جیک سالیوان، مشاور سابق امنیت ملی آمریکا گفت: «این یادداشت تفاهم کاملاً واضح است که ایران تا ۶۰ روز نمیتواند حق عبور یا عوارض دریافت کند. اما پس از ۶۰ روز، به نظر میرسد این تفاهمنامه اشاره دارد که ایران میتواند نوعی سازوکار ایجاد کند تا کشتیهای عبوری از تنگه به آن غرامت یا هزینهای پرداخت کنند. بنابراین، این تفاهمنامه پیشبینی میکند که ایران تا حدی حق صلاحیت یا کنترل بر تنگه را داشته باشد.»
به گزارش جماران، مشاور سابق امنیت ملی آمریکا امروز دوشنبه ضمن اذعان به کنترل ایران بر تنگه هرمز گفته که ایران میتواند بعد از گذشت ۶۰ روز از امضای تفاهمنامه اقدام به ایجاد ساز و کاری برای دریافت هزینه از کشتیها بابت عبور از این آبراه کند.
جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی آمریکا در دوران ریاستجمهوری «جو بایدن» در مصاحبهای امروز دوشنبه به بیان تحلیل خودش از وضعیت تنگه هرمز پرداخته است.
سالیوان در این مصاحبه با «انپیآر» گفته که متن یادداشت تفاهم امضاشده میان ایران و آمریکا به طرف ایرانی اجازه میدهد بعد از ۶۰ روز از امضای آن از کشتیهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند هزینههایی دریافت کند.
یادداشت تفاهم چه میگوید؟
اشاره سالیوان به یادداشت تفاهمی در ۱۴ بند است که روز ۲۲ خردادماه (۱۲ ژوئن) میان ایران و آمریکا با هدف پایان دادن به جنگ حاصل شد و چهار روز بعدتر به امضای روسای جمهور دو طرف رسید.
در بند پنجم این یادداشت تفاهم جمهوری اسلامی ایران ملزم شده است که «صرفاً به مدت ۶۰ روز» ترتیبات لازم را برای عبور ایمن کشتیهای تجاری بدون دریافت هیچ هزینهای فراهم کند.
در بخش دیگری از همین بند تصریح شده جمهوری اسلامی ایران با سلطنت عمان درباره تعیین ساز و کار اداره آینده و خدمات دریایی در تنگه هرمز گفتوگو خواهد کرد.
متن کامل این بند چنین است:
«با امضای این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی ایران با بهکارگیری حداکثر تلاش خود، ترتیبات لازم را برای عبور ایمن کشتیهای تجاری، بدون دریافت هیچ هزینهای و صرفاً برای مدت ۶۰ روز، از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس فراهم خواهد کرد.
تردد کشتیهای تجاری بلافاصله آغاز خواهد شد و با توجه به ضرورت رفع موانع فنی و نظامی و همچنین مینروبی توسط جمهوری اسلامی ایران، ظرف ۳۰ روز بهطور کامل برقرار خواهد شد.
جمهوری اسلامی ایران با سلطنت عمان دربارهٔ تعیین سازوکار اداره آینده و خدمات دریایی در تنگه هرمز گفتوگو خواهد کرد و این موضوع را با سایر کشورهای ساحلی خلیج فارس، مطابق حقوق بینالملل قابل اجرا و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی تنگه هرمز، مورد بحث قرار خواهد داد.»
برخی از کارشناسان مسائل حقوق بینالملل معتقدند که ایالات متحده آمریکا در این بند پذیرفته که تردد رایگان از تنگه هرمز تنها به مدت ۶۰ روز قابل اجرا است و این در یک دلالت ضمنی به معنای پذیرش حق ایران برای دریافت عوارض پس از طی شدن این بازه زمانی است.
سالیوان چه میگوید؟
جیک سالیوان نیز در مصاحبه با انپیآر نظر مشابهی ابراز کرده است.
او گفت: «این یادداشت تفاهم کاملاً واضح است که ایران تا ۶۰ روز نمیتواند حق عبور یا عوارض دریافت کند. اما پس از ۶۰ روز، به نظر میرسد این تفاهمنامه اشاره دارد که ایران میتواند نوعی سازوکار ایجاد کند تا کشتیهای عبوری از تنگه به آن غرامت یا هزینهای پرداخت کنند. بنابراین، این تفاهمنامه پیشبینی میکند که ایران تا حدی حق صلاحیت یا کنترل بر تنگه را داشته باشد.»
وزیر امور خارجه عمان هم امروز دوشنبه گفته که کشورش از اخذ عوارض از کشتیهای عبوری حمایت نمیکند اما موافق دریافت هزینه بابت خدمات دریایی و زیستمحیطی است.
سالیوان در ادامه با توصیف وضعیت کنونی به عنوان یک شکست برای دولت دونالد ترامپ گفت که کاخ سفید در تلاش است تا مسئله حق ایران برای دریافت عوارض از کشتیها را پنهان نگاه دارد.
مشاور امنیت ملی سابق آمریکا گفت: «اما فکر میکنم دولت ترامپ میخواهد این موضوع را تا حد ممکن مبهم نگه دارد و آن را کماهمیت جلوه دهد، چرا که مسلماً آنها این را یک شکست میدانند؛ چون قبل از شروع این جنگ، ایران کنترلی بر تنگه نداشت.»
