در حالی که ایالات متحده هنوز درگیر جنگی پرهزینه و نامحبوب در خاورمیانه است، نشانههایی از افزایش تحرکات نظامی علیه کوبا به چشم میخورد؛ تحولی که در صورت صحت، میتواند آغازگر یک جبهه جدید تنش برای واشنگتن باشد. همزمان با فشارهای اقتصادی، بنبست دیپلماتیک و روایتسازیهای امنیتی، این پرسش جدی مطرح شده است که آیا آمریکا در حال حرکت از مهار به سمت تقابل مستقیم با هاواناست یا صرفاً در حال افزایش اهرمهای فشار خود است.
به گزارش سرویس بینالملل جماران، پایگاه تحلیلی «سیاستورزی مسئولانه» «Responsible Statecraft» نوشت: دولت ترامپ، حتی با وجود اینکه درگیر جنگی نامحبوب، پرهزینه و مرگبار در ایران است، به نظر میرسد پس از هفتهها آرامش نسبی بین دو کشور، در حال افزایش آمادگیها برای اقدام نظامی در کوبا است.
روز سهشنبه، خبرگزاری «زتئو» گزارش داد که «به مقامات پنتاگون و سایر بخشهای دولت ایالات متحده بی سروصدا دستورالعمل جدیدی ابلاغ شده است که مستقیماً از کاخ سفیدِ ترامپ صادر شده تا... آمادگیها برای عملیات نظامی احتمالی علیه کوبا را افزایش دهند.»
زتئو با استناد به دو منبع آگاه از این موضوع و منبع دیگری که در جریان آن قرار گرفته بود، گزارش داد که پرزیدنت ترامپ به طور فزایندهای از سرپیچی آشکار میگل دیاز-کانل، رئیسجمهور کوبا، در برابر اظهارات تهدیدآمیز مقامات آمریکایی در بحبوحه محاصره نفتی تقریباً کامل اعمال شده توسط واشینگتن، ناامید شده است. این امر باعث شده است که ترامپ ربودن برخی از اعضای رهبری کوبا را در عملیاتی مشابه عملیاتی که منجر به برکناری نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا در ماه ژانویه شد، مد نظر قرار دهد.
طبق گزارش زتئو، این امر نتیجه نهایی احتمالی تحقیقات گسترده وزارت دادگستری در مورد رهبران دولت کوبا به دلیل «جرایم مواد مخدر، مهاجرتی، اقتصادی و خشونتآمیز، با هدف صدور کیفرخواستهای سریع» خواهد بود، موضوعی که نیویورک تایمز اخیراً گزارش کرده است.
خبر اختصاصی زتئو پس از آن منتشر شد که ترامپ روز دوشنبه در کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «ممکن است بعد از اینکه کارمان با این تمام شد، سری هم به کوبا بزنیم»، که اشارهای به جنگ ایالات متحده با ایران بود. این در حالی است که ماه گذشته یکی از مقامات ارشد پنتاگون تکذیب کرده بود که دولت در حال «تمرین برای تهاجم به کوبا یا آمادهسازی فعالانه برای تصرف نظامی این جزیره» است.
اندکی پس از انتشار گزارش زتئو، سناتور تیم کین (دموکرات از ویرجینیا) به «ال نوئوو دیا» گفت که قصد دارد زمانی در هفته آینده، رایگیری برای قطعنامه اختیارات جنگی را در سنا ترتیب دهد تا از اقدام نظامی دولت علیه کوبا که صراحتاً توسط کنگره مجاز نشده است، جلوگیری کند.
کین که گفت «تغییر رژیم در کوبا نباید اولویت ایالات متحده باشد»، اوایل این ماه نامهای با امضای ۵۱ عضو دیگر کنگره به ترامپ فرستاد و محاصره سوختی جاری کوبا توسط ایالات متحده را محکوم کرد. در این نامه تاکید شده بود: «دولت شما با مهندسی یک فروپاشی شتابان انرژی، مسئولیت رنجهای کوبا را از دوش دولت کوبا برداشته و مستقیماً بر عهده ایالات متحده گذاشته است.»
دیاز-کانل نیز به نوبه خود اخیراً در رسانههای آمریکایی حضور گستردهای داشته و عمدتاً بر تمایل خود برای گفتگو و همکاری با واشینگتن تأکید کرده و در عین حال اعلام کرده است که اگر ایالات متحده حمله نظامی انجام دهد، کوبا قصد مبارزه دارد. او در برنامه «ملاقات با مطبوعات» شبکه انبیسی به کریستن ولکر گفت: «اگر لازم باشد بمیریم، خواهیم مرد.»
در همین حال، به نظر میرسد بهانهها برای تداوم تشدید تنشهای ایالات متحده علیه این جزیره در حال افزایش است؛ آکسیوس روز سهشنبه گزارش داد که دولت ترامپ به کنگره اطلاع داده است که معتقد است دولت کوبا در تأمین تا ۵۰۰۰ نیرو برای روسیه در جنگ اوکراین همدست بوده است، اتهامی که مقامات این جزیره به شدت آن را رد میکنند.
در گزارش غیرمحرمانه پنج صفحهای دولت آمده است: «سوابق عمومی ثابت نمیکند که هاوانا رسماً تمام جنگجویان کوبایی را اعزام کرده باشد. با این حال، نشانههای قابل توجهی وجود دارد که نشان میدهد رژیم آگاهانه این جریان را تحمل کرده، امکانپذیر ساخته یا به طور گزینشی تسهیل کرده است.»
روایت حضور کوباییها در جنگ اوکراین — کسانی که در بحبوحه بحران انسانی مداوم، به دنبال فرصتهای اقتصادی در خارج از کشور، از جمله از طریق سفر بدون ویزا به روسیه بودهاند — اکتبر گذشته توسط دیپلماتهای آمریکایی برای جلب مخالفت با قطعنامه سالانه سازمان ملل در محکومیت تحریم تجاری ۶۶ ساله ایالات متحده مورد استفاده قرار گرفت. منابع «Responsible Statecraft» میگویند انتظار میرود این گزارش در جلسه استماع روز پنجشنبه کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان که بسیار مورد انتظار است، توسط مایکل جی.کوزاک، مقام ارشد وزارت امور خارجه در امور آمریکای لاتین، برجسته شود.
تدارکات ادعایی برای عملیات نظامی در کوبا پس از کاهش ظاهری تنشهای دوجانبه در اواخر مارس صورت میگیرد، زمانی که ایالات متحده تصمیم گرفت به یک نفتکش روسی اجازه دهد با ۷۳۰,۰۰۰ بشکه نفت خام در بندر ماتانزاس کوبا پهلو بگیرد و بدین ترتیب تسکینی موقت برای بحران انرژی این جزیره فراهم کند. کوبا متعاقباً ۲,۰۱۰ زندانی را در بزرگترین عفو دستهجمعی در بیش از یک دهه اخیر آزاد کرد.
پس از آنکه کوبا به مقامات سفارت ایالات متحده در هاوانا اجازه داد برای عملیات خود سوخت وارد کنند، یک نفتکش روسی دیگر — کشتی «یونیورسال» که تحت تحریم ایالات متحده و اتحادیه اروپا قرار دارد و متعلق به شرکت دولتی «سوکومفلوت» است — به سمت دریای کارائیب بادبان کشید. این کشتی هفته گذشته از کانال مانش عبور کرد و تخمین زده میشود که در ۲۹ آوریل به کوبا برسد.
روز چهارشنبه، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، در چین به خبرنگاران گفت که کشورش متعهد است به ارسال نفت به کوبا به عنوان کمکهای بشردوستانه ادامه دهد. این سوخت در حال حاضر برای ازسرگیری تولید برق از طریق دو نیروگاه شناور ترکیهای که در سواحل کوبا فعالیت میکنند، استفاده میشود. به گفته شرکت بهرهبردار «کارادنیز هولدینگ»، این نیروگاهها سال گذشته به دلیل هزینههای عملیاتی بالا و کمبود سوخت موجود، جزیره را ترک کرده بودند.
توافق برای اجازه دادن به محمولههای سوخت روسیه بلافاصله پس از اقداماتی از سوی ایالات متحده برای مجاز کردن فروش سوخت به بخش خصوصی کوبا و افزایش کمکهای بشردوستانه به منطقه شرقی طوفانزده این کشور صورت گرفت. کوبا نیز به نوبه خود، زندانیان سیاسی را با میانجیگری واتیکان آزاد کرد، محدودیتها بر شرکتهای خصوصی را کاهش داد و به کوبایی-آمریکاییها اجازه داد بدون اقامت در جزیره، مالک کسبوکارها باشند و در آنها سرمایهگذاری کنند.
در عین حال، مقامات کوبایی در موارد متعددی تکرار کردند که از ایالات متحده دعوت میکنند تا در تحول اقتصادی کوبا مشارکت داشته باشد. در راستای این اهداف، کوبا اخیراً آزادسازی سیستم کشاورزی دولتی، تمرکززدایی از مدیریت دولتی و افزایش دسترسی به ارزهای معتبر از طریق مؤسسات مالی دولتی را اعلام کرد، اگرچه جزئیات بیشتر در مورد اجرا و دامنه این تصمیمات هنوز مشخص نیست.
رسانه دولتی ایالات متحده، «مارتی نوتیسیاس»، با استناد به مقامات دولت ترامپ، این هفته گزارش داد که نوه و محافظ رئیسجمهور سابق کوبا، رائول کاسترو، که اخیراً با فرستادگان وزارت امور خارجه دیدار کرده است، حتی تلاش کرد تا در آخر هفته گذشته نامهای با سربرگ رسمی دولت کوبا را از طریق یک فرستاده بخش خصوصی به پرزیدنت ترامپ تحویل دهد؛ فرستادهای که گفته میشود به دلیل نداشتن اعتبارنامه رسمی به جزیره بازگردانده شد.
این نامه که در رسانههای انگلیسیزبان گزارش نشده است، بنا بر گزارشها با دور زدن وزیر امور خارجه، مارکو روبیو، به دنبال دسترسی مستقیم به ترامپ بوده است؛ روبیو حامی دیرینه تغییر رژیم در هاوانا است که گفته اصلاحات اعلامشدهی کوبا کافی نیستند و در عوض خواستار تحول سیاسی و اقتصادی همهجانبه در این جزیره شده است.
در حالی که به نظر میرسد پیشرفتهای دیپلماتیک بین دو کشور متوقف شده است، تهدیدهای مجدد برای اقدام نظامی ایالات متحده علیه جزیرهای کوچک در نزدیکی سواحل ایالات متحده میتواند به انحرافی مفید برای دولتی تبدیل شود که با باتلاقی خودساخته در خاورمیانه دست و پنجه نرم میکند؛ باتلاقی که منجر به کشته شدن بیش از دوازده نظامی آمریکایی، افزایش سرسامآور قیمت بنزین در سال انتخابات و کاهش پیشبینی رشد اقتصادی شده است که میتواند جرقهای برای یک رکود جهانی باشد.
در حالی که گزارش شده است ترامپ هنوز تصمیم خود را در مورد اقدام نظامی در کوبا نگرفته است - و هنوز مشخص نیست که استراتژی بلندمدت دولت در مورد این جزیره دقیقاً چه میتواند باشد - برخی از اعضای کنگره منتظر نمیمانند تا حملهای آغاز شود.
کین گفت: «اگر کشور دیگری دسترسی ایالات متحده به نفت را مسدود میکرد، همانطور که دولت ترامپ با کوبا انجام میدهد، آمریکاییها آن را یک اقدام جنگی تلقی میکردند. این جنگها، از جمله هرگونه حمله جدید علیه کوبا، بدون رایگیری در کنگره غیرقانونی هستند.»
