سه‌شنبه این هفته به رسم هر دوساله آمریکا، انتخابات کنگره این کشور برگزار می‌شود. انتخاباتی که در میانه وضعیت جنگی جهان و خاورمیانه، می‌تواند تاثیراتی مهم نه‌تنها بر آمریکا، که بر جهان بگذارد.
سه‌شنبه این هفته به رسم هر دوساله آمریکا، انتخابات کنگره این کشور برگزار می‌شود. انتخاباتی که در میانه وضعیت جنگی جهان و خاورمیانه، می‌تواند تاثیراتی مهم نه‌تنها بر آمریکا، که بر جهان بگذارد.
کنگره آمریکا متشکل از دو مجلس سنا و نمایندگان است که انتخابات آن هر دو سال یکبار و در اولین سه‌شنبه ماه نوامبر برگزار می‌شود. در سال‌هایی که این انتخابات با انتخابات ریاست‌جمهوری همزمانی پیدا می‌کند، به آن انتخابات عمومی می‌گویند و در غیر این صورت، انتخابات میان‌دوره‌ای نامیده می‌شود. معمولا افراد انتخاب‌شده، به یکی از دو حزب دموکرات یا جمهوری‌خواه تعلق دارند و گاهی تعداد انگشت‌شماری از اعضا، به صورت مستقل و بدون تعلق حزبی وارد انتخابات می‌شوند. از قرن ۱۹ میلادی، الاغ به نماد حزب دموکرات و فیل به نماد حزب جمهوری‌خواه تبدیل شده و معمولا در موسم انتخابات‌ها، تصاویر این دو حیوان زیاد به چشم می‌خورد.
انتخابات کنگره، تمام ۴۳۵ عضو مجلس نمایندگان و یک‌سوم معادل ۳۳ یا ۳۴ عضو مجلس سنا را دربرمی‌گیرد. بر خلاف اعضای مجلس نمایندگان که طول دوره نمایندگی آنان دو ساله است، اعضای مجلس سنا برای یک دوره ۶ ساله انتخاب می‌شوند و هر دو سال یکبار، انتخابات برای یک‌سوم کرسی‌های مجلس سنا برگزار می‌گردد. همچنین علی‌رغم اینکه توزیع کرسی‌های مجلس نمایندگان بر اساس جمعیت هر ایالت است، در مجلس سنا، تمام ایالت‌ها فارغ از جمعیت و مساحت، دارای ۲ نماینده هستند.
از حیث وظایف قانونی نیز اقداماتی از جمله قانون‌گذاری، تصویب بودجه و نظارت بر دولت، مشترکا بر عهده هر دو مجلس است، در حالیکه بررسی طرح‌های مربوط به مالیات و درامدهای دولت، منحصرا در اختیار مجلس نمایندگان قرار دارد. در مقابل، مواردی از جمله تایید وزرا و برخی از دیگر انتصابات رئیس‌جمهور و همچنین تصویب معاهدات بین‌المللی، تنها در حیطه وظایف مجلس سنا قرار دارد و از این نظر، معمولا سنا قدرتمندتر از مجلس نمایندگان است.
هر طرح و لایحه‌ای در آمریکا برای تبدیل‌شدن به قانون، باید به تصویب هر دو مجلس برسد، با این حال با توجه به اینکه نظام سیاسی آمریکا از نوع نظام ریاستی است، رئیس‌جمهور بالاترین میزان اختیار را دارد و می‌تواند قوانینی که توسط کنگره تصویب شده را وتو کند. تنها راه ابطال وتوی رئیس‌جمهور این است که در هر دو مجلس نمایندگان و سنا، حداقل دوسوم اعضا رای به لغو وتو دهند تا بدین ترتیب، مصوبه بدون اینکه نیاز به امضای رئیس‌جمهور داشته باشد، تبدیل به قانون شود.
البته با توجه به ساختار دوحزبی کنگره و وجود رقابت‌های درون‌حزبی، موافقت دوسوم اعضا با یک طرح یا لایحه بسیار دشوار است و لذا در اکثر موارد، چنانچه مصوبه‌ای با وتوی رئیس‌جمهور مواجه شود، دیگر امکان تبدیل‌شدن به قانون را ندارد. به همین دلیل هم هست که معمولا روسای جمهور آمریکا چندان توجهی به تهدیدات اعضای کنگره نمی‌کنند، اما با این وجود، برای هر رئیس‌جمهور مطلوب است که اکثریت هر دو مجلس از حزب خودش باشد تا بدین ترتیب، راحت‌تر بتواند سیاست‌های خود را به پیش ببرد.
اکنون و در شرایطی که آمریکا از یک سمت درگیر باتلاق جنگ با ایران و مسائل مربوط به اوکراین شده و از سمت دیگر، ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش، نارضایتی‌های گسترده‌ای را در بین افکار عمومی آمریکا ایجاد کرده، انتخابات کنگره اهمیتی مضاعف برای رئیس‌جمهور آمریکا یافته است. در حال حاضر، اکثریت هر دو مجلس سنا و نمایندگان متعلق به حزب جمهوری‌خواه و همسو با ترامپ است و او این نگرانی را دارد که نتواند این اکثریت را حفظ کند؛ کما اینکه در طول تاریخ آمریکا نیز مردم اغلب در انتخابات‌های کنگره، به نامزدهایی رای داده‌اند که از حزب مخالف حزب رئیس‌جمهور مستقر اند.
به علاوه، با توجه به اینکه ترامپ معمولا سعی دارد خود را رئیس‌جمهوری محبوب نشان دهد و نتایج عمده نظرسنجی‌ها که حاکی از سقوط شدید محبوبیتش است را زیر سوال ببرد، نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای که نوعی نظرسنجی واقعی و گسترده در مورد عملکرد رئیس‌جمهور مستقر محسوب می‌شود، می‌تواند ضربه‌ای مهم به شخصیت ترامپ باشد.
با توجه به اینکه تا کنون نیز بارها دموکرات‌های کنگره تلاش کرده‌اند اختیارات جنگی ترامپ را محدود کنند و حتی استیضاح او را کلید بزنند و اکنون نیز بسیاری از نامزدهای انتخابات کنگره وعده می‌دهند که در صورت پیروزی، برای محدودسازی بودجه جنگ تلاش و به پرونده‌های فساد ترامپ رسبدگی خواهند کرد، این نگرانی برای ترامپ جدی است که در صورت از دست دادن دو مجلس، با چالش‌های جدی در اجرای برنامه‌های خود مواجه شود.
بر همین اساس، بسیاری از تحلیلگران معتقدند یکی از دلایلی که باعث شده ترامپ اقدام به ازسرگیری جنگ علیه ایران نکند، نگرانی‌های او بابت تأثیرگذاری این اتفاق بر نتیجه انتخابات کنگره است. اگرچه همان طور که گفته شد، رئیس‌جمهور می‌تواند مصوبات کنگره را وتو کند و اخیرا نیز ترامپ اعلام کرده در صورت اختلاف با کنگره بعدی، به طور گسترده از این ابزار استفاده خواهد کرد، اما در هر صورت عدم همراهی کنگره با رئیس‌جمهور، حداقل می‌تواند از سرعت حرکت او بکاهد. کما اینکه آن طور که رویترز اخیرا گزارش داده، ترامپ در حال بررسی راه‌هایی است تا در صورت پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات کنگره، بتواند سیاست‌هایش را با استفاده از اختیارات اجرایی ریاست‌جمهوری و بدون نیاز به تصویب قوانین جدید در کنگره پیش ببرد.
در مجموع به نظر می‌رسد اگرچه ترامپ و اعضای دولتش تا کنون تلاش کرده‌اند بگویند بدون توجه به انتخابات کنگره، اجرای برنامه‌های خود را به پیش می‌برند، اما واقعیت این است که نتیجه این انتخابات هم به لحاظ عملکردی و هم به لحاظ تصویری که از میزان محبوبیت ترامپ در میان مردم آمریکا به نمایش می‌گذارد، از اهمیت قابل توجهی برای او برخوردار است.
