در گفتوگو با جماران؛
قرباناوغلی، دیپلمات بازنشسته: ترامپ تمایلی به نقض جدی آتشبس ندارد/ اهداف آمریکا و اسرائیل در موضوع ایران و جنگ بر هم منطبق نیست/ دیپلماسی هوشمندانه باید با ارائه ابتکارات جدید این شکاف را عمیقتر کند
جاوید قربان اوغلی به جماران گفت: ترامپ گرفتار نوستالژی مخالفت علنی با اقدام اوباما در توافق با ایران و پرداخت پول است و این گرهی است که ظاهراً قطر با ابتکاراتی، در پی حل آن میگردد. هرچند از جزئیات این مسأله بیاطلاع هستیم، اما سفر قبلی آقایان قالیباف و همتی به قطر، ظاهراً حول بازکردن این گره انجام شده بود.
یک دیپلمات بازنشسته گفت: اظهارات ترامپ بعد از هر حادثه نظامی نشان میدهد که او نیز تمایلی به نقض جدی آتشبس ندارد.
جاوید قرباناوغلی در گفتوگو با خبرنگار جماران که ساعاتی قبل از آغاز مجدد درگیری نظامی کشورمان با رژیم صهیونیستی انجام شد، با اشاره به زدوخوردهای کنونی در جنوب ایران و خلیجفارس در شرایط آتشبس، اظهار کرد: وضعیتی که پس از جنگ ۴۰ روزه در آن قرار داریم، بدترین شکل ممکن است؛ نه جنگ و نه صلح و صرفا یک آتشبس بدون پشتوانه قراداد و فقط بر اساس توافق لفظی طرفین جنگ. آن طور که من درک میکنم، نه آمریکا خواستار شروع مجدد جنگ است و نه ایران علاقهای به آن دارد. با این حال، دستهای هر دو طرف روی ماشه است و هر لحظه یک حادثه غیر قابل کنترل میتواند آتش جنگ مجدد را شعلهور کند. اگر به این شرایط، نیت خبیثانه طرف سوم جنگ، یعنی اسرائیل را اضافه کنیم که مترصد شروع مجدد جنگ است و نتانیاهو بارها از این نیت خود صحبت کرده، میتوان گفت که آتشبس کنونی در شرایط بسیار آسیبپذیری قرار دارد.
وی افزود: رژیم صهیونسیتی از طرق مختلف از جمله ارتباط مستمر نتانیاهو با ترامپ، مذاکرات مکرر تیمهای نظامی-امنیتی دو طرف، فعالیت طرفداران اسرائیل در کنگره و لابی نیرومند صهیونیستی در داخل آمریکا، بیشترین تأثیر را بر تصمیمات ترامپ میگذارد. من بارها گفتهام که رویکرد تصمیمسازان کشور برای مدیریت شرایط و برونرفت از این بحران، باید بر دو نکته متمرکز باشد؛ نخست ممانعت از شروع مجدد جنگ و دیگری خنثیسازی اقدامات اسرائیل. البته این دو در یک راستا قراردارند و هر ابتکاری برای خنثیسازی اقدامات شرورانه اسرائیل مترادف است با هدف دیگر.
این تحلیلگر مسائل بینالملل ادامه داد: اینکه چگونه باید نیات پلید نتانیاهو و گروه افراطی اسرائیل را خنثی کنیم، موضوع بحث جداگانهای است، اما اجمالا اگر بپذیریم اهداف آمریکا و اسرائیل در موضوع ایران و جنگ بر هم منطبق نیست، دیپلماسی هوشمندانه باید با ارائه ابتکارات جدید این شکاف را بیشتر و عمیقتر کند. در مقابل، این ایده روشن است که هر گونه تندروی و برخورد شعاری، بازی در زمین اسرائیل و پاس گل دادن به نتانیاهو محسوب میشود.
قرباناوغلی با بیان اینکه شرایط در خلیج فارس نیز در همین قالب قابل تحلیل است، عنوان کرد: ما نیازمند ابتکارات خلاق در مسأله مدیریت تنگه هرمز هستیم که باید قبل از آغاز محاصره دریایی ایران انجام میشد. محاصره بعد از آتشبس آغاز شد و در ۳۵ روز اعمال مدیریت بر تنگه هرمز، جهان تا حد زیادی حق ایران برای مدیریت این آبراه خصوصا در شرایط جنگ را پذیرفته بود، اما متأسفانه تندروهای داخلی با ادعای درآمدهای میلیاردی از طریق عوارض که مبنای عقلانی نداشت و شعاری بیمحتوا بود، بر تصمیمات نهادهای سیاسی تأثیر گذاشتند و دچار نوعی فرصتسوزی شدیم.
وی با بیان اینکه در تمام آتشبسها، اقداماتی که نقض آن تفسیر میشود وجود دارد و آتشبس کنونی بین ایران و آمریکا هم مشمول همین قاعده است، افزود: اظهارات ترامپ بعد از هر حادثه نظامی نشان میدهد که او نیز تمایلی به نقض جدی آتشبس ندارد. اتمام زدوخوردهای مکرر در خلیجفارس، تنها در گرو اراده سیاسی طرفین، کاستن از مطالبات حداکثری و دستیابی هر چه سریعتر به توافق (موقت یا دائم) است. ترامپ گرفتار نوستالژی مخالفت علنی با اقدام اوباما در توافق با ایران و پرداخت پول است و این گرهی است که ظاهراً قطر با ابتکاراتی، در پی حل آن میگردد. هرچند از جزئیات این مسأله بیاطلاع هستیم، اما سفر قبلی آقایان قالیباف و همتی به قطر، ظاهراً حول بازکردن این گره انجام شده بود.
مدیرکل پیشین خاورمیانه وزارت امور خارجه همچنین در خصوص اینکه برخی معتقدند احتمالا پس از پایان جام جهانی ترامپ مجددا جنگ را از سر بگیرد، گفت: پیشبینی این مسأله واقعا دشوار است. دلیل آن هم اول به روانشناسی شخصیت ترامپ برمیگردد و دوم به میزان تأثیر نتانیاهو بر او. همان طور که گفتم، به نظرم ترامپ دنبال آغاز جنگی دیگر نیست؛ نهتنها به خاطر جامجهانی و انتخابات آتی کنگره، بلکه به این خاطر که اقتصاد جهان تحمل جنگی دیگر را ندارد و ترامپ نیز از آن آگاه است. به جز امارات، کشورهای منطقه نیز خواهان جنگی دیگر نیستند، زیرا میدانند آنها قربانی اول جنگ بعدی خواهند بود. البته با تمام اینها، نمیتوان احتمال وقوع جنگ را کلا کنار گذاشت.
قرباناوغلی با تأکید بر اهمیت فاکتور «تابآوری» در تعیین نتیجه وضعیت فعلی، بیان کرد: هیچکس در تأثیر محاصره دریایی بر اوضاع اقتصادی کشور تردید ندارد. توجه کنیم که در بهترین وضعیت، تنها میتوان ۳۰ درصد از نیازهای واردات کشور را از طریق راههای غیردریایی تأمین کرد. تکلیف صادرات نفت هم که در شرایط تداوم محاصره مشخص است. بنابراین، ضرورت دارد دو موضوع بازگشایی تنگه که برای اقتصاد جهان حیاتی است و همچنین لغو محاصره، هرچه سریعتر به نتیجه برسد. ظاهراً فعلا هر طرف منتظر پایان تابآوری طرف مقابل است که البته نمیتوان در مورد درستبودن این رویکرد نظر داد. جنگ، انسجام داخلی کشور را تقویت کرده، اما تداوم تورم افسارگسیخته و مشکلات معیشت مردم، موضوعی قابل تأمل است که باید بیشتر در مورد آن اندیشه کرد.
وی با بیان اینکه علیرغم توییتهای دیوانهوار ترامپ و اعوجاج در مواضع او، به نظر میرسد ایران و آمریکا واقعا به دنبال مدیریت تنش، پرهیز از جنگ و دستیابی به توافق هستند، افزود: مشکل در بیاعتمادی ناشی از دو تجربه جنگ ۱۲ روزه و جنگ اخیر در طرف ایران و تأثیرگذاری عواملی از جمله القائات نتانیاهو بر ترامپ است. در محاسبه هزینه-فایده، هم ایران و هم آمریکا نیازمند نگاه درازمدت و جلوگیری از تأثیر تندروهای هر دو طرف بر تصمیمات سیاسیون هستند. گاهی اوقات منافع یک تصمیم سخت و ایستادگی در مقابل تندروها، ضرورتی انکارناپذیر و منطبق با مصالح کشور است.
مشاهده خبر در جماران