مواد غذایی پل هوایی و دریایی ایجاد کرد و پایگاه نظامی«طارق بن زیاد» ترکیه در قطر را با هزاران نظامی و تجهیزات برای مقابله با هر گونه حمله چهار کشور برای تغییر نظام در آن را تقویت کرد و برخی منابع از حضور 30 هزار نظامی ترکیه ای در این پایگاه در حال حاضر سخن می گویند.
اردوغان همچنین پشت اضافه کردن قطر به پیشتازان تجمع اسلامی جدید است که می خواهد با مشارکت مالزی،پاکستان و اندونزی به عنوان جایگزین سازمان همکاری اسلامی که مقرش در جده در غرب عربستان است ایجاد شود.وی همچنین تلاش می کند که به قطر 100 تانک بفروشد و امیرش را قانع کند میلیاردها دلار در اقتصاد ترکیه برای مقابله با تحریم های زودهنگام آمریکا تزریق کند؛ تحریم هایی که به دلیل اصرار ترکیه بر گام نهادن در خرید موشک های «اس 400» روسیه ای در راه است. این اصرار در فعال سازی ای سامانه موشکی خود را نمایان کرد و باعث شد کنگره آمریکا و کاخ سفید را با هم تحریک کند.
سفر اردوغان به دوحه «پارامتر» واقعی برای مقایسه داغی یا سردی روابط کشورهای حاشیه خلیج فارس با یکدیگر است و ما هم چاره ای جز انتظار نداریم.