حدیث جان‌بزرگی، کارگردان و مستندساز: گاهی اوقات با مجوز نیز کار پیش نمی رود/ وضعیت تلویزیون اسفبار است

کارگردان مستند «کوه راستین» با اشاره به اینکه از بعد اجتماعی و انسانی می‌شود به فیلم‌های جنگی پرداخت، گفت: در جنگ ۴۰ روزه که سر کار می‌رفتم، چیزی که اعصاب من را بسیار خراب می کرد این بود که باید  به ۱۰ نفر توضیح بدهم؛ با وجود اینکه مجوز دارم. این انرژی فیلمساز را کم می‌کند، اصطحکاک ایجاد می‌کند و باعث به هم ریختن تمرکز می‌شود. این تا یک حدی متعادل و معقول است ولی بیش از آن به نظر من افراطی است که اتفاق افتاد و می‌افتد.

حدیث جان‌بزرگی در خصوص شیوه خودش در روایت جنگ، به خبرنگار جماران گفت: فیلم‌های جنگی غالباً با صحنه‌های دلخراش، میدان جنگ و اتفاقات ناگوار در ذهن مخاطب هک شده و برای من نیز همینطور بود. فیلم‌های جنگی غالباً حماسی یا تراژدی هستند؛ و در حقیقت بر مبنای واقعیتی که وجود دارد. اما من سعی کردم از یک زاویه دیگر ببینم.

وی افزود: دلم می‌خواست که تفسیر و جهان‌بینی بچه‌ها را ببینم. چون بچه‌ها نیز غالبا در فیلم‌های جنگی نقش قربانی، مجروح و زخمی را دارند. اینجا دلم می‌خواست که بچه‌ها را به شکل یک سری قهرمان ببینم که خودشان دنیا و جنگ را تفسیر می‌کنند؛ و این کاملا تعمدی بود. به هر حال متأسفانه بخش زیادی از دو جنگ اخیر در شهر اتفاق افتاد؛ هر جایی که مورد اصابت و آسیب قرار گرفت، بالقوه می‌تواند یک سوژه باشد. بنابراین از بعد اجتماعی و انسانی می‌شود به فیلم‌های جنگی پرداخت.

این کاگردان مستند افزود: فیلم‌ساز قاعدتا از اتفاقات روز جامعه خودش استثنا نیست. امکان ندارد که یک فیلم‌سازی فقط در دنیای ذهنی خودش فیلم بسازد؛ قطعا متأثر است. اما اینکه آیا مکلف است یا رسالتی دارد را من نمی‌توانم بگویم؛ این بستگی به خود هر فردی دارد. ممکن است یک فیلم‌ساز خیلی نتواند ارتباط برقرار کند با اینکه یک فیلم جنگی بسازد یا فیلمی که بارقه‌هایی از جنگ دارد؛ اما یک فیلم‌ساز کاملا احساس کند که باید این کار را انجام دهد.

وی تأکید کرد: لزوما یک رسالت نیست و بستگی به خود شخص دارد. اما مگر امکان دارد که یک جنگ اتفاق بیفتد و یک بخشی از فیلم‌سازها به سراغ جنگ نروند؟! حتما در هر جامعه‌ای این اتفاق می‌تواند بیفتد.

جان‌بزرگی در خصوص مشکلات فیلم‌سازان در شرایط جنگی نیز گفت: فیلم‌ساز خیلی مشکلات دارد. به خصوص اگر در زمان جنگ باشد، وقتی دوربین فیلم‌برداری و حتی گوشی موبایل را برای گرفتن فیلم و عکس بالا می‌آوری، صد درصد مانع می‌شوند؛ افرادی که در صحنه آسیب دیده‌اند یا افراد امنیتی که آنجا هستند و تذکر می‌دهند.

وی تصریح کرد: اولا حتما باید مجوز داشت اما گاهی اوقات با مجوز نیز کار پیش نمی‌رود. یک بخش از علتش مسائل امنیتی است؛ یک بخش نیز خود سوژه‌ها به خاطر آسیبی که دیده‌اند خیلی تمایل ندارند که جلوی دوربین باشند و این کشمکش‌ها معمولا سر صحنه هست. یعنی اگر هم نباشد، ناخودآگاه فیلم‌ساز به این سمت می‌رود که نکند الآن اتفاقی بیفتد و کسی مانع شود.

کارگردان مستند «کوه راستین» با اشاره به اینکه از بعد اجتماعی و انسانی می‌شود به فیلم‌های جنگی پرداخت، گفت: در جنگ ۴۰ روزه که سر کار می‌رفتم، چیزی که اعصاب من را بسیار خراب می کرد این بود که باید  به ۱۰ نفر توضیح بدهم؛ با وجود اینکه مجوز دارم. این انرژی فیلمساز را کم می‌کند، اصطحکاک ایجاد می‌کند و باعث به هم ریختن تمرکز می‌شود. این تا یک حدی متعادل و معقول است ولی بیش از آن به نظر من افراطی است که اتفاق افتاد و می‌افتد

وی با تأکید بر اینکه وضعیت فیلم مستند در تلویزیون اسفبار است، تصریح کرد: وضعیت تلویزیون با توجه به چیزهایی که همه ما می‌دانیم در چند سال اخیر نسبت به مستند خیلی ناراحت‌کننده و اسفبار است و مدیران بالادستی هیچ بهایی نمی‌دهند. در سینما نیز دارد یک روند معمولی را طی می‌کند و نه می‌توانم بگویم خوب است و نه می‌توانم بگویم آنقدر بد است که ناامید شویم. ولی به هر حال بودجه‌ها برای مستند خیلی کم شده و اکثر دوستان و خود من از این مسأله شکایت داریم. نسبت به سال‌های قبل انگار اهمیت خیلی کم شده است. اهمیت به برگزاری جشنواره‌ها بیشتر از اهمیت به تولید فیلم شده است.

جان‌بزرگی در بخش دیگری از سخنان خود در خصوص مشکلات فیلم‌سازان زن نیز گفت: به عنوان یک فیلمساز زن، به هر حال در جاهایی به نفعم بوده؛ برای اینکه خانواده ورود کردن به یک خانواده و نزدیک شدن به کودکان و زنان برای مشاهده وضعیت زندگی آنها، خیلی راحت‌تر از یک مرد است. ولی من فکر می‌کنم انگار تمایل مدیران بیشتر به مستندسازان مرد است. شاید هم یک حس است ولی احساس می‌کنم به خصوص در ساختارهای تلویزیون، آقایان را جدی‌تر می‌گیرند؛ علی‌رغم اینکه خانم‌ها نیز ظریف کار می‌کنند و کارهای خوب ارائه می‌دهند.

وی در پایان گفت: امیدوارم اوضاع مستندسازی در شرایطی که پیش می‌رویم بهتر شود و مستند ساختن از رونق سال‌های قبل نیفتد و مستندسازهای حرفه‌ای سرد نشوند.

مشاهده خبر در جماران