دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در دومین همایش «امر ملی و جنگ»، گفت: حوزههای علمیه باید به سمت توسعه «فقه حکمرانی» حرکت کنند و در کنار آن، دانشگاهها نیز باید دانش حکمرانی را در حوزههای مختلف توسعه دهند. امروز کشور به دانشکدهها و مراکز تخصصی در حوزههایی مانند حکمرانی هوش مصنوعی، حکمرانی فناوریهای کوانتومی، حکمرانی میکروالکترونیک و حکمرانی انرژیهای سبز نیاز دارد. اگر این تحولات در حوزه حکمرانی و آموزش عالی شکل بگیرد، میتوان امیدوار بود که دوران پساجنگ به فرصتی برای جهش و تحول در مسیر توسعه کشور و دانشگاهها تبدیل شود.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر اینکه مهمترین مسئولیت ما ایجاد امید به زیستن برای نوجوانان و جوانان است، گفت: اقتدار دفاعی که امروز از آن برخورداریم، محصول تلاش دانشگاهها، استادان و دانشمندان کشور است. در حملات اخیر رژیم صهیونیستی نیز پدافندهای نوین کشور توانستند تعدادی از موشکهای کروز دشمن را منهدم کنند؛ سامانههایی که در سالهای گذشته وجود نداشتند و به همت متخصصان داخلی توسعه یافتند. باید این پیشرفتها را برای دانشآموزان و دانشجویان روایت کنیم تا نسبت به آینده امیدوار شوند.
گزارش خبرنگار جماران، عبدالحسین خسروپناه در دومین همایش «امر ملی و جنگ»، با گرامیداشت یاد امام خمینی(س)، امام شهید و همه شهیدان، گفت: موضوع امر ملی و دوران پساجنگ از مهمترین مسائل امروز کشور است، اما بسیاری از توصیههایی که برای دوران پساجنگ مطرح میشود، اختصاصی به این دوره ندارد. مسائلی همچون وحدت و انسجام ملی هم در زمان جنگ و هم پس از آن اهمیت اساسی دارند.
کسانی که معتقدند نباید مذاکره کرد، سخن دقیقی مطرح نمیکنند
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به برخی دیدگاهها درباره مذاکرات، اظهار داشت: کسانی که معتقدند نباید مذاکره کرد، به نظر من سخن دقیقی مطرح نمیکنند. دنیا باید بداند که ایران اهل جنگ نیست، بلکه اهل مذاکره است و فرهنگ این ملت، فرهنگ گفتوگو و تعامل است. اگر این مذاکرات و رویکرد گفتوگو وجود نداشت و امام راحل و پس از ایشان مسئولان کشور بر آن تأکید نمیکردند، در جنگی که آمریکا و رژیم صهیونیستی آغاز کردند و ناتو نیز به نوعی در آن مشارکت داشت، شرایط متفاوتی رقم میخورد. نتیجه مذاکرات هرچه باشد، اصل مذاکره رفتاری عقلایی و حکیمانه است که مسئولان کشور آن را دنبال میکنند.
وی با بیان اینکه جنگ تنها یک وجه ظاهری ندارد، تصریح کرد: ظاهر جنگ همان صحنههای نظامی، جنایتهای دشمن، مظلومیت مردم و شهادت عزیزان است، اما جنگ یک باطن نیز دارد که به اعتقاد من بسیار مهمتر است. باطن جنگ در حوزههای تعلیم و تربیت، آموزش عالی، مسائل اجتماعی، امنیت و اقتصاد نهفته است. از همین منظر باید بررسی کنیم که در دوران پساجنگ، مسئولیتهای ما در آموزش و پرورش، آموزش عالی، فرهنگ و اقتصاد چیست.
مهمترین مسئولیت ما ایجاد امید به زیستن برای نوجوانان و جوانان است
خسروپناه تأکید کرد: چه در دوران جنگ و چه در دوران پساجنگ، اما بهویژه پس از جنگ، مهمترین مسئولیت ما ایجاد امید به زیستن برای نوجوانان و جوانان است. یکی از راههای تحقق این هدف، روایتگری درست از حقایق، جنایتهای دشمن، مقاومت مردم و ایثار رزمندگان است. نسل جوان باید بداند که اقتدار امروز کشور چگونه شکل گرفته و چه هزینههایی برای آن پرداخت شده است.
وی یادآور شد: امام خمینی(رس) در همان روزهای نخست رهبری خود در دیدار با فرماندهان نظامی بر ضرورت ساخت موشک تأکید کردند. اگر امروز از اقتدار دفاعی برخورداریم، باید بدانیم که این اقتدار به آسانی به دست نیامده است. ما در بسیاری از حوزهها از جمله هواپیماهای نظامی با محدودیت مواجه بودیم، اما توانستیم در عرصه موشکی، پهپادی و پدافندی به پیشرفتهای چشمگیری دست پیدا کنیم.
اقتدار دفاعی امروز محصول تلاش دانشگاهها، استادان و دانشمندان کشور است
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: همین اقتدار دفاعی که امروز از آن برخورداریم، محصول تلاش دانشگاهها، استادان و دانشمندان کشور است. در حملات اخیر رژیم صهیونیستی نیز پدافندهای نوین کشور توانستند تعدادی از موشکهای کروز دشمن را منهدم کنند؛ سامانههایی که در سالهای گذشته وجود نداشتند و به همت متخصصان داخلی توسعه یافتند. باید این پیشرفتها را برای دانشآموزان و دانشجویان روایت کنیم تا نسبت به آینده امیدوار شوند.
وی با اشاره به اهمیت روایت دستاوردهای کشور برای نسل جوان گفت: زمانی که دانشآموزان از نزدیک توانمندیها و پیشرفتهای کشور را مشاهده میکنند، بسیاری از تصورات نادرست آنان اصلاح میشود. در یکی از بازدیدها از یک شناور نظامی، دانشآموزان در ابتدا باور نمیکردند که این شناور در داخل کشور ساخته شده باشد و تصور میکردند از خارج وارد شده است. آنان را به مجموعههای ساخت این شناورها در بندرعباس بردیم و از نزدیک مراحل ساخت و بخشهای مختلف آن را مشاهده کردند و در نهایت به توانمندی متخصصان داخلی ایمان آوردند. روایتگری صحیح از این دستاوردها موجب ایجاد امید در نسل جوان میشود و آنان درمییابند که میتوانند در پیشرفت کشور نقشآفرین باشند.
دبیر شورایعالی انقلاب فرهنگی دومین مسئولیت مهم در دوران پساجنگ را متوجه نظام آموزش عالی دانست و گفت: دانشگاههای ما با وجود نقشآفرینیهای مهم در پیشرفت کشور، همچنان با چالشهایی روبرو هستند که باید مورد توجه قرار گیرد. امروز حدود ۹۰ تا ۱۰۰ هزار عضو هیأت علمی در دانشگاههای کشور فعالیت میکنند، اما باید بررسی کنیم چه میزان از این ظرفیت عظیم علمی بهطور مستقیم در حل مسائل کشور و پیشرفتهای فناورانه اثرگذار است.
وی با اشاره به ضرورت توجه به فناوری و نوآوری در نظام ارزیابی استادان افزود: در آییننامه ارتقای اعضای هیأت علمی، بخش فناوری و نوآوری را نیز گنجاندیم تا فعالیتهای فناورانه و تبدیل دانش به محصول و فناوری مورد توجه قرار گیرد. طبیعی است که باید میان استادی که صرفاً مقاله تولید میکند و استادی که مقاله خود را به فناوری و محصول تبدیل میکند، تفاوت قائل شد.
خسروپناه ادامه داد: بسیاری از دانشمندانی که در حوزههای راهبردی کشور فعالیت میکردند، در همین مراکز علمی و پژوهشی مشغول بودند. ما در حوزههایی مانند هوش مصنوعی، الکترونیک، فناوری نانو، زیستفناوری، علوم شناختی و انرژی به دستاوردهای مهمی رسیدهایم که حاصل تلاش همین دانشمندان است. شهید سید کمال خرازی در حوزه علوم شناختی نقش برجستهای داشت و شاگردان فراوانی تربیت کرد و فرصتهای ارزشمندی برای رشد علمی نسل جدید فراهم آورد.
ساختار دانشگاهها باید متناسب با نیازهای جدید کشور متحول شود
وی با بیان اینکه ساختار دانشگاهها باید متناسب با نیازهای جدید کشور متحول شود، افزود: به اعتقاد من دانشگاههای کشور باید از دانشکدههای صرفاً علممحور به سمت دانشکدههای موضوعمحور حرکت کنند. امروز به دانشکدههای تخصصی در حوزههایی مانند هوش مصنوعی و فناوریهای کوانتومی نیاز داریم.
دبیر شورایعالی انقلاب فرهنگی یادآور شد: مرکز فناوری کوانتوم دانشگاه شریف توانسته است با کمک نخبگان کشور، بسیاری از استعدادهایی را که در آستانه مهاجرت بودند حفظ کند و در حوزههایی مانند رایانش کوانتومی، حسگرهای کوانتومی و ارتباطات کوانتومی دستاوردهای ارزشمندی به دست آورد. دانشگاه پساجنگ باید به سمت تحول ساختاری و مسألهمحور شدن حرکت کند و ظرفیتهای علمی خود را بیش از گذشته در خدمت حل مسائل کشور قرار دهد.
وی سومین عرصه مسئولیت در دوران پساجنگ را حوزه فرهنگ دانست و گفت: دستگاههای فرهنگی کشور نباید صرفاً همان رویههای گذشته را ادامه دهند، بلکه باید متناسب با شرایط جدید و نیازهای جامعه عمل کنند. هنرمندان در دوران جنگ اخیر نقش ارزشمندی ایفا کردند و آثار ماندگاری در حوزههای عکس، فیلم کوتاه و روایتهای هنری خلق شد. بسیاری از این اقدامات نیز کاملاً خودجوش بود.
خسروپناه افزود: واقعیت این است که در بسیاری از موارد، هنرمندان از دستگاههای رسمی فرهنگی جلوتر حرکت کردند. برخی از آنان در مناطق آسیبدیده حضور یافتند، در فعالیتهای امدادی مشارکت کردند و همزمان به ثبت و روایت وقایع پرداختند. همانگونه که نیروهای امدادی مجاز به حضور در صحنه هستند، هنرمندان نیز باید بتوانند برای ثبت و روایت واقعیتها در این عرصهها حضور داشته باشند و این مسأله نیازمند حمایت و تصمیمگیری مناسب در سطح سیاستگذاری است.
وی یکی از مشکلات حکمرانی را فاصله برخی مدیران با اقشار تخصصی و ذینفع دانست و اظهار کرد: بخشی از مشکلات زمانی ایجاد میشود که مسئولان ارتباط مستقیم و چهرهبهچهره با جامعه هدف خود ندارند. من بهصورت هفتگی از فدراسیونهای ورزشی بازدید میکنم و بارها از پیشکسوتان و فعالان ورزشی شنیدهام که در طول سالهای گذشته کمتر مسئولی در سطوح عالی مدیریتی برای آشنایی نزدیک با مسائل و مشکلات رشتههای مختلف ورزشی به میان آنان رفته است.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به حوادث پس از شهادت رهبر شهید، از تلاشهای گسترده برای منصرف کردن و ایجاد محدودیت برای فوتبالیستهای تیم ملی برای شرکت در مسابقات جهانی گفت: در آن مقطع تصمیمی برای اعزام تیم گرفته نشده بود و اگر ملیپوشان در آن رقابتها شرکت نمیکردند، ایران به مدت سه دوره (۱۲ سال) از حضور در جام جهانی محروم میشد.
مردم جلوههای ارزشمندی از همبستگی و انسجام ملی را به نمایش گذاشتند
وی با تأکید بر اینکه مدیران باید از نزدیک با مسائل، ظرفیتها و مشکلات حوزههای مختلف آشنا شوند تا بتوانند تصمیمهای دقیقتر و مؤثرتری برای حل مسائل کشور اتخاذ کنند، گفت: در این مقطع تنها نیروهای نظامی و مسئولان نقشآفرین نبودند، بلکه مردم نیز در کنار آنان حضور داشتند و جلوههای ارزشمندی از همبستگی و انسجام ملی را به نمایش گذاشتند. بسیاری از مسئولان کشور در روزهای جنگ بهصورت میدانی در استانهای مختلف حضور یافتند و برای پیگیری امور مردم از نزدیک تلاش کردند. این اقدامات باید برای جامعه تبیین و روایت شود.
امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند حفظ وحدت ملی هستیم
خسروپناه مهمترین رکن مسئولیت اجتماعی در دوران پساجنگ را حفظ همبستگی و مشارکت اجتماعی دانست و گفت: نباید اختلافات و دستهبندیهای سیاسی گذشته را دوباره به متن جامعه بازگرداند. امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند حفظ وحدت ملی هستیم. در روزهایی که موضوع مذاکره مطرح شده است، برخی افراد تلاش میکنند اختلافنظرها را به شکافهای اجتماعی تبدیل کنند. به اعتقاد من، افرادی که در این شرایط به دنبال ایجاد تفرقه هستند یا از روی ناآگاهی عمل میکنند یا در مسیر اهداف دشمن قرار گرفتهاند.
وی تأکید کرد: افراد با سلیقههای سیاسی و اجتماعی مختلف، هنگامی که پای امنیت و منافع ملی در میان باشد، در کنار یکدیگر قرار میگیرند و این سرمایه اجتماعی باید حفظ شود. تقویت پدافند غیرعامل یکی از مهمترین اولویتها در این حوزه است و باید برای رفع برخی ناترازیها و آسیبپذیریهای موجود نیز برنامهریزی جدی صورت گیرد.
دبیر شورایعالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر اهمیت مسائل اقتصادی و معیشتی اظهار داشت: معیشت مردم یکی از مهمترین مسائل کشور در دوران پساجنگ است و نباید فشارهای اقتصادی ناشی از خسارتها و آسیبهای جنگ به مردم منتقل شود. متأسفانه برخی شرکتهای خصولتی و بنگاههای اقتصادی تلاش میکنند زیانهای خود را از طریق افزایش فشار بر مردم جبران کنند، در حالی که اگر جنگ و آسیبهای ناشی از آن خسارتی ایجاد کرده است، نباید هزینه آن از جیب مردم پرداخت شود. حکمرانی اقتصادی پساجنگ باید بر حمایت از معیشت مردم استوار باشد و همه بخشهای دولتی، خصوصی و خصولتی در این مسیر مسئولیت دارند.
وی با اشاره به سابقه تاریخی ایران در مواجهه با جنگها و تهدیدها گفت: تاریخ ایران نشان میدهد که این سرزمین همواره با تهاجمها و جنگهای مختلف روبرو بوده است؛ از دوران اسکندر مقدونی گرفته تا دورههای بعدی و حتی تهدیدهای معاصر. بسیاری از قدرتها در طول تاریخ به دنبال فروپاشی یا تجزیه ایران بودهاند، اما آنچه این کشور را حفظ کرده، صرفاً قدرت نظامی نبوده است.
خسروپناه ادامه داد: به اعتقاد من، در ایران پیش از اسلام عنصر حکمت نقش اساسی در حفظ هویت ملی داشت و پس از اسلام نیز این حکمت با ولایت پیوند خورد. این پیوند میان حکمت، معرفت و ولایت یکی از مهمترین عوامل پایداری ایران در طول تاریخ بوده است. محبت اهلبیت(ع) و پایبندی به ارزشهای دینی محدود به یک مذهب یا منطقه خاص نیست و در سراسر ایران، از کردستان و گلستان گرفته تا سیستان و بلوچستان، این ارادت و دلبستگی مشاهده میشود.
وی در ادامه سخنان خود با تأکید بر ضرورت تحول در نظام حکمرانی کشور گفت: یکی از خلأهای مهم کشور، فقدان دانش حکمرانی متناسب با مسائل نوظهور است. حکمرانی با حکومت تفاوت دارد. حکمرانی تنها به تدوین سیاستها محدود نمیشود، بلکه شامل سیاستگذاری، تنظیمگری، راهبری، اجرا و نظارت و ارزیابی است. در بسیاری از حوزهها، از جمله هوش مصنوعی، فناوریهای کوانتومی، انرژیهای نو و فناوریهای پیشرفته، صرف داشتن اسناد و سیاستها کافی نیست و باید نظام تنظیمگری و حکمرانی مؤثر نیز شکل بگیرد.
حوزههای علمیه باید به سمت توسعه «فقه حکمرانی» حرکت کنند
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تأکید کرد: حوزههای علمیه باید به سمت توسعه «فقه حکمرانی» حرکت کنند و در کنار آن، دانشگاهها نیز باید دانش حکمرانی را در حوزههای مختلف توسعه دهند. امروز کشور به دانشکدهها و مراکز تخصصی در حوزههایی مانند حکمرانی هوش مصنوعی، حکمرانی فناوریهای کوانتومی، حکمرانی میکروالکترونیک و حکمرانی انرژیهای سبز نیاز دارد. اگر این تحولات در حوزه حکمرانی و آموزش عالی شکل بگیرد، میتوان امیدوار بود که دوران پساجنگ به فرصتی برای جهش و تحول در مسیر توسعه کشور و دانشگاهها تبدیل شود.
وی در پاسخ به سؤالی در خصوص ایرانیان خارج از کشور گفت: شورای عالی انقلاب فرهنگی و دبیر شورا از بازگشت همه اساتید به ایران استقبال و حمایت میکند.
