نشست واکاوی ریشه های رفتارهای تخریبی در فضای حرفه ای روانشناسی با حضور سید مهدی طباطبایی فر برگزار شد.
به گزارش خبرنگار جماران، در حالی که فضای مجازی به عرصه اصلی تبادل اطلاعات علمی تبدیل شده است، تداخل میان «تخصص» و «جنجال»، چالش جدیدی را پیش روی متخصصان سلامت روان قرار داده است. در همین راستا، میزگرد تخصصی با موضوع «واکاوی ریشههای رفتارهای تخریبی در فضای حرفهای روانشناسی» با حضور سیدمهدی طباطباییفر، رئیس دپارتمان طرحوارهدرمانی و سیدروحالله دعائی، روانشناس و کارشناس رسانه برگزار شد. این نشست که با نگاهی انتقادی به پدیدهی «تقابلهای غیرسازنده» شکل گرفت، ابعاد نگرانکنندهای از وضعیت فعلی حرفه را روشن کرد.
از ریشههای فرهنگی تا ورود به قلمرو روانشناسی
سیدمهدی طباطباییفر در تحلیل ریشهای این پدیده، از یک سیر تاریخی بحث کرد که از فرهنگ «رپ و هیپهاپ» آغاز شده و به عرصههای تجاری و بازاریابی نفوذ کرده است.
وی با اشاره به اینکه این الگوی تقابلی و تهاجم کلامی، اکنون به دنیای روانشناسی نیز رخنه کرده، هشدار داد: ما شاهد ورود رفتاری هستیم که در آن به جای نقدِ روشمند، به تخریبِ شخصیت و اعتبارِ علمی روی میآورند. این یک انحراف از مسیر حرفهای است.
طباطبایی فر با تفکیک دقیق میان «نقد علمی» و «تخریب هدفمند»، خاطرنشان کرد: نقد باید بر پایه مستندات و روششناسی باشد، اما آنچه امروز در فضای مجازی شاهد آن هستیم، حملات شخصی به اعتبار و حیثیت حرفهای افراد است که هیچ سند علمی پشت آن نیست.
خطای شناختی و خودمحوری حرفهای
طباطباییفر با اشاره به یک خطای شناختی رایج در میان برخی درمانگران، اظهار داشت: برخی متخصصان، تجربه شخصی و موفقیتهای محدود خود را به «قاعدهای کلی برای همه» تبدیل میکنند که این رفتار، نوعی «خودمحوری حرفهای» است که در آن، هر مسیر دیگری جز مسیر خودِ درمانگر، به عنوان مسیر نادرست تلقی میشود.
وی تأکید کرد: تجربه شخصی یک درمانگر، هرگز سند اثبات برتری یک رویکرد بر رویکردهای دیگر نیست.
بحران در شبکههای اجتماعی: وقتی متخصص نقش قاضی را بازی میکند
طباطباییفر با انتقاد از نقشآفرینی برخی متخصصان در شبکههای اجتماعی، گفت: ما نمیتوانیم در این فضا نقش قاضیهای خودخوانده را بازی کنیم. رفتارهای جنجالی در اینستاگرام و شبکههای اجتماعی، نه تنها مشکل را حل نمیکند، بلکه با هوچیگری و قضاوت عمومی، به اعتبار کل حرفه روانشناسی آسیب میزند.
او در پاسخ به این پرسش که چرا متخصصان به این سمت میروند، سه عامل اصلی را برشمرد: عدم تنظیم هیجانی، (واکنشگری به جای تبیین)، خودشیفتگی حرفهای (در هم تنیده شدن هویت فرد با یک رویکرد خاص) و در نهایت اقتصاد توجه (تمایل به جنجال برای دیده شدن در فضای مجازی).
نقطه امید: هوشیاری مخاطب
طباطباییفر با اشاره به افزایش آگاهی عمومی، خاطرنشان کرد: مردم دیگر به راحتی تحت تأثیر افرادی که «رفتارهای غیراخلاقی را در لباس ادبیات علمی میپوشانند»، قرار نمیگیرند و این هوشیاریِ مخاطب، بزرگترین مانع در برابر تداوم این رفتارهای غیرحرفهای است.
فرسایش اعتبار در عصر توجه
سید روحالله دعائی نیز با تأکید بر ضرورت بازنگری در رفتارهای رسانهای متخصصان، اظهار داشت: بحران فعلی، تنها یک اختلافنظر علمی نیست، بلکه یک آلودگی رسانهای است که میتواند اعتماد عمومی به کلِ حوزهی سلامت روان را هدف قرار دهد. وقتی متخصصان، ابزارهای رسانهای را برای تقابلهای شخصی به کار میگیرند، در واقع در حال فرسایشِ "اعتبارِ مرجعیت" خود هستند. فضای رسانهایِ روانشناسی نیازمند گذار از مدلهای هیجانی و تقابلی به سمت مدلهای مبتنی بر استاندارد و مسئولیتپذیری است؛ چرا که در عصرِ "اقتصاد توجه"، تفاوت میان یک متخصصِ اثرگذار و یک شخصیتِ جنجالی، تنها در میزانِ پایبندی به اخلاق حرفهای در برابرِ فشارِ دیده شدن است.
این میزگرد با این پیام به پایان رسید که اصلاح این روند، تنها از طریق بازگشت به مراجع ذیصلاح قانونی و رعایت استانداردهای اخلاق حرفهای در رسانه میسر خواهد بود.
