__مذاکرات سخت خواهد بود. اما یک نکته مهم این است که این بار دولت آمریکا معاون رئیسجمهور، ونس، را وارد میدان کرده که از نظر سیاسی بهطور جدی به جلوگیری از تشدید دوباره تنشها علاقهمند است. فراتر از سیاست داخلی، واشینگتن کاملاً از پیامدهای شکست مذاکرات آگاه است.
به گزارش سرویس بین الملل جماران، دنیس سیترونوویچ، رئیس پیشین میز ایران در اطلاعات نظامی ارتش اسرائیل، در تحلیلی درباره مذاکرات پیشرو در اسلامآباد نوشت:
پیش از مذاکرات اسلامآباد
__مذاکرات سخت خواهد بود. اما یک نکته مهم این است که این بار دولت آمریکا معاون رئیسجمهور، ونس، را وارد میدان کرده که از نظر سیاسی بهطور جدی به جلوگیری از تشدید دوباره تنشها علاقهمند است. فراتر از سیاست داخلی، واشینگتن کاملاً از پیامدهای شکست مذاکرات آگاه است: شوک بزرگ به بازارهای جهانی انرژی و گزینههای نظامی بسیار پرهزینه و پرریسک، از حمله به زیرساختهای غیرنظامی گرفته تا خطر ورود به عملیات زمینی. بهعبارت دیگر، هم انگیزههای سیاسی و هم ملاحظات راهبردی آمریکا را به سمت جلوگیری از فروپاشی مذاکرات سوق میدهد.
__شکافها بین طرفین همچنان قابلتوجه است. بعید است رهبری ایران در مورد برنامه موشکی خود امتیاز بدهد و قطعاً در مورد حق غنیسازی اورانیوم هم عقبنشینی نخواهد کرد. در هر سناریویی که شامل رفع کامل تحریمها باشد، موضوع ذخیره حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰٪ به یکی از اصلیترین نقاط اختلاف تبدیل خواهد شد.
__مسئله تنگه هرمز تا حد زیادی پشت سر گذاشته شده است. آمریکا با پذیرش عملی کنترل ایران بر این گذرگاه، این واقعیت را تثبیت کرده و ایران هم میتواند از مزایای اقتصادی آن بهرهمند شود. با این حال، هرگونه انتظار در واشینگتن مبنی بر اینکه تهران در زمینه تقویت توان نظامی یا قابلیتهای راهبردی خود امتیاز بدهد، احتمالاً اشتباه است.
__اگرچه آتشبس فعلی موقتی است، اما هزینههای جنگ و مهمتر از آن، این درک رو به رشد در واشینگتن که «تغییر رژیم» قابل تحقق نیست و اورانیوم غنیشده را نمیتوان با ابزار نظامی از بین برد، ممکن است موضع مذاکرهای آمریکا را نرمتر کند. برخلاف دورهای قبلی (مثل ژنو)، توان دولت آمریکا برای تهدید معتبر به جنگ کاهش یافته است. از نگاه تهران، آنها از سختترین مرحله عبور کردهاند.
__سیترونوویچ ادعا می کند: وضعیت اقتصادی ایران وخیم است، حتی بدتر از قبل از جنگ. بنابراین، دستیابی به گشایش اقتصادی برای تهران یک اولویت حیاتی است. با این حال، بعید است ایران اصول بنیادین نظام را در ازای امتیازات اقتصادی معامله کند.
__یکی از مهمترین دستاوردهای ایران بهویژه با توجه به اینکه از اصرار بر آتشبس دائمی عقبنشینی کرده این است که به نظر میرسد آمریکا حاضر شده بر اساس چارچوب ۱۰بندی ایران وارد مذاکره شود (البته اگر توافقات پنهانی درباره تمدید آتشبس یا بهرسمیت شناختن حق غنیسازی وجود نداشته باشد).
__این موضوع مهم است، چون فاصله بین چارچوب ۱۰بندی ایران و چارچوب ۱۵بندی دولت آمریکا همچنان زیاد است. سؤال اصلی این است که آیا واشینگتن حاضر است به مواضع تهران نزدیکتر شود، بهویژه در موضوع غنیسازی اورانیوم و برنامه موشکی. این دو محور، تعیینکننده سرنوشت مذاکرات و حتی ادامه یا ازسرگیری درگیری خواهند بود.
__چه کسی واقعاً به دنبال توافق است؟
نکته مهم این است که ابتکار حرکت به سمت مذاکرات از واشینگتن آغاز شد. در عمل، این دولت ترامپ بود که پیشنهاد آتشبس دو هفتهای را—که از طریق پاکستان منتقل شد—طراحی یا حتی دیکته کرد. این نشان میدهد که دولت آمریکا با تمایل جدی برای رسیدن سریع به توافق وارد مذاکرات شده است.
__این به معنای بیعلاقگی ایران نیست. برعکس، با توجه به شرایط اقتصادی، تهران هم انگیزه دارد اما حس فوریت در طرف آمریکایی پررنگتر به نظر میرسد.
جمعبندی:
مذاکرات فعلی نه از سر خوشبینی، بلکه از یک محاسبه مشترک برای جلوگیری از هزینههای بیشتر شکل گرفتهاند؛ تلاشی برای مهار زیانها، نه رسیدن به یک «پیروزی» واقعی.
