به گزارش جماران، الجزیره در گزارشی نوشت: ایالات متحده طی یک دوره ۶ روزه، مجموعهای از قطعیهای فنی متوالی را تجربه کرد که بر خدمات ابری، بانکداری و شبکههای حیاتی تأثیر گذاشت.
وزیر امنیت داخلی ایالات متحده وقوع حملات سایبری را تکذیب کرد، در حالی که مؤسسات مختل شده، قطعیها را به بهروزرسانیهای روتین سیستم نسبت دادند.
چند روز گذشته شاهد موجی از قطعیهای فنی بودهایم که بخشهای مختلفی را در ایالات متحده تحت تأثیر قرار داده است . این قطعیها با سرویسهای ابری مایکروسافت آغاز شد و به دنبال آن شبکه کنترل ترافیک هوایی ایالات متحده را درگیر کرد. ظرف چند ساعت، اخباری مبنی بر اختلال در خدمات گروهی از بانکهای آمریکایی و همچنین یک شبکه ارتباطی مخفی آژانس امنیت ملی ایالات متحده (NSA) و سرویسهای اپل و پلیاستیشن منتشر شد.
این اختلالات همزمان با کشف یک آسیبپذیری جدی در زبان برنامهنویسی جاوا به نام «Java 4 Shell» توسط هوش مصنوعی رخ داد؛ آسیبپذیریای که به مهاجمان اجازه میدهد به پایگاههای داده ساخته شده با استفاده از یکی از پرکاربردترین زبانهای برنامهنویسی در جهان دسترسی پیدا کنند.
این قطعیها به دلیل اینکه در مدت زمان کوتاهی و پشت سر هم رخ دادند، نگرانیهایی را برانگیختند و باعث شدند مارکین مولن، وزیر امنیت داخلی ، با شبکه خبری آمریکایی CNBC صحبت کند و ضمن اطمینان دادن به مردم، وقوع هرگونه حمله سایبری را تکذیب کند.
اگرچه اظهارات مولن در ظاهر اطمینانبخش به نظر میرسد، اما مجموعهای جدید از سوالات را در مورد پیامدهای این قطعیها، دلایل وقوع آنها و از همه مهمتر، احتمال وقوع مجدد یا حتی تکرار آنها در کشورهایی غیر از ایالات متحده مطرح میکند.
هیچ توصیفی بهتر از آنچه پروفسور محمود الخضر، متخصص امنیت سایبری در دانشگاه مرکزی کوئینزلند استرالیا، در مصاحبه خود با الجزیره نت گفت، وجود ندارد. او گفت که تابآوری سیستمهای دیجیتال و مقاومت آنها در برابر حملات سایبری کاملاً با مقاومت آنها در برابر نقص فنی متفاوت است.
شارون مارتین، مدیر نوآوری داخلی در شرکت امنیت سایبری آمریکایی «هانترس»، در بیانیه خود به الجزیره نت با الخضر موافق بود و توضیح داد که بخشی از مشکل، اتکای شرکتها و مؤسسات بزرگ به تعداد محدودی از ارائهدهندگان خدمات ابری است.
آیا یک بهروزرسانی روتین میتواند سیستمها و سرویسهای اصلی را از کار بیندازد؟
بسیاری از سازمانهایی که خدماتشان در روزهای اخیر مختل شده بود، این قطعی را به بهروزرسانیهای روتین سیستم نسبت دادند، از جمله مایکروسافت، اداره هوانوردی فدرال و NSA، که این سوال را مطرح میکند که آیا چنین چیزی ممکن است اتفاق افتاده باشد؟
الخضر معتقد است که چنین وقفهای به دلیل بهروزرسانیهای روتین احتمالاً به دلیل اتصال گسترده بین سرویسها و سرورهای مسئول اجرای آنها است و خاطرنشان میکند که سیستمهای دیجیتال مدرن به لایههای بههمپیوسته فناوری مشترک، از جمله شبکههای امنیتی و تأیید هویت و سیستمهای خودکار برای نظارت و مدیریت عملیات، متکی هستند.
به گفته الخضر، یک بهروزرسانی معمول در یکی از این لایهها میتواند هزاران سرور را بهطور همزمان در عرض چند دقیقه تحت تأثیر قرار دهد، و افزود که چنین بهروزرسانیهایی میتواند سیستمهای پشتیبان را در معرض خطر خاموش شدن قرار دهد، زیرا آنها به همان لایههای فناوری متکی هستند.
در مورد دلیل اینکه این بهروزرسانیها باعث توقف سرویسها میشوند، الخضر توضیح داد که بهروزرسانیهای دورهای معمول ممکن است باعث ایجاد یک اشکال نرمافزاری شوند که برای هفتهها و شاید ماهها پنهان مانده است. او افزود که سیستمهای بازیابی خودکار میتوانند با انتقال حجم کار به سرورهای دیگر، اوضاع را بدتر کنند.
الخضر سوالی اساسی در مورد توانایی سازمانها در جلوگیری از تبدیل مشکلات فنی کوچک به یک اختلال بزرگ در زمانی که ما در ساخت سیستمهای بزرگ و به هم پیوسته مهارت پیدا کردهایم، مطرح کرد.
والتر پاسکوارلی، مشاور مستقل هوش مصنوعی، در مصاحبه با الجزیره نت، این دیدگاه را تقویت کرد و خاطرنشان کرد که بهروزرسانیها با سرعتی فراتر از توانایی آزمایش آنها به سیستمعاملها وارد میشوند و افزود: «یک عامل هوش مصنوعی که میتواند کد را در عرض چند ثانیه بازنویسی کند، میتواند آن را در عرض چند ثانیه غیرفعال کند.»
پاسکارلی همچنین تأکید کرد که شرکتهایی که اتوماسیون و هوش مصنوعی را پیادهسازی میکنند، باید از قبل تصمیم بگیرند که در صورت بروز مشکل، حداقل سرویسهای ضروری باید به کار خود ادامه دهند، همچنین باید دسترسی به عوامل را محدود کرده و از آنها نسخههای پشتیبان تهیه کنند که هوش مصنوعی نتواند آنها را حذف یا تغییر دهد.
تکیه بر یک پل ارتباطی واحد برای خدمات
مارتین خدمات فنی و دسترسی کاربران به آنها را به پلهایی تشبیه کرد که جادههای اصلی را به هم متصل میکنند. در این تشبیه، کاربران به ماشینهایی تبدیل میشوند که برای رسیدن به طرف دیگر پل از آن عبور میکنند. بنابراین وقتی این پل به هر دلیلی دچار نقص یا توقف میشود، ماشینها (کاربران) توانایی خود را برای رسیدن به طرف دیگر از دست میدهند و خدمات مختل میشود.
مارتین به الجزیره نت اضافه کرد که شرکتها معمولاً تمایل دارند به تعداد انگشتشماری از ارائهدهندگان خدمات پایه و ابری، در یک مورد ایمیل مایکروسافت و سرویسهای «تیمز» تکیه کنند، بنابراین وقتی این سرویسها از کار میافتند، کاربران توانایی دسترسی به آنچه در آن لحظه نیاز دارند را از دست میدهند.
مارتین معتقد است که دلایل مالی، انگیزه اصلی برای تکیه بر تعداد کمی از ارائه دهندگان خدمات ابری بزرگ است، چرا که هزینه دریافت این خدمات و اتصال آنها به سیستم های مختلف بسیار کمتر از تکیه بر تعداد بیشتری از ارائه دهندگان خدمات کوچک است.
لزوم ساخت دومین پل ارتباطی
مارتین بر لزوم ایجاد یک پل ارتباطی دوم برای خدمات اصلی شرکتها که بدون آن نمیتوانند فعالیت کنند، تأکید کرد. اگر شرکتی عمدتاً به خدمات ایمیل متکی باشد، باید ارائهدهنده دیگری داشته باشد که کارمندان و شرکایش از آن مطلع باشند و بتوانند در هر زمانی از آن استفاده کنند.
او اشاره کرد که همه چارچوبهای جهانی امنیت سایبری، داشتن این پل دوم را توصیه میکنند، اما شرکتها معمولاً به دلیل هزینه مالی ساخت آن و اتصال آن به خدماتشان، تصمیم به نادیده گرفتن آن میگیرند. او افزود که مناسبترین راه برای ساخت این پلهای اضافی، حذف بازگشت مالی از تکیه بر پل پایه است، به طوری که سرمایهگذاران موافقت کنند که برای ساخت و تکیه بر پلهای اضافی پول تزریق کنند.
۷ قطعی برق در ۶ روز... یک اتفاق یا نشانهای از آسیبپذیری؟
الخضر معتقد است که با توجه به همگرایی اختلالات در سیستمهای کلیدی فناوری، در نظر گرفتن حمله سایبری قابل درک است، اما در این مورد، او به سه توضیح اشاره میکند که باید در نظر گرفته شوند:
تصادفی، و اینکه این سرویسها همزمان به دلیل یک تصادف کیهانی متفاوت و نه در نتیجه یک حمله سایبری مستقیم، مختل شدهاند.
نقاط ضعف رایج: این سیستمها لایههای مشترکی با یکدیگر دارند و خرابی یک لایه، سیستمهایی را که از بیرون نامرتبط به نظر میرسند، تحت تأثیر قرار میدهد.
در نهایت، حملات سایبری و احتمال هدف قرار دادن زیرساختهای فناوری به دلایل مخرب.
اما الخضر اضافه میکند که این توضیحات یکدیگر را نفی نمیکنند؛ برخی از آنها ممکن است شامل فعالیتهای مخرب باشند، شاید از سوی بازیگران مختلفی که به طور مستقل عمل میکنند، نه به عنوان یک گروه واحد و هماهنگ.
مارتین در ادامه خدمات فنی را به جادههای ترافیکی تشبیه میکند و به این نکته اشاره میکند که این اختلالات شبیه تصادفات بزرگ ترافیکی در جادههای اصلی یک شهر است و سپس آیا اختلال در سایر جادهها تصادفی است یا به دلیل چراغهای راهنمایی؟
مارتین دیدگاه سبزها را تقویت کرد و توضیح داد که از دیدگاه او، مشکل شکنندگی سیستمهای فنی نیست، بلکه وابستگی بیشتر آنها به یکدیگر است، به این معنی که نقص در یک سیستم به سیستم دیگری که به آن مرتبط است منتقل میشود.
زمانبندی نشانه هماهنگی نیست
الخضر به نوبه خود توضیح داد که زمانبندی این قطعیها قابل توجه است، اما نشانهای از هماهنگی نیست. به همین ترتیب، نباید سوالات مشروع در مورد وقوع یا عدم وقوع حمله سایبری را قبل از تکمیل تحقیقات فنی لازم، رد کرد.
در حال حاضر، هیچ مدرک عمومی مبنی بر ارتباط قطعیها با یکدیگر یا حتی با یک کمپین سایبری هماهنگ واحد وجود ندارد، اما این امر احتمال حمله سایبری در حداقل یکی از قطعیها را رد نمیکند.
الخضر از دیدگاه خود سوال مهمتری را مطرح میکند: مسئله صرفاً این نیست که آیا قطعیها به هم مرتبط هستند یا خیر، بلکه این است که چرا چنین تعداد زیادی از خدمات حیاتی هنوز در برابر نقصهایی که میتوانند بسیار فراتر از نقطه مبدا خود گسترش یابند، آسیبپذیر هستند. چه نقص تصادفی باشد و چه عمدی، نقطه ضعف اساسی یکسان است.
اظهارات پاسکارلی نیز همین دیدگاه را تقویت کرد و خاطرنشان ساخت که نهادهای نظارتی ایالات متحده وقوع حمله سایبری را انکار کردهاند، اما به دلیل سرعت رفع آسیبپذیریها و نقصها، ممکن است برخی از خدمات مختل شوند و تأکید کرد که این قطعیها میتوانند صرفاً نقصهای فنی جداگانهای باشند که اتفاقاً همزمان رخ دادهاند.
محافظت در برابر حملات سایبری به معنای مصونیت در برابر خرابیها نیست
الخضر توضیح داد که امنیت سایبری و تابآوری دیجیتال ارتباط نزدیکی با هم دارند، اما یکسان نیستند. در حالی که امنیت سایبری با هدف محافظت از اطلاعات و سیستمها و در دسترس نگه داشتن خدمات انجام میشود، تابآوری به این موضوع مربوط میشود که خدمات ضروری بتوانند با خیال راحت به کار خود ادامه دهند یا از کار بیفتند و در صورت بروز مشکل، به سرعت بهبود یابند.
این شبیه به ساختمانهای بزرگ است؛ قفلها و زنگهای هشدار از ورود مزاحمان جلوگیری میکنند، در حالی که خروجیهای اضطراری و ژنراتورهای پشتیبان به حفظ امنیت افراد در داخل کمک میکنند و عملیات ضروری در مواقع اضطراری ادامه مییابند، که هر دو ضروری هستند.
او اضافه میکند: «یک سیستم میتواند به خوبی در برابر هکرها محافظت شود و همچنان به طور خطرناکی برای یک نقص فنی معمول آماده نباشد.» او خاطرنشان میکند که سازمانها نمیتوانند از وقوع هر نقصی جلوگیری کنند، اما حاکمیت خوب میتواند از تبدیل یک مشکل فنی به یک بحران نهادی جلوگیری کند.
نقش برجسته هوش مصنوعی
پاسکوارلی در مورد نقش هوش مصنوعی در چنین قطعیها و حملات سایبری، توضیح داد که مدلهای جدید، قابلیتهای حملات سایبری را به گونهای تسریع کردهاند که میتوان آن را از طریق آزمایشهای زیادی اندازهگیری کرد، اما همچنین کشف و رفع آسیبپذیریها، از جمله آسیبپذیریهایی که سالها غیرفعال ماندهاند، مانند «بی اچ بی شل» که مدلها چند هفته پیش کشف کردند، را تسریع کردهاند.
این متخصص هوش مصنوعی توضیح داد که این سیستمها برای شناسایی مهاجمان و بستن شکافهایی که از آنها سوءاستفاده میکنند ساخته شدهاند و برای جلوگیری از شکست ارتقاء که شرکت خودش انجام می دهد ،طراحی نشدهاند و تأکید کرد که این موضوع با توجه به آنچه تاکنون شناخته شده است، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
آیا ممکن است این اختلالات دوباره رخ دهد؟
با توجه به دلایل ذکر شده، که مورد تایید کارشناسانی است که الجزیره نت با آنها صحبت کرد، وقوع چنین نقصهایی در آینده و همچنین تکرار آنها در کشورهای دیگری که عمدتاً به زیرساختهای فناوری متکی هستند، امکانپذیر است.
از دیدگاه جداگانه پاسکوارلی و مارتین، راهحل در تکیه بر پلهای دومی است که کاربران را به خدمات مورد نیازشان متصل میکنند و تداوم حداقل سطح عملکرد و خدمات را حتی در موارد قطعی با استفاده از روشهای مختلف تضمین میکنند.
کاربران باید چه کاری انجام دهند؟
محمود الخضر در سخنرانی خود با توجه به این قطعیها، توصیهای ساده به کاربران عادی ارائه داد و گفت: «هرگز برای یک مسئله اساسی به یک سرویس دیجیتال واحد تکیه نکنید.»
توصیه حزب سبز اساساً با آنچه پاسکارلی و مارتین گفتند، مطابقت دارد، زیرا هر دو به لزوم وجود راههای دیگری برای دسترسی به خدمات اساسی از سوی شرکتها و همچنین از سوی کاربران معتقدند.
الخضر جزئیات بیشتری در مورد کارهایی که کاربران میتوانند انجام دهند، ارائه داد و بر لزوم در دسترس نگه داشتن اسناد مهم، مخاطبین اضطراری و اطلاعات ضروری به صورت آفلاین تأکید کرد.
او همچنین تأکید کرد که کاربران در منطقه علیرغم بسیاری از اختلالات فنی رایج مانند قطعی برق، اختلال در سرویس اینترنت و اتصالات ناپایدار، قادر به مدیریت هستند و این را بخشی از زندگی روزمره توصیف کرد.
از دیدگاه حزب سبز، همین امر در مورد بیمارستانها، بانکها و مشاغل کوچک نیز صدق میکند، زیرا آنها باید بدانند که در صورت قطع اتصال اینترنت یا خدمات ابری، کدام عملیات باید ادامه یابد.
الخضر در پایان سخنان خود به کاربران در مورد کلاهبرداران در طول قطعیهای بزرگ هشدار داد و خاطرنشان کرد که آنها معمولاً فرصتهای متعددی برای کلاهبرداران ایجاد میکنند و بر لزوم تکیه بر کانالهای رسمی ارائه دهندگان خدمات تأکید کرد.